Plan spłaty w egzekucji komorniczej – jak zaproponować go wierzycielowi?

W egzekucji komorniczej określenie „plan spłaty” oznacza najczęściej dobrowolne porozumienie dłużnika z wierzycielem. Nie jest to sądowy plan spłaty znany z upadłości konsumenckiej. Komornik wykonuje tytuł wykonawczy i co do zasady nie bada, czy wierzyciel powinien zgodzić się na raty. Dlatego skuteczna procedura składa się z dwóch etapów: najpierw negocjuje się warunki z wierzycielem, a następnie wierzyciel składa komornikowi odpowiedni wniosek dotyczący dalszego biegu egzekucji.

Stan prawny na 28 lipca 2026 r.

Kiedy stosuje się plan spłaty w egzekucji komorniczej – przesłanki i sytuacje typowe

Plan spłaty warto zaproponować wtedy, gdy dłużnik uznaje co najmniej zasadniczą część zadłużenia, ale jednorazowa zapłata jest niemożliwa, natomiast regularne raty są realne. Największe szanse ma propozycja, która daje wierzycielowi przewidywalny i możliwie szybki zwrot pieniędzy, a jednocześnie jest korzystniejsza niż długotrwała lub częściowo bezskuteczna egzekucja.

Typowe sytuacje to:

• utrata pracy, choroba albo przejściowy spadek dochodów, po którym sytuacja finansowa zaczyna się stabilizować;
• sezonowa działalność gospodarcza, w której wpływy pojawiają się nierównomiernie;
• kilka równoległych zajęć powodujących, że dłużnik nie jest w stanie regulować podstawowych zobowiązań;
• groźba sprzedaży ruchomości lub nieruchomości, choć dług może zostać spłacony z bieżących dochodów w rozsądnym czasie;
• możliwość wniesienia wpłaty początkowej w zamian za zgodę na dalszą spłatę w ratach;
• zainteresowanie wierzyciela szybkim porozumieniem bez dalszych wydatków i czynności egzekucyjnych.

Nie ma ustawowego prawa dłużnika do rat. Wierzyciel może przyjąć propozycję, zaproponować inne warunki albo odmówić bez podawania przyczyny. Komornik może przyjmować dobrowolne wpłaty, lecz nie oznacza to automatycznego zawieszenia zajęć. Jeżeli wierzyciel nie złoży odpowiedniego wniosku, egzekucja może toczyć się równolegle z dobrowolnymi wpłatami.

Plan spłaty nie powinien zastępować obrony prawnej, gdy dłużnik twierdzi, że należność została już zapłacona, tytuł wydano przeciwko niewłaściwej osobie, nakaz nie został prawidłowo doręczony albo egzekwowany dług jest zawyżony. W takiej sytuacji najpierw trzeba ustalić właściwy środek prawny i pilnować terminów. Samo negocjowanie rat nie wstrzymuje biegu terminów procesowych.

Jeżeli powodem negocjacji jest zapowiedziana wizyta w miejscu zamieszkania, warto osobno sprawdzić, jak wyglądają czynności komornika w domu. Pozwala to odróżnić realne ryzyko od obaw, które nie wynikają z zakresu prowadzonej egzekucji.

Jakie dokumenty przygotować – pisma, dowody, załączniki i potwierdzenia

Wierzyciel powinien zobaczyć, że propozycja została obliczona na podstawie rzeczywistych danych, a nie jest kolejną deklaracją bez pokrycia. Przed napisaniem pisma należy ustalić aktualny stan sprawy i zgromadzić dokumenty potwierdzające zdolność do wykonywania planu.

Dokumenty z postępowania egzekucyjnego

• zawiadomienie o wszczęciu egzekucji i sygnaturę kancelarii, najczęściej oznaczoną symbolem Km lub Kmp;
• dane wierzyciela oraz ewentualnego pełnomocnika albo firmy obsługującej wierzytelność;
• aktualne rozliczenie obejmujące należność główną, odsetki, koszty procesu, koszty zastępstwa w egzekucji, opłaty i wydatki komornicze;
• informację o dokonanych zajęciach, terminach licytacji i innych zaplanowanych czynnościach;
• potwierdzenia wszystkich wpłat dokonanych wierzycielowi lub komornikowi.

Przed ustaleniem wysokości rat warto pisemnie poprosić komornika o aktualne saldo na konkretny dzień i sposób zaliczania wpłat. Jeżeli wcześniejsze płatności nie zostały prawidłowo uwzględnione, pomocne jest dokładne rozliczenie długu u komornika, zanim dłużnik potwierdzi wysokość zobowiązania w porozumieniu.

