- Pełnoletni domownik może odpowiadać solidarnie za zaległy czynsz za okres faktycznego zamieszkiwania w lokalu.
- Nie odpowiada się za zaległości powstałe przed ukończeniem 18 lat ani po wyprowadzce.
- W sprawie eksmisyjnej warto wykazać, że nie mieszka się już w lokalu, przedstawiając np. wymeldowanie lub umowę najmu innego mieszkania.
- Sprawa o eksmisję i sprawa o zapłatę długu czynszowego to dwa odrębne postępowania.
- Odpowiedzialność za długi po śmierci rodzica może dodatkowo wynikać z zasad dziedziczenia.
Sprawa o eksmisję a odpowiedzialność za dług czynszowy
Postępowanie o eksmisję nie jest tym samym co sprawa o zapłatę zaległego czynszu. W sprawie eksmisyjnej sąd rozstrzyga przede wszystkim, czy dana osoba ma obowiązek opuścić lokal oraz czy przysługuje jej prawo do lokalu socjalnego.
Jeżeli w chwili wniesienia pozwu nie mieszkał Pan już w lokalu, warto poinformować o tym sąd i przedstawić dowody potwierdzające wyprowadzkę. Mogą to być między innymi:
- zaświadczenie o wymeldowaniu,
- umowa najmu lub użyczenia nowego lokalu,
- potwierdzenie zamieszkania pod innym adresem,
- korespondencja kierowana na nowy adres,
- zeznania świadków.
Brak aktualnego zamieszkiwania może prowadzić do oddalenia powództwa eksmisyjnego wobec danej osoby.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Czy trzeba stawić się na rozprawę?
Jeżeli sąd wysłał wezwanie na adres, pod którym wcześniej Pan mieszkał, a przesyłka została skutecznie odebrana przez domownika, najlepiej nie ignorować sprawy. W praktyce warto stawić się na rozprawie albo złożyć pisemne stanowisko.
Brak reakcji może skutkować wydaniem wyroku bez przedstawienia Pana argumentów i dowodów.
Warto również pamiętać, że udział w postępowaniu eksmisyjnym może mieć znaczenie przy ocenie prawa do lokalu socjalnego.
Kiedy przysługuje lokal socjalny?
Zgodnie z art. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów sąd bada, czy osobie eksmitowanej przysługuje prawo do lokalu socjalnego.
Sąd co do zasady nie może odmówić prawa do lokalu socjalnego m.in.:
- kobietom w ciąży,
- małoletnim,
- osobom niepełnosprawnym lub ubezwłasnowolnionym,
- obłożnie chorym,
- bezrobotnym,
- emerytom i rencistom spełniającym kryteria pomocy społecznej.
Każdorazowo sąd bada jednak także możliwość zamieszkania w innym lokalu.
Czy pełnoletnie dziecko odpowiada za zaległy czynsz?
Zgodnie z art. 6881 Kodeksu cywilnego za zapłatę czynszu i innych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie.
Powiązane ryzyko przedstawia artykuł „długi czynszowe teściowej”.
Odpowiedzialność ta dotyczy wyłącznie okresu faktycznego wspólnego zamieszkiwania po ukończeniu 18 lat. Nie odpowiada się za zaległości powstałe:
- przed osiągnięciem pełnoletności,
- po wyprowadzce z lokalu,
- w czasie, gdy nie zamieszkiwało się już faktycznie w mieszkaniu.
W praktyce gmina lub spółdzielnia często pozywa wszystkich pełnoletnich domowników. W takiej sytuacji bardzo ważne jest wykazanie dokładnego okresu zamieszkiwania.
Podobne zasady omawia również artykuł dotyczący odpowiedzialności innych domowników za czynsz.
Jeżeli dana osoba wyprowadziła się z mieszkania, ale formalnie nadal była zameldowana, sąd może badać rzeczywiste miejsce pobytu, ponieważ samo zameldowanie nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności.
Na czym polega odpowiedzialność solidarna?
Odpowiedzialność solidarna oznacza, że wierzyciel może żądać zapłaty całego długu od jednego wybranego dłużnika albo od wszystkich łącznie.
W praktyce często kieruje się roszczenia przeciwko osobie posiadającej dochody lub majątek, nawet jeśli głównym najemcą był rodzic.
Po spłacie długu możliwe jest później dochodzenie zwrotu części należności od innych współodpowiedzialnych osób.
W podobnych sytuacjach znaczenie może mieć również kwestia opuszczenia mieszkania przez byłego domownika lub małżonka. Więcej na ten temat w artykule: dług czynszowy a były domownik.
Czy długi czynszowe mogą przejść po śmierci rodzica?
Jeżeli rodzic umrze, odpowiedzialność za jego zobowiązania może wynikać już nie tylko ze wspólnego zamieszkiwania, ale także z prawa spadkowego. Po śmierci zadłużonej osoby kluczowe może być terminowe odrzucenie spadku z długami, także w imieniu małoletnich dzieci. Gdy majątek został przeniesiony na bliską osobę, odzyskanie należności może wymagać zastosowania skargi pauliańskiej.
Obecnie przyjęcie spadku bez składania dodatkowych oświadczeń następuje co do zasady z dobrodziejstwem inwentarza, co ogranicza odpowiedzialność za długi do wartości odziedziczonego majątku. Przy ocenie przedawnienia trzeba też ustalić, czy nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia. Jeśli zobowiązanie powstało przy prowadzeniu firmy, trzeba odrębnie ocenić odpowiedzialność za długi po działalności gospodarczej.
W niektórych sytuacjach warto rozważyć odrzucenie spadku albo dokładną analizę zadłużenia przed podjęciem decyzji spadkowych. Zagadnienie to szerzej opisuje artykuł dotyczący spadkowej odpowiedzialności za dług. Trzeba przy tym uważać na zachowania, które mogą zostać uznane za uznanie długu, ponieważ mogą wpływać na bieg przedawnienia. Jeżeli w dalszej kolejności do spadku są powołane osoby niepełnoletnie, warto sprawdzić zasady dotyczące długów spadkowych przy małoletnich dzieciach, ponieważ znaczenie mają zgoda sądu i terminy na złożenie oświadczenia.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce oceniana jest odpowiedzialność za zaległy czynsz rodzica lub innego domownika.
Pan Adam mieszkał z matką w mieszkaniu komunalnym do ukończenia technikum. Po rozpoczęciu studiów przeprowadził się do innego miasta i wynajął pokój. Kilka lat później gmina wystąpiła przeciwko niemu o zapłatę zaległego czynszu. Dzięki przedstawieniu umowy najmu oraz dokumentów potwierdzających wyprowadzkę udało się ograniczyć jego odpowiedzialność wyłącznie do kilku miesięcy po ukończeniu 18 lat.
Pani Katarzyna była nadal zameldowana u ojca, mimo że od dwóch lat mieszkała z partnerem. Po wszczęciu sprawy o eksmisję wykazała przed sądem, że faktycznie nie korzysta już z lokalu. Sąd oddalił wobec niej powództwo eksmisyjne.
Po śmierci matki pan Michał otrzymał wezwanie do zapłaty zaległego czynszu i innych długów związanych z mieszkaniem. Okazało się, że część zobowiązań mogła wynikać z dziedziczenia. Po analizie stanu spadku zdecydował się na przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co ograniczyło jego odpowiedzialność finansową.
