Czy komornik może zająć świadczenie 800 plus i dodatki rodzinne?

W praktyce problem najczęściej nie polega na tym, że komornik zwraca się bezpośrednio do ZUS albo ośrodka pomocy społecznej o przekazywanie świadczenia 800 plus. Częściej dochodzi do zajęcia rachunku bankowego, na który wpływają jednocześnie świadczenia rodzinne, wynagrodzenie, alimenty lub inne pieniądze. Wtedy trzeba odróżnić zajęcie rachunku od zajęcia konkretnych, chronionych środków.

Odpowiedź na pytanie, czy komornik może zająć 800 plus i dodatki rodzinne, jest więc zasadniczo przecząca. Nie oznacza to jednak, że na rachunku nigdy nie pojawi się techniczna blokada. Znaczenie mają opis przelewu, rodzaj rachunku, możliwość wykazania źródła pieniędzy oraz to, czy bank zdążył już przekazać kwotę komornikowi.

Na czym polega problem z zajęciem 800 plus i dodatków rodzinnych?

Egzekucja z rachunku bankowego obejmuje co do zasady wierzytelność posiadacza rachunku wobec banku. Po otrzymaniu zawiadomienia od komornika bank blokuje środki do wysokości zajęcia. Jednocześnie bank ma obowiązek uwzględnić ustawowe wyłączenia i nie przekazywać pieniędzy, które pochodzą ze świadczeń chronionych.

Trzeba rozróżnić dwie sytuacje:

• zajęcie prawa do świadczenia – komornik nie może nakazać ZUS, gminie ani innemu organowi, aby przekazywał mu 800 plus lub chronione świadczenia rodzinne zamiast uprawnionemu;
• zajęcie rachunku bankowego – rachunek może zostać objęty zajęciem, ale środki pochodzące z chronionych świadczeń powinny zostać wyłączone z przekazania komornikowi.

Najwięcej trudności pojawia się wtedy, gdy na jednym koncie są mieszane różne wpływy. Sama obecność wynagrodzenia lub innych niechronionych pieniędzy nie odbiera ochrony przelewom z 800 plus, jednak trzeba potrafić wskazać, jaka kwota i jaki przelew pochodzą ze świadczenia.

Co mówi prawo i praktyka?

Ochrona świadczenia 800 plus

Świadczenie wychowawcze, powszechnie nazywane 800 plus, zostało wprost wymienione w art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego jako świadczenie niepodlegające egzekucji. Ochrona dotyczy całej wypłaconej kwoty. Nie stosuje się tu procentowego potrącenia ani limitu właściwego dla wynagrodzenia za pracę lub emerytury.

Wyłączenie ma zastosowanie niezależnie od rodzaju długu. Oznacza to, że 800 plus nie podlega zajęciu również wtedy, gdy egzekucja dotyczy zaległych alimentów. Szczególna skuteczność egzekucji alimentacyjnej nie uchyla wyraźnego wyłączenia przewidzianego dla świadczenia wychowawczego.

Ochrona świadczeń i dodatków rodzinnych

Egzekucji nie podlegają także świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, dodatki pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej oraz inne świadczenia wskazane w art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego. Ochrona zależy od prawnego charakteru wypłaty, a nie wyłącznie od słowa użytego w tytule przelewu.

Jeżeli na konto wpływa kwota określona potocznie jako dodatek rodzinny, trzeba ustalić, na podstawie jakiej decyzji została przyznana. Nie każda dopłata, zapomoga od pracodawcy lub prywatne wsparcie członka rodziny jest świadczeniem rodzinnym w rozumieniu ustawy.

Co dzieje się po wpływie pieniędzy na konto?

Art. 54a Prawa bankowego chroni na rachunku oszczędnościowym, oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz terminowej lokacie oszczędnościowej środki pochodzące między innymi ze świadczeń wymienionych w art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego. Ochrona nie znika tylko dlatego, że ZUS albo gmina wykonały przelew na konto.

Jest to ochrona wynikająca ze źródła pieniędzy i odrębna od ogólnej kwoty wolnej od zajęcia rachunku bankowego. Kwoty 800 plus i chronionych świadczeń rodzinnych nie powinny więc pomniejszać miesięcznej kwoty wolnej przewidzianej dla innych środków na rachunku.

