- Wyjazd za granicę nie powoduje umorzenia długów ani zakończenia egzekucji.
- Wierzyciel może dochodzić należności również poza Polską w ramach egzekucji transgranicznej.
- Sama niewypłacalność zwykle nie oznacza odpowiedzialności karnej.
- Ryzyko zarzutów karnych pojawia się głównie wtedy, gdy kredyty były zaciągane z zamiarem niespłacenia albo przy użyciu nierzetelnych danych.
- Stan zdrowia psychicznego może mieć znaczenie przy ocenie ważności umowy i odpowiedzialności karnej.
Wyjazd za granicę a odpowiedzialność za długi
Wyjazd za granicę sam w sobie nie jest naruszeniem prawa i nie powoduje automatycznie żadnych sankcji karnych. Nie oznacza jednak, że długi przestają istnieć. Bank lub inny wierzyciel nadal może dochodzić spłaty zadłużenia, uzyskać wyrok sądu, a następnie skierować sprawę do komornika.
Jeżeli dłużnik pracuje lub posiada majątek w innym kraju Unii Europejskiej, wierzyciel może korzystać z procedur międzynarodowych. W praktyce możliwa jest więc również egzekucja transgraniczna, np. z wynagrodzenia osiąganego za granicą.
Brak majątku w Polsce nie oznacza, że wierzyciel całkowicie straci możliwość odzyskania pieniędzy. W wielu sprawach dochodzi najpierw do uzyskania nakazu zapłaty lub wyroku, a następnie do wieloletniej egzekucji.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Konsekwencje cywilne i karne niespłacania kredytów
Najczęstszą konsekwencją niespłacania kredytów jest odpowiedzialność cywilna. Oznacza to przede wszystkim:
- wezwania do zapłaty,
- wypowiedzenie umowy kredytowej,
- naliczanie odsetek i kosztów windykacji,
- postępowanie sądowe,
- egzekucję komorniczą.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy istnieje podejrzenie, że kredyty były zaciągane świadomie bez zamiaru ich spłaty albo przy wykorzystaniu nierzetelnych informacji. W takich przypadkach mogą pojawić się zarzuty związane z oszustwem kredytowym lub przestępstwem z art. 297 § 1 Kodeksu karnego.
Zgodnie z art. 297 § 1 K.k. odpowiedzialność karna może dotyczyć osoby, która w celu uzyskania kredytu przedkłada nierzetelne dokumenty lub nieprawdziwe oświadczenia mające znaczenie dla przyznania finansowania.
W praktyce sama utrata pracy, problemy finansowe lub nadmierne zadłużenie zwykle nie wystarczają do przypisania odpowiedzialności karnej. Organy ścigania muszą wykazać zamiar oszustwa albo świadome wprowadzenie banku w błąd. Więcej informacji na ten temat zawiera artykuł dotyczący szczegółów oszustwa kredytowego.
Znaczenie może mieć również fakt składania wielu wniosków kredytowych jednego dnia. Samo takie działanie nie jest automatycznie przestępstwem, ale w określonych okolicznościach może zostać ocenione jako element świadomego działania prowadzącego do nadmiernego zadłużenia.
Czy za długi można dostać list gończy?
Za same długi cywilne nie wydaje się listu gończego. Komornik nie ściga dłużnika w taki sposób, a wyjazd za granicę nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania karnego.
Szerzej różnicę między długiem cywilnym a podstawą zatrzymania omawia poradnik wyjaśniający, czy może zostać wydany list gończy za długi.
Inaczej może być jedynie wtedy, gdy wobec danej osoby prowadzone jest postępowanie karne i sąd lub prokuratura uznają, że ukrywa się ona przed organami ścigania. Dotyczy to jednak spraw karnych, a nie zwykłej niewypłacalności.
W praktyce wiele osób błędnie utożsamia egzekucję komorniczą z poszukiwaniem przez policję. Warto więc odróżnić problemy finansowe od postępowania karnego. Pomocne może być także wyjaśnienie kwestii takich jak sprawdzenie listu gończego za granicą.
Zwykłe zadłużenie cywilne nie stanowi samo w sobie podstawy do wydania listu gończego. Jeżeli jednak problemem jest nadmierny zakres prowadzonych zajęć, właściwym instrumentem procesowym może być wniosek o ograniczenie egzekucji, a nie ukrywanie miejsca pobytu.
Powrót do Polski po latach a stare długi
Powrót do Polski po kilku latach nie powoduje automatycznego wygaśnięcia zobowiązań. Jeżeli wierzyciel wcześniej uzyskał tytuł wykonawczy i prowadził egzekucję, zadłużenie może nadal istnieć.