Dokumenty finansowe

• zaświadczenie o dochodach, umowa o pracę, decyzja emerytalna albo zestawienie przychodów z działalności;
• wyciągi potwierdzające regularne wpływy, z usunięciem danych zbędnych dla negocjacji;
• zestawienie koniecznych miesięcznych wydatków: mieszkanie, energia, leczenie, alimenty, dojazdy i utrzymanie osób pozostających na utrzymaniu;
• dokumenty potwierdzające zdarzenie, które spowodowało zadłużenie, jeżeli ma ono znaczenie dla wiarygodności propozycji;
• dowód możliwości wniesienia wpłaty początkowej, jeżeli jest oferowana;
• dla przedsiębiorcy: prosty wykaz należności od kontrahentów, stałych kosztów i spodziewanych wpływów.

Jak napisać pismo albo odpowiedź – elementy, argumenty i czego unikać

Pismo powinno być krótkie, rzeczowe i policzalne. Adresatem jest wierzyciel wskazany w zawiadomieniu o egzekucji albo jego pełnomocnik. Kopię można przekazać komornikowi, ale samo wysłanie jej do kancelarii nie wywołuje skutku w postaci rat ani zawieszenia postępowania.

Elementy skutecznej propozycji

1. Dane sprawy. Podaj imię i nazwisko albo nazwę dłużnika, dane wierzyciela, numer umowy lub faktury, sygnaturę sądową i sygnaturę egzekucyjną.
2. Krótki opis sytuacji. Wyjaśnij, dlaczego jednorazowa spłata jest niemożliwa i co zmieniło się na tyle, że regularne raty są obecnie wykonalne.
3. Konkretną propozycję. Wskaż kwotę wpłaty początkowej, liczbę rat, wysokość każdej raty, termin pierwszej płatności i stały dzień płatności.
4. Sposób płatności. Poproś o jednoznaczne wskazanie, czy raty mają trafiać do komornika, bezpośrednio do wierzyciela czy na rachunek pełnomocnika.
5. Los egzekucji. Zaproponuj, aby po pierwszej wpłacie wierzyciel złożył wniosek o zawieszenie postępowania, ograniczenie konkretnych sposobów egzekucji albo inne uzgodnione działanie.
6. Odsetki i koszty. Zażądaj wskazania, czy odsetki nadal będą naliczane, czy wierzyciel zgadza się na ich częściowe umorzenie i jak zostaną rozliczone koszty egzekucyjne.
7. Skutki opóźnienia. Zaproponuj krótki termin naprawczy, na przykład 7 dni, zanim wierzyciel uzna porozumienie za naruszone.
8. Potwierdzenie końcowe. Wpisz obowiązek wydania po spłacie pisemnego potwierdzenia pełnego rozliczenia i złożenia wniosku kończącego egzekucję.

Jak uzasadnić propozycję

Najlepsze argumenty są ekonomiczne i poparte dokumentami. Można wskazać, że plan zapewni regularny wpływ wyższy niż aktualne potrącenia, pozwoli uniknąć bezskutecznych czynności albo ochroni źródło dochodu, z którego będą finansowane raty. Wierzycielowi należy pokazać, ile i kiedy otrzyma, a nie ograniczać się do prośby o „dogadanie się”.

Czego unikać

• rat ustalonych na poziomie, którego nie da się utrzymać przez cały okres spłaty;
• ogólnych deklaracji bez dat, kwot i wpłaty początkowej;
• żądania natychmiastowego umorzenia egzekucji bez zabezpieczenia interesu wierzyciela;
• przelewów bez jasnego tytułu i bez potwierdzenia, jak zostaną zaksięgowane;
• telefonicznych ustaleń bez późniejszego potwierdzenia na piśmie;
• zrzeczenia się wszystkich zarzutów, gdy kwota długu lub prawidłowość egzekucji jest sporna;
• podpisania dokumentu zawierającego nowe zabezpieczenia, wysokie kary lub niejasne koszty bez sprawdzenia ich skutków.

Uznanie roszczenia może mieć skutki materialnoprawne, w tym wpływać na bieg przedawnienia. Jeżeli dłużnik kwestionuje dług, powinien używać ostrożnych sformułowań i przed podpisaniem ugody ustalić, czy nie traci ważnych zarzutów. Z kolei gdy należność jest bezsporna, jasne przyjęcie odpowiedzialności połączone z realną wpłatą może zwiększyć wiarygodność negocjacji.

Terminy i koszty – kiedy działać i co grozi za zwłokę

Przepisy nie wyznaczają terminu, w którym dłużnik może zaproponować raty, ani terminu, w którym wierzyciel musi odpowiedzieć. W praktyce należy działać natychmiast po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, zwłaszcza gdy komornik zajął rachunek, wynagrodzenie, wierzytelności lub wyznaczył termin opisu i oszacowania albo licytacji.