Przepisy nie nakładają na uprawnionego obowiązku posiadania osobnego konta socjalnego. Osobny rachunek może jednak ograniczyć ryzyko błędnej blokady, zwłaszcza gdy na dotychczasowe konto wpływa wiele różnych należności. Najpewniejsza ochrona dotyczy typowego osobistego rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego, który jest objęty art. 54a Prawa bankowego.

Co zrobić krok po kroku, gdy zablokowano 800 plus?

1. Sprawdź historię rachunku. Ustal datę, kwotę, nadawcę i tytuł przelewu świadczenia oraz datę blokady albo przekazania pieniędzy.
2. Skontaktuj się z bankiem. Zgłoś, że zablokowana kwota pochodzi z 800 plus lub innego świadczenia chronionego. Poproś o wskazanie, czy środki są tylko zablokowane, czy zostały już przekazane komornikowi.
3. Złóż pisemny wniosek do komornika. Zażądaj zwolnienia chronionych środków, a jeżeli zostały przekazane na rachunek kancelarii, także ich niezwłocznego zwrotu. Wskaż podstawę prawną i dołącz dowody.
4. Złóż reklamację do banku. Jest potrzebna zwłaszcza wtedy, gdy przelew miał czytelnego nadawcę i tytuł, a mimo to bank potraktował go jako środki podlegające egzekucji.
5. Pilnuj terminu na skargę. Jeżeli komornik dokonał nieprawidłowej czynności albo nie zwolnił środków mimo udokumentowania ich źródła, rozważ skargę na czynność komornika. Sama reklamacja bankowa nie zatrzymuje terminu do jej wniesienia.

W piśmie do komornika należy podać sygnaturę sprawy egzekucyjnej, numer zajętego rachunku, kwotę chronionego świadczenia, datę wpływu oraz wyraźne żądanie zwolnienia środków. Dobrze jest powołać art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego i art. 54a Prawa bankowego. Nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że na koncie znajdują się pieniądze na dzieci.

Jakie dokumenty i dowody mają znaczenie?

Najważniejszym dowodem jest pełny wyciąg bankowy, a nie sam zrzut ekranu z saldem. Dokument powinien pokazywać nadawcę przelewu, jego tytuł, datę i kwotę. Jeżeli w tytule nie ma jednoznacznej informacji o rodzaju świadczenia, potrzebna może być decyzja przyznająca świadczenie, informacja z profilu ZUS lub zaświadczenie organu wypłacającego.

Przydatne są w szczególności:

• wyciąg lub urzędowe potwierdzenie operacji z banku;
• decyzja albo informacja o przyznaniu świadczenia;
• harmonogram lub historia wypłat z ZUS;
• zaświadczenie z urzędu gminy, miasta albo ośrodka pomocy społecznej;
• zawiadomienie banku o zajęciu rachunku;
• korespondencja z bankiem i kancelarią komorniczą;
• potwierdzenie, kiedy dłużnik dowiedział się o blokadzie albo przekazaniu środków.

Jeżeli pieniądze były wielokrotnie przelewane między własnymi rachunkami, wypłacane i ponownie wpłacane albo mieszane z gotówką, wykazanie ich pochodzenia staje się trudniejsze. Ochrona nie powinna być oceniana wyłącznie na podstawie aktualnego salda, ale osoba powołująca się na wyłączenie musi przedstawić spójny ciąg dokumentów pozwalający prześledzić środki.

Kiedy skonsultować sprawę albo złożyć pismo?

Prosty błąd bywa możliwy do usunięcia po udokumentowaniu źródła przelewu. Konsultacja jest szczególnie wskazana, gdy bank i komornik wzajemnie odsyłają dłużnika, środki zostały już przekazane wierzycielowi, na rachunku były liczne mieszane wpływy albo spór dotyczy tego, czy konkretna wypłata rzeczywiście jest świadczeniem ustawowo chronionym.

Skarga na czynność komornika przysługuje także na zaniechanie czynności, jeżeli komornik powinien był podjąć określone działanie. Co do zasady wnosi się ją w terminie tygodnia. Początek terminu zależy od tego, czy strona była obecna przy czynności, została o niej zawiadomiona, czy dowiedziała się o niej później. Dlatego datę należy ustalić na podstawie konkretnego przebiegu sprawy.

