Odsetki od alimentów – jak je obliczyć i wyegzekwować

Pani Jadwiga w 2013 roku wystąpiła do komornika o ściągnięcie zaległych alimentów z 10 lat, ale we wniosku nie wskazała odsetek. Komornik wyegzekwował zgłoszoną kwotę; warto pamiętać, że pomniejszenie należności o koszty komornicze może obniżyć faktyczną kwotę otrzymywaną przez wierzyciela. Później dorosły już syn pani Jadwigi zgłosił do komornika kolejną zaległość, tym razem wraz z odsetkami. Powstało pytanie, czy można jeszcze dochodzić odsetek od alimentów wyegzekwowanych wcześniej.

Egzekucja zaległych alimentów

Odsetki od zaległych alimentów mogą przysługiwać, jeżeli dłużnik spóźnił się z zapłatą poszczególnych rat alimentacyjnych. Podstawą jest art. 481 Kodeksu cywilnego: wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, nawet jeżeli nie poniósł szkody i nawet jeżeli opóźnienie wynikało z okoliczności niezależnych od dłużnika.

Jeśli postępowanie egzekucyjne nadal trwa, najczęściej należy złożyć do komornika wniosek o rozszerzenie egzekucji o odsetki od zaległych alimentów. We wniosku warto wskazać raty alimentacyjne, daty ich wymagalności, kwoty oraz informację, do jakiego dnia odsetki mają być liczone. O tym, jak komornik dzieli wpłatę między koszty, odsetki i kwotę główną, decyduje art. 1026 K.p.c. - kolejność zaliczania wpłat na odsetki.

Jeżeli postępowanie egzekucyjne zostało już zakończone, sytuacja wymaga sprawdzenia dokumentów. Kluczowe znaczenie ma to, czy wierzyciel wcześniej dochodził tylko zaległych alimentów, czy również odsetek. Jeżeli odsetki nie były objęte wnioskiem egzekucyjnym, można rozważyć ponowne skierowanie sprawy do egzekucji, ale trzeba posiadać tytuł wykonawczy obejmujący obowiązek alimentacyjny oraz prawidłowo wyliczyć odsetki.

Jeżeli tytuł wykonawczy znajduje się w aktach poprzedniej sprawy egzekucyjnej, praktycznie najprościej jest złożyć kolejny wniosek do tego samego komornika, wskazując sygnaturę zakończonego postępowania. Nie zawsze jest to jednak obowiązkowe. Wierzyciel może też wystąpić o zwrot tytułu wykonawczego albo uzyskać potrzebne informacje z akt sprawy.

W sekcji dotyczącej egzekucji zaległych alimentów warto pamiętać, że wierzyciel zawsze może zdecydować o wycofaniu wniosku przez wierzyciela, gdy druga strona dobrowolnie ureguluje zobowiązania.

Jak obliczyć odsetki od alimentów?

Odsetki od alimentów liczy się osobno od każdej zaległej raty. Jeżeli alimenty za dany miesiąc miały być zapłacone np. do 10. dnia miesiąca, odsetki zasadniczo biegną od następnego dnia po terminie płatności aż do dnia zapłaty albo skutecznego wyegzekwowania tej raty.

Nie wystarczy więc podać jednej łącznej kwoty zaległości. W praktyce trzeba ustalić:

• kwotę każdej niezapłaconej raty alimentacyjnej,
• datę wymagalności każdej raty,
• datę zapłaty albo wyegzekwowania danej kwoty,
• właściwą stopę odsetek obowiązującą w poszczególnych okresach.

Na dzień 13 maja 2026 r. odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą 9,25% w stosunku rocznym. Nie oznacza to jednak, że tę samą stawkę stosuje się do całej zaległości z wielu lat. Przy starszych alimentach trzeba uwzględnić stawki obowiązujące w konkretnych okresach opóźnienia.

Odsetki po zakończonej egzekucji alimentów

Jeżeli komornik wyegzekwował zaległe alimenty, ale wierzyciel nie dochodził wcześniej odsetek, nie oznacza to automatycznie, że odsetki przepadły. Trzeba jednak ustalić, czy roszczenie o odsetki nie uległo przedawnieniu i czy z dokumentów wynika, kiedy poszczególne raty zostały faktycznie zapłacone lub wyegzekwowane.

Odsetki nie narastają już po zapłacie należności głównej. Jeżeli więc dana rata alimentacyjna została wyegzekwowana np. 15 czerwca 2022 r., odsetki od tej raty można liczyć tylko do tej daty, a nie do dnia złożenia nowego wniosku.

W przypadku dochodzenia zaległości po dorośnięciu dziecka dorosłe dziecko samo staje się wierzycielem alimentacyjnym. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy wcześniejsze działania podejmował rodzic, a po uzyskaniu pełnoletności dziecko samodzielnie składa wniosek do komornika.

Przedawnienie odsetek od alimentów

Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem 3 lat. Tak samo w praktyce należy ostrożnie podchodzić do odsetek od zaległych rat, ponieważ odsetki są świadczeniem okresowym i również mogą ulegać przedawnieniu.

Bieg przedawnienia może zostać przerwany, m.in. przez czynność podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia, w tym przez skierowanie sprawy do egzekucji komorniczej. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.

Komornik co do zasady nie bada zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Obecnie jednak, jeżeli z treści tytułu wykonawczego wynika, że termin przedawnienia dochodzonego roszczenia upłynął, a wierzyciel nie przedłoży dokumentu potwierdzającego przerwanie biegu przedawnienia, organ egzekucyjny może odmówić wszczęcia egzekucji. W innych sytuacjach dłużnik może bronić się powództwem przeciwegzekucyjnym, jeżeli twierdzi, że egzekucja jest niedopuszczalna, np. z powodu przedawnienia.

Co powinien zawierać wniosek do komornika o odsetki?

Wniosek o egzekucję odsetek od alimentów powinien być możliwie precyzyjny. Warto wskazać w nim nie tylko żądanie egzekucji odsetek, lecz także sposób ich naliczenia.

Do wniosku warto dołączyć albo przygotować:

• tytuł wykonawczy, jeżeli nie znajduje się już u danego komornika,
• zestawienie zaległych rat alimentacyjnych,
• daty wymagalności poszczególnych rat,
• daty wpłat albo wyegzekwowania należności,
• wyliczenie odsetek z podziałem na okresy,
• informację o poprzedniej sprawie egzekucyjnej, jeżeli była prowadzona.

Jeżeli część dokumentów znajduje się u poprzedniego komornika, warto wystąpić o informacje z akt, odpis karty rozliczeniowej albo zwrot tytułu wykonawczego. Bez dat wpływów i rozliczeń trudno prawidłowo ustalić, za jaki okres odsetki jeszcze się należą.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak różnie może wyglądać dochodzenie odsetek od alimentów w zależności od tego, czy egzekucja nadal trwa, czy została już zakończona oraz kto obecnie działa jako wierzyciel.