W piśmie można wyznaczyć wierzycielowi rozsądny termin na odpowiedź, na przykład 7 dni, lecz będzie to termin organizacyjny, a nie ustawowy. Równolegle należy monitorować kancelarię komorniczą, ponieważ negocjacje nie blokują czynności.

Miesięczny termin istotny dla opłaty komorniczej

Ustawa o kosztach komorniczych przewiduje co do zasady opłatę stosunkową wynoszącą 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia. Jeżeli dłużnik w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji wpłaci całość lub część świadczenia do rąk komornika albo na jego rachunek, opłata od tej wpłaty wynosi co do zasady 3%, z uwzględnieniem ustawowej opłaty minimalnej.

Wpłata dokonana bezpośrednio wierzycielowi nie jest świadczeniem wyegzekwowanym przez komornika, ale może wpłynąć na opłatę należną po umorzeniu postępowania. Gdy wierzyciel wnosi o umorzenie z powodu zapłaty albo porozumienia zawartego w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, dłużnika obciąża co do zasady opłata 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania. Jeżeli zapłata lub porozumienie nastąpiły po upływie miesiąca, opłata obciążająca dłużnika wynosi co do zasady 10% tej wartości. Dlatego przed wyborem między zawieszeniem a umorzeniem należy poprosić o wyliczenie skutków kosztowych.

Jeżeli zajęte zostało konto firmowe, zwłoka może zagrozić bieżącym płatnościom, wynagrodzeniom pracowników i zdolności do osiągania przychodu. Wtedy propozycja powinna od razu wyjaśniać, dlaczego ograniczenie zajęcia zwiększy szansę pełnej spłaty.

Negocjacje nie zawieszają terminów do wniesienia skargi na czynność komornika, środka zaskarżenia od nakazu zapłaty ani powództwa dotyczącego tytułu wykonawczego. Jeżeli istnieje spór prawny, działania obronne i rozmowy ugodowe trzeba prowadzić równolegle.

Co dalej po złożeniu pisma – możliwe reakcje sądu, komornika i wierzyciela

Po wysłaniu propozycji mogą wystąpić cztery podstawowe scenariusze: zgoda, kontrpropozycja, żądanie dodatkowego zabezpieczenia albo odmowa. Brak odpowiedzi należy traktować jak brak porozumienia. Do czasu otrzymania podpisanego dokumentu nie wolno zakładać, że egzekucja została zatrzymana.

Wierzyciel przyjmuje propozycję

Należy zażądać pisemnego porozumienia oraz kopii wniosku skierowanego do komornika. Dokument powinien wskazywać, czy wierzyciel żąda zawieszenia całej egzekucji, ograniczenia jej do określonego sposobu, uchylenia konkretnego zajęcia czy umorzenia postępowania w całości albo części.

Samo zawieszenie nie musi automatycznie odblokować rachunku ani usunąć wcześniejszych zajęć. Jeżeli warunkiem wykonywania planu jest dostęp do rachunku, samochodu albo sprzętu, trzeba wpisać do porozumienia konkretny obowiązek wierzyciela dotyczący danego środka egzekucyjnego.

Wierzyciel przedstawia kontrpropozycję

Najczęściej dotyczy ona wyższej wpłaty początkowej, krótszego okresu spłaty, utrzymania jednego zajęcia albo dodatkowego zabezpieczenia. Przed przyjęciem należy sprawdzić, czy rata jest trwała, a nie tylko możliwa przez pierwszy miesiąc. Plan naruszony po kilku ratach zwykle osłabia pozycję dłużnika i może prowadzić do szybkiego wznowienia intensywnych czynności.

Wierzyciel odmawia albo nie odpowiada

Komornik nadal prowadzi egzekucję. Dłużnik może ponowić propozycję z wpłatą początkową, przedstawić lepsze dokumenty albo zaproponować utrzymanie jednego skutecznego zajęcia w zamian za rezygnację z bardziej dotkliwych sposobów. Nie ma jednak procedury, która pozwalałaby zmusić wierzyciela do zawarcia ugody tylko dlatego, że dłużnik chce płacić w ratach.

Rola komornika i sądu

Komornik wykonuje wnioski wierzyciela w granicach tytułu wykonawczego i przepisów. Może poinformować o saldzie, przyjmować wpłaty i wydać postanowienie o kosztach, ale nie zastępuje wierzyciela w negocjacjach. Jeżeli dłużnik przed rozpoczęciem konkretnej czynności przedstawi niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że obowiązek został spełniony albo wierzyciel udzielił zwłoki, komornik wstrzyma się z dokonaniem tej czynności i niezwłocznie zawiadomi wierzyciela. Na polecenie wierzyciela komornik niezwłocznie dokona czynności, która uległa wstrzymaniu.