W części spraw dochodzi do przedawnienia roszczeń, jednak termin przedawnienia często zostaje przerwany np. przez postępowanie sądowe albo egzekucyjne. Każdą sprawę trzeba więc analizować indywidualnie.
Osoby wracające do kraju często dowiadują się o zajęciach rachunków bankowych lub wynagrodzenia dopiero po podjęciu pracy w Polsce. Warto wcześniej sprawdzić swoją sytuację i możliwe skutki, zwłaszcza gdy chodzi o powrót do kraju a egzekucja.
Po powrocie wierzyciel może ponownie poszukiwać składników majątku. Odrębnie trzeba wtedy ocenić egzekucję z samochodu leasingowanego albo kredytowanego oraz egzekucję z wynagrodzenia minimalnego, ponieważ własność pojazdu i ochrona części pensji wynikają z różnych przepisów.
Czy można unieważnić umowę kredytową z powodu choroby psychicznej?
Unieważnienie umowy kredytowej jest możliwe tylko w określonych sytuacjach. Kluczowe znaczenie ma to, czy w chwili podpisywania umowy dana osoba była zdolna do świadomego i swobodnego podjęcia decyzji.
Zgodnie z art. 82 Kodeksu cywilnego nieważne może być oświadczenie woli złożone przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli.
Sama depresja lub leczenie psychiatryczne nie powodują automatycznej nieważności umowy. Konieczne jest wykazanie, że w chwili zawierania kredytu stan psychiczny rzeczywiście uniemożliwiał racjonalne działanie. W praktyce często wymaga to opinii biegłego psychiatry oraz pełnej dokumentacji medycznej.
Stan zdrowia psychicznego może mieć również znaczenie dla odpowiedzialności karnej. Jeżeli dana osoba działała w stanie znacznie ograniczającym możliwość świadomego podejmowania decyzji, może to wpływać na ocenę winy.
Sama ucieczka za granicę przed wierzycielami nie oznacza automatycznie odpowiedzialności karnej, ale warto ocenić ryzyko, czy możliwe jest zatrzymanie za długi.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak podobne sytuacje wyglądają w praktyce i jakie skutki mogą pojawić się po wyjeździe za granicę.
Pani Joanna wyjechała do Irlandii po utracie pracy w Polsce. Nie spłacała kilku kredytów gotówkowych, zakładając, że brak majątku uniemożliwi bankowi odzyskanie pieniędzy. Po dwóch latach wierzyciel uzyskał jednak wyrok i rozpoczął działania wobec jej dochodów osiąganych za granicą.
Pan Tomasz złożył w krótkim czasie kilka wniosków kredytowych w różnych bankach. W toku postępowania pojawiły się wątpliwości dotyczące danych podanych we wnioskach oraz rzeczywistej zdolności kredytowej. Ostatecznie sprawa została skierowana także do organów ścigania, które badały, czy nie doszło do oszustwa kredytowego.
Pani Katarzyna leczyła się psychiatrycznie i była hospitalizowana krótko przed podpisaniem umów kredytowych. W postępowaniu cywilnym sąd dopuścił opinię biegłego psychiatry, aby ustalić, czy w chwili składania podpisów miała pełną świadomość skutków swoich działań.
FAQ
Czy wyjazd za granicę powoduje umorzenie długu?
Nie. Dług nadal istnieje, a wierzyciel może dochodzić należności również wobec osoby mieszkającej poza Polską.
Czy komornik może prowadzić egzekucję za granicą?
Tak. W państwach Unii Europejskiej możliwe jest korzystanie z procedur umożliwiających dochodzenie należności poza Polską. Oddzielną kwestią pozostaje to, co może zająć komornik, a czego nie może zająć w toku zwykłej egzekucji prowadzonej w Polsce.
Czy za niespłacony kredyt można trafić do więzienia?
Sama niewypłacalność zwykle nie prowadzi do odpowiedzialności karnej. Ryzyko pojawia się głównie wtedy, gdy kredyt został uzyskany poprzez oszustwo albo podanie nieprawdziwych danych.
Czy depresja może unieważnić umowę kredytową?
Nie zawsze. Konieczne jest wykazanie, że w chwili podpisywania umowy stan psychiczny wyłączał świadome albo swobodne podjęcie decyzji.
Czy brak majątku chroni przed egzekucją?
Nie. Wierzyciel może próbować prowadzić egzekucję także w przyszłości, np. po podjęciu pracy albo nabyciu majątku przez dłużnika.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny
3. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 29 kwietnia 1999 r., sygn. II AKa 48/99
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. IV CSK 7/05
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. II CSK 147/10
6. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1976 r., sygn. III CRN 25/76