Skargę kieruje się do właściwego sądu rejonowego, lecz składa za pośrednictwem komornika, którego czynność lub zaniechanie jest kwestionowane. Pismo powinno wskazywać zaskarżoną czynność, zawierać żądanie jej zmiany lub uchylenia, ewentualnie nakazania komornikowi dokonania czynności, a także uzasadnienie i dowody. Od skargi pobiera się opłatę stałą w wysokości 50 zł.

Wniesienie reklamacji do banku nie zastępuje skargi na czynność komornika. Z kolei skarga na komornika nie zawsze rozstrzygnie odpowiedzialność banku za błędne zakwalifikowanie przelewu. W zależności od źródła błędu potrzebne mogą być dwa równoległe pisma.

FAQ

Czy komornik może zająć 800 plus za alimenty?

Nie. Świadczenie wychowawcze jest wyłączone spod egzekucji także w postępowaniu dotyczącym zaległych alimentów. Bank nie powinien przekazać komornikowi kwoty możliwej do zidentyfikowania jako 800 plus.

Czy bank może zablokować całe konto, na które wpływa 800 plus?

Sam rachunek może zostać zajęty. Bank powinien jednak pozostawić do dyspozycji środki pochodzące z chronionych świadczeń. W praktyce czasowa blokada może wystąpić, gdy system banku nie rozpozna źródła przelewu.

Czy ochrona 800 plus wygasa po miesiącu?

Przepisy nie przewidują prostego miesięcznego terminu wygaśnięcia ochrony. Im dłużej środki pozostają na rachunku i im częściej są mieszane z innymi wpływami, tym trudniej może być jednak wykazać, jaka część salda nadal pochodzi ze świadczenia.

Czy trzeba założyć osobne konto do 800 plus?

Nie ma takiego obowiązku. Osobny osobisty rachunek używany tylko do świadczeń może jednak ułatwić bankowi rozpoznanie pieniędzy i ograniczyć ryzyko sporu dowodowego.

Czy 800 plus wlicza się do kwoty wolnej na rachunku bankowym?

Nie powinno pomniejszać ogólnej kwoty wolnej. Ochrona świadczeń wynika z art. 54a Prawa bankowego i jest odrębna od kwoty wolnej przewidzianej w art. 54 tej ustawy.

Co zrobić, gdy pieniądze są już na rachunku komornika?

Należy niezwłocznie przedstawić dowody pochodzenia środków i zażądać ich zwrotu oraz zwolnienia spod egzekucji. Trzeba równocześnie sprawdzić termin na skargę na czynność komornika. Dalsze działania zależą od tego, czy pieniądze pozostają w kancelarii, czy zostały już przekazane wierzycielowi.

Czy wystarczy zadzwonić do banku lub komornika?

Telefon może przyspieszyć wyjaśnienie, ale nie zastępuje pisma i dowodów. W sprawie spornej należy działać w formie pozwalającej wykazać treść żądania oraz datę jego złożenia.

Czy gotówka wypłacona z konta nadal jest chroniona?

Wypłata gotówki nie powoduje automatycznie, że świadczenie staje się zwykłym dochodem, ale znacznie utrudnia wykazanie pochodzenia konkretnych banknotów. Przy sporze potrzebny jest ciąg dokumentów pokazujący wypłatę i dalsze losy pieniędzy.

Podsumowanie

Komornik nie może prowadzić egzekucji ze świadczenia 800 plus ani z ustawowo chronionych świadczeń i dodatków rodzinnych. Ochrona obejmuje również możliwe do zidentyfikowania środki na osobistym rachunku bankowym. Gdy bank je zablokuje, należy od razu ustalić etap operacji, zebrać wyciągi i decyzje oraz skierować udokumentowane żądania do banku i komornika. Jeżeli czynność nie zostanie skorygowana, nie wolno przeoczyć tygodniowego terminu na skargę.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 767 i art. 833 § 6.
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, w szczególności art. 54 i art. 54a.
• Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
• Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 25 ust. 1.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.