Sprzedaż samochodu przed zajęciem komorniczym – skutki i ryzyko

Czy sprzedaż auta przed zajęciem komorniczym jest skuteczna?

Co do zasady komornik nie powinien zajmować samochodu, który w chwili zajęcia nie należy już do dłużnika. Jeżeli umowa sprzedaży została zawarta wcześniej, a własność pojazdu rzeczywiście przeszła na kupującego, nowy właściciel może domagać się zwolnienia auta spod egzekucji.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że samochód będzie całkowicie „bezpieczny”. Wierzyciel może próbować wykazać, że sprzedaż została dokonana wyłącznie po to, aby uniemożliwić egzekucję.

Znaczenie mają przede wszystkim:

• data zawarcia umowy sprzedaży,
• rzeczywista zapłata ceny,
• to, kto korzystał z auta po sprzedaży,
• relacje rodzinne między stronami umowy,
• świadomość istnienia zadłużenia.

Kiedy wierzyciel może podważyć sprzedaż samochodu?

W praktyce wierzyciele najczęściej korzystają ze skargi pauliańskiej przewidzianej w art. 527 Kodeksu cywilnego. Dotyczy ona sytuacji, gdy dłużnik wyzbywa się majątku ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Wierzyciel musi wykazać między innymi, że:

• dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli,
• w wyniku sprzedaży stał się niewypłacalny albo bardziej niewypłacalny,
• osoba kupująca wiedziała lub mogła wiedzieć o celu transakcji.

Jeżeli samochód został sprzedany osobie bliskiej, np. rodzicowi, rodzeństwu lub teściowi, przepisy wprowadzają domniemanie, że taka osoba wiedziała o problemach finansowych dłużnika. To znacznie ułatwia wierzycielowi prowadzenie sprawy.

Odrębnej oceny wymaga auto pożyczone od osoby trzeciej, ponieważ formalnie nie należy ono do dłużnika.

Skarga pauliańska a sprzedaż auta

Zgodnie z art. 527 Kodeksu cywilnego wierzyciel może żądać uznania sprzedaży auta za bezskuteczną wobec siebie. Jeżeli wygra proces, będzie mógł prowadzić egzekucję z samochodu tak, jakby nadal należał on do dłużnika.

Nie oznacza to automatycznego cofnięcia umowy sprzedaży ani zmiany właściciela pojazdu. Skutek dotyczy wyłącznie relacji z konkretnym wierzycielem.

Termin na wniesienie skargi pauliańskiej wynosi obecnie 5 lat od dnia dokonania czynności prawnej.

Czy komornik może zająć auto po sprzedaży?

W praktyce komornik często dokonuje zajęcia pojazdu znajdującego się we władaniu dłużnika, nawet jeżeli formalnie został już sprzedany. Sam fakt okazania umowy sprzedaży nie zawsze kończy sprawę na miejscu.

Jeżeli pojazd został zajęty mimo wcześniejszej sprzedaży, nowy właściciel powinien jak najszybciej podjąć działania prawne.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

• umowa sprzedaży,
• potwierdzenie zapłaty ceny,
• wydanie pojazdu kupującemu,
• ubezpieczenie OC,
• zgłoszenie nabycia pojazdu,
• faktyczne korzystanie z auta.

Zobacz też: sprzedaż udziału w samochodzie

Zwolnienie auta zajętego przez komornika

Osoba, która kupiła samochód przed zajęciem, może wystąpić z powództwem przeciwegzekucyjnym o zwolnienie auta spod egzekucji na podstawie art. 841 Kodeksu postępowania cywilnego.

Pozew wnosi się przeciwko wierzycielowi, a nie przeciwko komornikowi. Termin wynosi co do zasady miesiąc od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa, najczęściej od informacji o zajęciu pojazdu.

W takim postępowaniu sąd ocenia m.in.:

• czy sprzedaż była rzeczywista,
• czy kupujący zapłacił za auto,
• czy transakcja miała na celu pokrzywdzenie wierzycieli,
• kto faktycznie korzystał z pojazdu po sprzedaży.

W praktyce istotne znaczenie ma również to, czy samochód nadal pozostawał przy dłużniku oraz czy doszło do realnego przeniesienia posiadania pojazdu.

Co dalej z autem po zajęciu?

Nawet jeśli samochód został wcześniej sprzedany, pozostawienie go do dalszego używania przez dłużnika może utrudnić obronę przed egzekucją. Wierzyciel może argumentować, że sprzedaż była jedynie formalna.

Niektórzy próbują dodatkowo wywozić pojazd poza Polskę lub rejestrować go za granicą. Samo takie działanie nie daje jednak automatycznej ochrony przed egzekucją i w określonych sytuacjach może zostać ocenione jako działanie zmierzające do pokrzywdzenia wierzycieli.

Przeczytaj także: wywiezienie auta za granicę

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak sądy i wierzyciele oceniają sprzedaż samochodu przed egzekucją komorniczą.