- Rodzeństwo dłużnika alimentacyjnego nie odpowiada za jego długi własnym majątkiem.
- Komornik może zająć rzeczy znajdujące się we władaniu dłużnika, nawet jeśli formalnie należą do innych osób.
- Dziadkowie mogą zostać zobowiązani do alimentów tylko wyjątkowo, gdy rodzic dziecka nie jest w stanie realizować obowiązku alimentacyjnego.
- Właściciel zajętych rzeczy może żądać ich zwolnienia spod egzekucji.
Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego
Niepłacenie alimentów może prowadzić nie tylko do egzekucji komorniczej, ale również do odpowiedzialności karnej. Aktualnie podstawą odpowiedzialności jest art. 209 Kodeksu karnego.
Przestępstwo niealimentacji występuje wtedy, gdy zaległości odpowiadają co najmniej trzem świadczeniom okresowym albo opóźnienie w zapłacie świadczenia jednorazowego wynosi co najmniej 3 miesiące. Sąd może orzec grzywnę, ograniczenie wolności albo karę pozbawienia wolności.
W praktyce wierzyciel alimentacyjny może równolegle korzystać z:
- egzekucji komorniczej,
- świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego,
- postępowania karnego przeciwko dłużnikowi.
Zobacz również:
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Obowiązek alimentacyjny rodziców
Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Nie oznacza to jednak, że rodzeństwo automatycznie odpowiada za długi alimentacyjne brata lub siostry.
Rodzice mają obowiązek alimentacyjny wobec dzieci do czasu, aż dziecko będzie w stanie utrzymywać się samodzielnie. Samo osiągnięcie pełnoletności nie powoduje automatycznego wygaśnięcia alimentów.
W praktyce sąd bierze pod uwagę między innymi:
- możliwość samodzielnego utrzymania się przez dziecko,
- stan zdrowia,
- kontynuowanie nauki,
- rzeczywiste możliwości zarobkowe.
W podobnych sprawach znaczenie może mieć również obowiązek alimentacyjny rodzica wobec pełnoletnich dzieci.
Czy jest możliwa egzekucja zaległości alimentacyjnych z majątku innych osób?
Co do zasady komornik prowadzi egzekucję wyłącznie przeciwko dłużnikowi wskazanemu w tytule wykonawczym. Oznacza to, że długi alimentacyjne brata nie przechodzą automatycznie na rodziców ani rodzeństwo.
Komornik nie może zająć:
- konta bankowego brata lub siostry dłużnika,
- wynagrodzenia rodziców,
- samochodu należącego do innych osób,
- nieruchomości należącej wyłącznie do rodziców lub rodzeństwa.
Problem pojawia się jednak wtedy, gdy dłużnik mieszka wspólnie z rodziną i korzysta z cudzych rzeczy. Komornik ma prawo zająć ruchomości znajdujące się we władaniu dłużnika, nawet jeśli formalnie należą do innej osoby.
W praktyce dotyczy to często:
- telewizora,
- komputera,
- samochodu użytkowanego przez dłużnika,
- sprzętu elektronicznego.
Właściciel takich rzeczy może następnie wystąpić z powództwem przeciwegzekucyjnym lub złożyć skargę na czynności komornika.
Zobacz również:
Zajęcie ruchomości przez komornika
Komornik może prowadzić czynności terenowe w miejscu zamieszkania dłużnika. Jeżeli istnieje podejrzenie ukrywania majątku, możliwe jest nawet otwarcie mieszkania w asyście policji na podstawie art. 814 Kodeksu postępowania cywilnego.
Nadal obowiązują jednak ograniczenia egzekucji. Nie można zająć m.in. podstawowych sprzętów domowych niezbędnych do codziennego funkcjonowania, części żywności, odzieży czy przedmiotów potrzebnych do pracy zarobkowej.
W praktyce warto przechowywać dokumenty potwierdzające własność cenniejszych rzeczy znajdujących się w mieszkaniu wspólnie zajmowanym z dłużnikiem.
Czy rodzice albo rodzeństwo mogą zostać zobowiązani do alimentów?
Zgodnie z art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny dalszych krewnych powstaje dopiero wtedy, gdy:
- brakuje osoby zobowiązanej w bliższej kolejności,
- osoba zobowiązana nie jest w stanie płacić alimentów,
- uzyskanie alimentów od tej osoby jest niemożliwe albo nadmiernie utrudnione.
W praktyce oznacza to, że dziadkowie mogą zostać zobowiązani do alimentów na rzecz wnuków tylko wyjątkowo. Sam fakt, że ojciec unika pracy albo ukrywa dochody, nie zawsze wystarcza do obciążenia dziadków obowiązkiem alimentacyjnym.
Znaczenie mają m.in. sytuacja finansowa dziadków, potrzeby dzieci oraz możliwość uzyskania świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego.
W kontekście egzekucji warto również przeczytać o tym, jak wyglądają alimenty a inni członkowie rodziny.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce wygląda odpowiedzialność za długi alimentacyjne oraz działania komornika.
Pani Anna mieszka z dorosłym synem, który ma wieloletnie zaległości alimentacyjne. Komornik podczas czynności terenowych zajął telewizor i laptop używane przez syna. Kobieta przedstawiła faktury zakupu wystawione na swoje nazwisko i wystąpiła o zwolnienie rzeczy spod egzekucji. Dzięki temu udało się odzyskać zajęte przedmioty.
Pan Marek obawiał się, że przez długi alimentacyjne brata komornik zajmie jego rachunek bankowy i samochód. Ponieważ nie był współdłużnikiem ani poręczycielem, egzekucja nie mogła zostać skierowana do jego majątku. Prawnik wyjaśnił mu jednak, że problem mógłby pojawić się wtedy, gdyby brat korzystał stale z jego samochodu i trzymał go pod swoim miejscem zamieszkania.
Była żona dłużnika alimentacyjnego twierdziła, że nie otrzymywała części wpłat alimentacyjnych, mimo że przelewy były wykonywane regularnie. Powstały spór utrudnił rozliczenie zaległości i doprowadził do wszczęcia egzekucji komorniczej. W podobnych sytuacjach mogą pojawić się komplikacje przy egzekucji alimentów, dlatego warto zachowywać potwierdzenia wszystkich wpłat.
FAQ
Czy komornik może wejść do mieszkania rodziców dłużnika?
Tak, jeżeli dłużnik tam mieszka lub jest tam zameldowany. Samo wejście komornika do mieszkania nie oznacza jednak, że rodzice odpowiadają za długi syna.
Czy rodzeństwo odpowiada za długi alimentacyjne?
Nie. Długi alimentacyjne są osobistym zobowiązaniem dłużnika. Rodzeństwo nie odpowiada za nie własnym majątkiem.
Czy komornik może zająć rzeczy należące do rodziców?
Może zająć rzeczy znajdujące się we władaniu dłużnika. Właściciel może jednak dochodzić zwolnienia takich przedmiotów spod egzekucji.
Kiedy dziadkowie mogą płacić alimenty na wnuki?
Tylko wyjątkowo, gdy rodzic dziecka nie jest w stanie realizować obowiązku alimentacyjnego albo uzyskanie alimentów od niego jest niemożliwe lub bardzo utrudnione.
Czy meldunek u rodziców oznacza odpowiedzialność za długi?
Nie. Sam meldunek nie powoduje przejęcia odpowiedzialności za zobowiązania alimentacyjne.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
3. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1986 r., sygn. III CZP 78/85
