Odzyskanie zaległego czynszu po śmierci najemcy

Śmierć najemcy a zaległości czynszowe

Śmierć najemcy nie powoduje wygaśnięcia zobowiązań finansowych wobec właściciela mieszkania. Zaległy czynsz oraz inne należności związane z najmem wchodzą do spadku po zmarłym i mogą obciążać spadkobierców.

Jeżeli właściciel posiada już prawomocny nakaz zapłaty lub wyrok przeciwko najemcy, nie może skutecznie prowadzić egzekucji przeciwko osobie zmarłej. Konieczne jest najpierw ustalenie kręgu spadkobierców i uzyskanie klauzuli wykonalności przeciwko nim.

O sytuacji za życia najemcy, dotyczącej egzekucji czynszu od najemcy, piszemy oddzielnie.

Czy można prowadzić egzekucję przeciwko zmarłemu?

Jeżeli dłużnik zmarł jeszcze przed złożeniem wniosku do komornika, komornik co do zasady odmówi prowadzenia egzekucji przeciwko tej osobie. W takiej sytuacji wierzyciel powinien:

• uzyskać akt zgonu dłużnika,
• ustalić spadkobierców,
• uzyskać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia,
• wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko spadkobiercom.

Podstawę prawną stanowią m.in. art. 779 oraz art. 788 Kodeksu postępowania cywilnego.

W praktyce wierzyciel może sam złożyć do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, jeżeli ma interes prawny w ustaleniu spadkobierców.

Odpowiedzialność spadkobierców za długi czynszowe

Co do zasady spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe z dobrodziejstwem inwentarza, czyli do wysokości wartości aktywów spadku. Od 2015 r. brak złożenia oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku powoduje właśnie takie ograniczone przyjęcie spadku.

Jeżeli spadkobierca skutecznie odrzuci spadek w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o powołaniu do spadku, nie odpowiada za długi zmarłego.

Więcej o tym, jak wygląda odrzucenie spadku z długami, wyjaśniamy w oddzielnym poradniku.

Wierzyciel powinien również pamiętać, że odpowiedzialność spadkobierców zależy od konkretnej sytuacji majątkowej oraz od tego, czy doszło już do działu spadku.

Czy rodzina zmarłego może swobodnie wejść do mieszkania?

Sam fakt pokrewieństwa ze zmarłym nie daje automatycznie prawa do swobodnego korzystania z lokalu. Jeżeli po śmierci najemcy nikt nie wstąpił w stosunek najmu na podstawie art. 691 Kodeksu cywilnego, stosunek najmu wygasa.

Do stosunku najmu mogą wstąpić m.in. małżonek, dzieci lub inne osoby stale zamieszkujące z najemcą do chwili jego śmierci. Jeżeli takich osób nie ma, właściciel może żądać opróżnienia lokalu.

W praktyce właściciel powinien sporządzić dokumentację rzeczy pozostawionych w mieszkaniu oraz unikać samowolnego usuwania majątku spadkowego. Dobrze jest również przeprowadzić odbiór rzeczy w obecności świadków albo sporządzić protokół.

Zobacz również:

Prawo zastawu na rzeczach najemcy

Zgodnie z art. 670 Kodeksu cywilnego wynajmującemu przysługuje ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych wniesionych do lokalu przez najemcę – dla zabezpieczenia zaległego czynszu oraz świadczeń dodatkowych za okres nie dłuższy niż rok.

Prawo to ma jednak ograniczenia. Nie obejmuje rzeczy wyłączonych spod egzekucji i wygasa po wydaniu rzeczy osobom uprawnionym. W praktyce sporne może być również to, czy po wygaśnięciu stosunku najmu właściciel nadal może skutecznie powoływać się na to zabezpieczenie.

Dlatego przed wydaniem wartościowych ruchomości rodzinie zmarłego warto skonsultować sytuację z prawnikiem i rozważyć zabezpieczenie dowodów dotyczących wyposażenia lokalu.

Czy pobranie emerytury oznacza przyjęcie spadku?

Co do zasady pobranie świadczenia emerytalnego po śmierci emeryta nie oznacza automatycznego przyjęcia spadku. ZUS po otrzymaniu informacji o zgonie zwykle wstrzymuje dalsze wypłaty świadczeń.

Jeżeli jednak świadczenie zostało wypłacone po śmierci emeryta, ZUS może domagać się jego zwrotu jako świadczenia nienależnie pobranego.

Samo odebranie pieniędzy albo wyniesienie rzeczy z mieszkania nie zawsze będzie uznane za przyjęcie spadku, choć w określonych sytuacjach takie działania mogą mieć znaczenie dowodowe.

FAQ

Czy właściciel mieszkania może zatrzymać rzeczy zmarłego najemcy?

Może powoływać się na ustawowe prawo zastawu, ale sytuacja wymaga ostrożności. Nie należy samodzielnie sprzedawać ani usuwać rzeczy bez podstawy prawnej.

Czy komornik może prowadzić egzekucję bezpośrednio przeciwko zmarłemu?

Nie. Po śmierci dłużnika konieczne jest ustalenie spadkobierców i uzyskanie klauzuli wykonalności przeciwko nim.

Czy rodzina zmarłego odpowiada za długi czynszowe automatycznie?

Nie. Odpowiedzialność zależy od tego, czy dana osoba przyjęła spadek oraz w jakim zakresie odpowiada za długi spadkowe.

Czy można dochodzić długu, jeśli wszyscy odrzucą spadek?

Tak, ale sytuacja staje się bardziej skomplikowana. Odpowiedzialność może przejść na dalszych spadkobierców albo – wyjątkowo – na gminę lub Skarb Państwa.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.