Kolejność zajmowania pieniędzy na koncie przez komornika

Pierwszeństwo w egzekwowaniu należności od dłużnika

Świadczenia alimentacyjne należą do najbardziej uprzywilejowanych należności w postępowaniu egzekucyjnym. Jeżeli alimenty zostały zasądzone wyrokiem sądu albo wynikają z ugody zawartej przed sądem lub mediatorem i zaopatrzonej w klauzulę wykonalności, komornik oraz pracodawca mają obowiązek traktować je priorytetowo.

Oznacza to, że bieżące alimenty są potrącane przed innymi należnościami, np. kredytami, pożyczkami, mandatami czy zobowiązaniami podatkowymi.

Zgodnie z art. 87 Kodeksu pracy potrąceń dokonuje się w następującej kolejności:

1. świadczenia alimentacyjne,
2. inne należności egzekwowane na podstawie tytułów wykonawczych,
3. zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,
4. kary pieniężne przewidziane w Kodeksie pracy.

Przy egzekucji alimentów możliwe jest zajęcie do 3/5 wynagrodzenia netto. W przypadku innych długów co do zasady obowiązuje limit 1/2 wynagrodzenia.

W praktyce duże znaczenie ma również to, czy alimenty są formalnie stwierdzone wyrokiem. Sama ustna umowa między rodzicami albo dobrowolne przelewy zwykle nie zapewniają ochrony przewidzianej dla należności alimentacyjnych.

Zobacz również: Alimenty bieżące w pierwszej kolejności

Egzekucja mająca na celu zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych

Egzekucja alimentów korzysta ze szczególnej ochrony prawnej. W przeciwieństwie do większości innych należności nie obowiązuje tutaj standardowa kwota wolna od potrąceń z wynagrodzenia.

Pracodawca może przekazywać komornikowi nawet 60% wynagrodzenia netto pracownika, jeżeli egzekucja dotyczy alimentów.

Warto odróżnić dwie sytuacje:

• alimenty egzekwowane przez wierzyciela alimentacyjnego,
• środki, które dłużnik chce przeznaczyć na dobrowolne płacenie alimentów.

W drugim przypadku ochrona jest ograniczona, jeżeli obowiązek alimentacyjny nie został formalnie potwierdzony wyrokiem albo ugodą.

Zgodnie z art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego nie podlegają egzekucji m.in. świadczenia rodzinne, świadczenie wychowawcze 800+, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia pielęgnacyjne czy zasiłki dla opiekunów.

W praktyce jednak problemy pojawiają się często po wpływie takich środków na rachunek bankowy. Jeżeli bank lub komornik nie rozpozna prawidłowo źródła środków, konieczne może być złożenie reklamacji albo wniosku o zwolnienie środków spod zajęcia. O praktyce ochrony świadczeń niepodlegających egzekucji przy zajęciu konta piszemy szerzej w osobnym artykule.

Przeczytaj też: Płacę alimenty i mam komornika

Egzekucja z wynagrodzenia i rachunku bankowego

Komornik może prowadzić egzekucję jednocześnie z wynagrodzenia za pracę oraz z rachunku bankowego. Są to dwa odrębne sposoby egzekucji.

Przy zajęciu wynagrodzenia komornik zawiadamia pracodawcę o obowiązku dokonywania potrąceń i przekazywania zajętych kwot. Pracodawca musi także przekazać informacje dotyczące wysokości wynagrodzenia i innych prowadzonych egzekucji.

W przypadku zajęcia rachunku bankowego bank blokuje środki do wysokości wskazanej w zajęciu i przekazuje je komornikowi zgodnie z przepisami.

Trzeba pamiętać, że rachunek bankowy objęty jest odrębną ochroną wynikającą z art. 54 Prawa bankowego. Odrębną regułę kwoty wolnej na rachunku oszczędnościowym omawiamy oddzielnie.

W razie kilku egzekucji jednocześnie znaczenie ma moment dokonania zajęcia. Przy zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej bank albo pracodawca przekazuje środki organowi, który pierwszy dokonał zajęcia albo prowadzi egzekucję wyższej należności, jeżeli nie da się ustalić pierwszeństwa.

O praktycznym rozwiązaniu zbiegu komorniczego piszemy szerzej w osobnym artykule.

Jeżeli dłużnik pobiera jednocześnie emeryturę i wynagrodzenie za pracę, obowiązują dodatkowe zasady dotyczące limitów zajęć. Przypadek potrąceń z emerytury i wynagrodzenia omawiamy oddzielnie.

Potrącenia z wynagrodzenia a dodatkowe świadczenia pracownicze

Egzekucja może obejmować nie tylko podstawowe wynagrodzenie, ale także premie, nagrody czy część dodatkowych świadczeń pracowniczych. Zakres potrąceń zależy jednak od rodzaju świadczenia oraz podstawy egzekucji.

W praktyce często pojawiają się wątpliwości dotyczące odpraw, nagród jubileuszowych albo świadczeń wypłacanych przy rozwiązaniu umowy o pracę. Specyfikę potrąceń z odprawy i nagrody jubileuszowej omawiamy w osobnym opracowaniu.

Zajęcie rachunku bankowego a środki pochodzące ze świadczeń

Zajęcie rachunku bankowego nie powinno obejmować środków pochodzących ze świadczeń wyłączonych spod egzekucji, np. świadczeń rodzinnych, świadczeń pielęgnacyjnych czy świadczeń z pomocy społecznej.

W praktyce warto przechowywać dokumenty potwierdzające źródło wpływów na konto. Ułatwia to szybkie wykazanie, że określone środki nie powinny zostać przekazane komornikowi.

Zakaz wypłat z rachunku nie dotyczy także niektórych bieżących wypłat na wynagrodzenia pracowników ani alimentów realizowanych na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli komornik wyrazi zgodę zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce wygląda pierwszeństwo alimentów i zajęcie środków przez komornika.

FAQ

Czy komornik może zabrać pieniądze przeznaczone na alimenty?

Jeżeli alimenty są stwierdzone wyrokiem albo ugodą i są egzekwowane zgodnie z przepisami, mają pierwszeństwo przed większością innych należności. Sama deklaracja dłużnika, że środki miały zostać przeznaczone na alimenty, zwykle nie wystarcza.

Czy alimenty mają pierwszeństwo przed urzędem skarbowym?

Tak. Świadczenia alimentacyjne egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego korzystają z pierwszeństwa przed większością innych należności, w tym podatkowych.

Ile komornik może zająć z wynagrodzenia przy alimentach?

Przy egzekucji alimentów możliwe jest zajęcie do 60% wynagrodzenia netto pracownika.

Czy świadczenie 800+ podlega zajęciu komorniczemu?

Nie. Świadczenie wychowawcze 800+ jest wyłączone spod egzekucji na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy ustna umowa alimentacyjna chroni środki przed komornikiem?

Najczęściej nie. Pełna ochrona przewidziana dla alimentów wymaga co do zasady tytułu wykonawczego, np. wyroku albo ugody sądowej.

Podsumowanie

W polskim prawie alimenty mają szczególne pierwszeństwo w egzekucji. Dotyczy to zarówno potrąceń z wynagrodzenia, jak i części procedur związanych z zajęciem rachunku bankowego. Osoby zobowiązane do płacenia alimentów powinny pamiętać, że największą ochronę zapewniają alimenty potwierdzone wyrokiem albo ugodą sądową.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe – Dz.U. 1997 nr 140 poz. 939
4. Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej – Dz.U. 2011 nr 149 poz. 887

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.