Sąd nie zatwierdza zwykłego listu z propozycją rat wysłanego w toku egzekucji. Może natomiast rozpoznawać skargi, wnioski o zawieszenie w przypadkach przewidzianych prawem, powództwa przeciwegzekucyjne albo zatwierdzić ugodę zawartą w odrębnym trybie mediacyjnym. Wybór drogi zależy od tego, czy strony tylko negocjują sposób zapłaty, czy istnieje rzeczywisty spór co do długu albo egzekucji.

Po wykonaniu wszystkich rat należy uzyskać końcowe rozliczenie od wierzyciela i komornika. Jeżeli z zestawienia wynika nadpłata u komornika, pobrano środki ponad należność albo zajęcie nie zostało zwolnione mimo zakończenia sprawy, trzeba pisemnie zażądać wyjaśnienia oraz sprawdzić zasady dotyczące zwrotu pieniędzy od komornika.

FAQ

Czy komornik może rozłożyć dług na raty?

Komornik może przyjmować dobrowolne wpłaty, ale nie może bez zgody wierzyciela ustanowić wiążącego planu i zablokować dalszej egzekucji. Warunki rat należy uzgodnić przede wszystkim z wierzycielem.

Czy wysłanie propozycji rat zatrzymuje zajęcie konta lub pensji?

Nie. Sama propozycja nie wstrzymuje egzekucji. Potrzebna jest zgoda wierzyciela i jego odpowiedni wniosek do komornika albo inna formalna podstawa zawieszenia lub ograniczenia postępowania.

Gdzie wpłacać raty po zawarciu porozumienia?

Wyłącznie na rachunek wskazany w pisemnym porozumieniu. Przy trwającej egzekucji nie należy samodzielnie zmieniać odbiorcy płatności. Dokument powinien wyjaśniać, czy wpłaty trafiają do komornika, wierzyciela czy pełnomocnika i jak są zaliczane.

Czy wierzyciel musi zgodzić się na raty?

Nie. Wierzyciel może odmówić, zaproponować wyższą ratę, zażądać wpłaty początkowej albo utrzymać część zajęć. Szanse zwiększa plan oparty na dokumentach i pokazujący korzyść ekonomiczną dla wierzyciela.

Czy można negocjować odsetki i koszty?

Z wierzycielem można negocjować odsetki, część należności ubocznych i warunki ugody. Koszty komornicze są jednak ustalane na podstawie ustawy przez komornika, dlatego porozumienie nie może dowolnie zmienić ustawowej opłaty. Przed podpisaniem warto uzyskać szacunkowe rozliczenie.

Czy podpisanie planu oznacza uznanie długu?

Często tak, zależnie od treści dokumentu. Uznanie roszczenia może wpływać na przedawnienie i ograniczać późniejszą argumentację. Jeżeli dług jest sporny, nie należy podpisywać ugody bez analizy jej skutków.

Co się stanie po spóźnieniu z jedną ratą?

Zależy to od porozumienia. Wierzyciele często przewidują utratę korzyści ugody i możliwość natychmiastowego podjęcia egzekucji. Bezpieczniejsze jest wpisanie krótkiego terminu naprawczego i obowiązku uprzedniego wezwania do zapłaty.

Czy po spłacie rat egzekucja kończy się automatycznie?

Nie zawsze. Wierzyciel powinien potwierdzić pełne zaspokojenie i złożyć odpowiedni wniosek do komornika, a komornik rozliczyć koszty oraz wydać postanowienie kończące sprawę. Dłużnik powinien zachować wszystkie potwierdzenia i odebrać końcowe rozliczenie.

Podsumowanie

Skuteczny plan spłaty wymaga więcej niż deklaracji comiesięcznych wpłat. Najpierw trzeba ustalić aktualne saldo i etap egzekucji, następnie przedstawić wierzycielowi realny harmonogram, a w porozumieniu dokładnie opisać sposób płatności, odsetki, koszty oraz działania wobec komornika. Do czasu pisemnej akceptacji i formalnego wniosku wierzyciela egzekucja może być kontynuowana. Jeżeli dług albo tytuł wykonawczy są sporne, negocjacje nie powinny zastępować właściwych środków prawnych.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 468, w szczególności art. 767, art. 804, art. 820, art. 822, art. 825 i art. 770.
• Ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych, t.j. Dz.U. 2024 poz. 377, w szczególności art. 27–29.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 123 § 1 pkt 2 oraz art. 917–918.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.