Bezpodstawne roszczenia firmy windykacyjnej po wyroku sądu

Wezwanie do zapłaty po przegranej sprawie sądowej

Otrzymanie e-maila z wezwaniem do zapłaty po tym, jak firma windykacyjna przegrała już sprawę w sądzie, nie oznacza automatycznie, że dług znowu istnieje albo że trzeba go zapłacić. Wezwanie pozasądowe jest tylko stanowiskiem firmy. Nie jest wyrokiem, nakazem zapłaty ani tytułem wykonawczym.

W takiej sytuacji najważniejsze jest ustalenie, czy wcześniejszy wyrok jest prawomocny, jak brzmiało jego rozstrzygnięcie, kto był stroną postępowania i czego dokładnie dotyczyło żądanie. Jeżeli sąd prawomocnie oddalił powództwo tej samej firmy o zapłatę tej samej wierzytelności, ponowne kierowanie sprawy do sądu może napotkać zarzut powagi rzeczy osądzonej.

Na e-mail od firmy windykacyjnej warto odpowiedzieć rzeczowo i bez emocji. Nie należy pisać, że „uznaję dług”, „zapłacę później” albo „proszę o raty”, jeżeli roszczenie jest kwestionowane. Takie sformułowania mogą utrudnić obronę, zwłaszcza gdy równolegle pojawia się problem przedawnienia.

Co odpisać firmie windykacyjnej?

Odpowiedź powinna jasno wskazywać, że roszczenie jest kwestionowane co do zasady i wysokości. Warto zażądać wskazania podstawy prawnej i faktycznej żądania, kopii dokumentów potwierdzających przejście wierzytelności, numeru sprawy sądowej oraz wyjaśnienia, dlaczego firma ponownie dochodzi zapłaty mimo wcześniejszego wyroku.

Praktycznie można napisać, że sprawa dotycząca tej wierzytelności była już rozpoznawana przez sąd, zakończyła się prawomocnym oddaleniem powództwa, a ponowne żądanie zapłaty jest kwestionowane. Jeżeli zna się sygnaturę akt, datę wyroku i sąd, należy je podać. Dobrze jest też zachować e-mail, kopertę, potwierdzenia doręczeń i całą korespondencję.

W piśmie można użyć następującej konstrukcji: „kwestionuję roszczenie w całości, zarówno co do zasady, jak i co do wysokości; sprawa dotycząca tej wierzytelności została już prawomocnie osądzona; nie uznaję długu; z ostrożności podnoszę zarzut przedawnienia oraz wzywam do wykazania podstaw żądania”. Treść trzeba jednak dopasować do dokumentów i wcześniejszego wyroku.

Sprawa prawomocnie osądzona i kolejny pozew

Zgodnie z art. 199 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego sąd odrzuci pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. Dodatkowo art. 366 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

W praktyce oznacza to, że trzeba porównać nie tylko nazwy stron, lecz także to, czego firma żąda i z jakich faktów wywodzi roszczenie. Jeżeli poprzednia sprawa dotyczyła tej samej umowy pożyczki, tej samej kwoty lub tej samej wierzytelności po cesji, sama zmiana etykiety prawnej na „bezpodstawne wzbogacenie” może zostać oceniona jako próba ponownego dochodzenia tej samej sprawy.

Nie każda sytuacja jest jednak identyczna. Jeżeli poprzedni pozew został oddalony z przyczyn dotyczących wyłącznie legitymacji konkretnej firmy, a z roszczeniem występuje później inny podmiot, ocena może wymagać dokładnej analizy uzasadnienia wyroku, umów cesji i tego, kto jest obecnym wierzycielem.

Bezpodstawne wzbogacenie po wyroku sądu

Bezpodstawne wzbogacenie jest uregulowane w art. 405 Kodeksu cywilnego. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której ktoś bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby i powinien zwrócić korzyść w naturze albo jej wartość.

W sprawach pożyczek i kredytów problem polega na tym, że przekazanie pieniędzy najczęściej miało podstawę prawną w postaci umowy. Jeżeli sąd badał już roszczenie wynikające z tej umowy lub z cesji tej wierzytelności i prawomocnie oddalił powództwo, firma windykacyjna nie może automatycznie „napisać sprawy od nowa” tylko przez wskazanie innego przepisu.

Nie można jednak wykluczyć, że w niektórych sprawach, zwłaszcza gdy umowa była nieważna albo chodzi o świadczenie nienależne, wierzyciel będzie próbował opierać żądanie na art. 410 Kodeksu cywilnego. Dlatego kluczowe jest uzasadnienie poprzedniego wyroku: trzeba sprawdzić, czy sąd rozstrzygnął już spór co do obowiązku zwrotu pieniędzy, czy tylko stwierdził brak dowodów po stronie konkretnego powoda.

Przedawnienie roszczenia firmy windykacyjnej

Nawet gdyby firma próbowała dochodzić zapłaty ponownie, należy sprawdzić przedawnienie. Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego podstawowy termin przedawnienia wynosi 6 lat, natomiast dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata. W przypadku pożyczek udzielanych zawodowo przez przedsiębiorcę najczęściej analizuje się termin 3-letni, liczony od wymagalności roszczenia, z zasadą końca roku kalendarzowego, jeżeli termin nie jest krótszy niż 2 lata.

W sprawach przeciwko konsumentom obowiązuje dodatkowa ochrona z art. 117 § 2¹ Kodeksu cywilnego: po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Sąd może jednak w wyjątkowych przypadkach, na podstawie art. 117¹ Kodeksu cywilnego, nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli wymagają tego względy słuszności.

Ważne jest również to, aby w korespondencji nie uznać roszczenia. Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu cywilnego bieg przedawnienia przerywa się przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. Dlatego odpowiedź powinna być ostrożna, jednoznacznie kwestionująca żądanie i pozbawiona deklaracji spłaty.

Czy trzeba płacić po samym wezwaniu e-mailowym?

Samo wezwanie e-mailowe nie tworzy obowiązku zapłaty, jeżeli roszczenie jest sporne. Firma windykacyjna może prowadzić korespondencję i proponować polubowne zakończenie sprawy, ale nie może prowadzić egzekucji bez tytułu wykonawczego, czyli najczęściej prawomocnego orzeczenia sądu zaopatrzonego w klauzulę wykonalności.

Jeżeli wcześniejszy wyrok oddalał powództwo firmy windykacyjnej, warto uzyskać odpis wyroku z uzasadnieniem i sprawdzić, czy wyrok jest prawomocny. Ten dokument będzie podstawą odpowiedzi do firmy i ewentualnej obrony w sądzie, gdyby mimo wszystko został wniesiony kolejny pozew.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak różnie może wyglądać ocena wezwania do zapłaty po wcześniejszym procesie sądowym. W praktyce decydują dokumenty, data wymagalności, strony poprzedniej sprawy i treść wyroku.