Przedawnienie spłaty po podziale majątku po rozwodzie

Zobowiązanie wynikające z postanowienia o podziale majątku

Jeżeli sąd w postanowieniu o podziale majątku przyznał jednemu z byłych małżonków mieszkanie lub inny składnik majątku z obowiązkiem spłaty drugiej strony, powstaje roszczenie pieniężne podlegające przedawnieniu.

Podstawę prawną stanowi art. 125 § 1 Kodeksu cywilnego. Obecnie roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu przedawnia się z upływem 6 lat. Termin ten dotyczy również roszczeń wynikających z prawomocnych postanowień o podziale majątku po rozwodzie.

W praktyce wiele spraw dotyczących podziału majątku dotyczy jednak starszych orzeczeń wydanych przed zmianą przepisów z 2018 r. W takich przypadkach często zastosowanie ma wcześniejszy 10-letni termin przedawnienia.

Warto pamiętać, że inne typy rozliczeń po rozwodzie mogą podlegać odmiennym zasadom odpowiedzialności i dochodzenia roszczeń.

Jak liczy się termin przedawnienia?

Termin przedawnienia liczy się co do zasady od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W sprawach o podział majątku będzie to zwykle termin wskazany przez sąd na dokonanie spłaty.

Jeżeli przykładowo sąd zobowiązał byłego małżonka do zapłaty określonej kwoty w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, to właśnie od upływu tego terminu rozpoczyna się bieg przedawnienia.

Samo niewymeldowanie byłego małżonka z mieszkania nie powoduje przerwania biegu przedawnienia i nie oznacza automatycznie, że roszczenie nadal jest skutecznie egzekwowalne.

Co przerywa bieg przedawnienia?

Bieg przedawnienia może zostać przerwany m.in. przez:

• złożenie wniosku egzekucyjnego do komornika,
• uznanie długu przez dłużnika,
• wszczęcie postępowania sądowego dotyczącego roszczenia,
• zawarcie ugody dotyczącej spłaty.

Po każdym skutecznym przerwaniu przedawnienia termin biegnie na nowo. Dlatego sama informacja, że od wydania postanowienia minęło 20 lat, nie wystarcza jeszcze do jednoznacznego stwierdzenia, że roszczenie wygasło w praktyce.

W niektórych sytuacjach znaczenie może mieć także zachowanie stron, np. podpisywanie dokumentów potwierdzających zadłużenie lub prowadzenie negocjacji dotyczących spłaty.

Przy ocenie sytuacji pomocna może być również weryfikacja przedawnienia na podstawie dokumentów sądowych i egzekucyjnych.

Odmowa wszczęcia egzekucji przez komornika

Zgodnie z art. 804 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego organ egzekucyjny może odmówić wszczęcia egzekucji, jeżeli z treści tytułu wykonawczego oraz przedstawionych dokumentów wynika, że dochodzone roszczenie jest przedawnione, a wierzyciel nie wykaże przerwania biegu przedawnienia.

W praktyce oznacza to, że komornik nie zawsze automatycznie rozpocznie egzekucję starego roszczenia. Znaczenie mają jednak konkretne dokumenty i przebieg wcześniejszych działań wierzyciela.

Więcej informacji o praktyce komornika a przedawnionego roszczenia można znaleźć w odrębnym opracowaniu.

Czy trudna sytuacja życiowa chroni przed egzekucją?

Sama trudna sytuacja finansowa, brak emerytury czy korzystanie z pomocy społecznej nie powodują wygaśnięcia długu. Mogą jednak wpływać na skuteczność egzekucji albo zakres majątku, z którego komornik może prowadzić egzekucję.

Jeżeli dłużnik nie posiada majątku ani dochodów podlegających zajęciu, egzekucja może okazać się bezskuteczna. Nie oznacza to jednak automatycznego umorzenia zobowiązania.

W sprawach po rozwodzie warto też pamiętać, że kwestie dotyczące majątku wspólnego po rozwodzie oraz odpowiedzialności za długi mogą wymagać osobnej analizy.

FAQ

Czy podział majątku po rozwodzie przedawnia się?

Sam podział majątku jako orzeczenie sądu nie „wygasa”, ale roszczenie o spłatę wynikające z tego orzeczenia może się przedawnić.

Po ilu latach przedawnia się spłata po podziale majątku?

Obecnie roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem przedawniają się co do zasady po 6 latach. W starszych sprawach zastosowanie może mieć wcześniejszy 10-letni termin.

Czy komornik może prowadzić egzekucję po 20 latach?

Tak, ale tylko wtedy, gdy roszczenie nie uległo przedawnieniu albo bieg przedawnienia został wcześniej skutecznie przerwany.

Czy niewymeldowanie byłego małżonka ma wpływ na przedawnienie?

Nie. Sam fakt pozostawania zameldowanym w mieszkaniu nie wpływa na bieg przedawnienia roszczenia o spłatę.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2014 r., I CSK 197/13

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.