Nieprawdziwy wpis w BIK – jak go usunąć?

Informacje o zobowiązaniach kredytowych w BIK

BIK gromadzi i udostępnia informacje o zobowiązaniach kredytowych i pożyczkowych w celu oceny zdolności kredytowej oraz analizy ryzyka kredytowego. Dane pochodzą przede wszystkim od banków, SKOK-ów, instytucji ustawowo upoważnionych do udzielania kredytów oraz instytucji pożyczkowych współpracujących z BIK. Sam BIK nie jest zwykłym autorem wpisu w tym znaczeniu, że najczęściej nie decyduje samodzielnie, czy zobowiązanie istnieje i jaka jest jego wysokość. Dlatego w praktyce wniosek o korektę trzeba kierować przede wszystkim do instytucji, która przekazała dane.

Osobno warto sprawdzić, kiedy dopuszczalny jest wpis do BIK za mały dług i czy bank spełnił warunki dalszego przetwarzania danych.

Wpis w BIK nie jest nieprawidłowy tylko dlatego, że jest niekorzystny. Może być zgodny z prawem, jeżeli faktycznie doszło do zaległości, dane są aktualne, a instytucja ma podstawę do dalszego przetwarzania informacji. Problem pojawia się wtedy, gdy wpis pokazuje dług, którego nie ma, nie uwzględnia wyroku sądu, spłaty, umorzenia, korekty salda albo zmiany wierzyciela. Przy sprzedaży długu znaczenie ma także to, kto jest uprawniony do aktualizacji danych i czy wpis poprawnie odzwierciedla stan zobowiązania — szerzej omawia to temat cesja a wpis w BIK.

Kiedy można żądać usunięcia albo poprawienia wpisu z BIK?

Najmocniejszą podstawą działania jest sytuacja, w której dane są nieprawdziwe, niepełne, nieaktualne albo zostały omyłkowo wprowadzone do systemu. Wtedy nie trzeba czekać na upływ kilku lat. Można żądać sprostowania danych, uzupełnienia informacji, ograniczenia przetwarzania na czas wyjaśniania sprawy, a w uzasadnionych przypadkach także usunięcia wpisu.

W sprawie opisanej w pytaniu kluczowe są dokumenty potwierdzające, że zobowiązanie nie powinno dalej figurować jako negatywne: prawomocny wyrok, ugoda, postanowienie komornika, potwierdzenie zwrotu pieniędzy, zaświadczenie o spłacie, historia rachunku albo korespondencja z wierzycielem. Jeżeli sąd przesądził, że dług nie powinien być egzekwowany albo wierzyciel zwrócił pobrane środki, instytucja finansowa powinna zaktualizować dane w BIK zgodnie z rzeczywistym stanem sprawy.

Inna sytuacja dotyczy pozytywnej historii kredytowej po spłacie zobowiązania w terminie. Jeżeli po wygaśnięciu zobowiązania dane są przetwarzane na podstawie zgody, zgoda może zostać odwołana. Trzeba jednak pamiętać, że usunięcie dobrej historii kredytowej nie zawsze jest korzystne, bo może obniżyć wiarygodność kredytową.

Negatywne dane po wygaśnięciu zobowiązania mogą być przetwarzane bez zgody tylko wtedy, gdy zostały spełnione warunki z art. 105a ust. 3 Prawa bankowego: klient nie wykonał zobowiązania albo dopuścił się zwłoki powyżej 60 dni, a po tych okolicznościach minęło co najmniej 30 dni od poinformowania go o zamiarze przetwarzania danych bez jego zgody. Taki wpis można przetwarzać nie dłużej niż 5 lat od dnia wygaśnięcia zobowiązania. Jeżeli bank nie potrafi wykazać skutecznego poinformowania klienta, zasadność dalszego przetwarzania danych może być kwestionowana.

Przedawnienie długu samo w sobie nie zawsze oznacza automatyczne wykreślenie wpisu z BIK, bo trzeba oddzielić istnienie zobowiązania, możliwość jego przymusowego dochodzenia oraz podstawę przetwarzania danych. W praktyce warto jednak sprawdzić, czy wpis nie przedstawia przedawnionego albo spornego roszczenia w sposób wprowadzający w błąd. Więcej na ten temat omawia zagadnienie przedawnienie a BIK. Jeżeli dodatkowo doszło do cesji wierzytelności, pomocne może być przeanalizowanie, jak wygląda sytuacja dłużnik a wpis BIK po cesji.

Jak złożyć wniosek o usunięcie lub sprostowanie danych?

Najpierw warto pobrać aktualny raport BIK i ustalić, jaka instytucja przekazała dane, jaki jest numer zobowiązania, saldo, status, data zaległości oraz data zamknięcia. Następnie należy złożyć pisemną reklamację do tej instytucji. Pismo można zatytułować jako reklamację, żądanie sprostowania danych osobowych oraz żądanie aktualizacji informacji przekazanych do BIK.

W piśmie warto wskazać konkretnie, czego żądamy: usunięcia nieprawdziwego wpisu, sprostowania salda, zmiany statusu zobowiązania, oznaczenia spłaty, wykazania podstawy prawnej dalszego przetwarzania danych albo ograniczenia przetwarzania do czasu zakończenia reklamacji. Należy dołączyć kopie dokumentów potwierdzających swoje stanowisko i poprosić o pisemną odpowiedź.

Jeżeli wniosek dotyczy nieprawdziwego wpisu po wyroku sądu, nie wystarczy ogólne zdanie, że „sprawa jest zakończona”. Trzeba wskazać, jakie dane są błędne i dlaczego: przykładowo, że zobowiązanie zostało prawomocnie uznane za nieistniejące, kwota została zwrócona, egzekucja okazała się bezpodstawna albo saldo powinno wynosić 0 zł.

Terminy i odpowiedzialność instytucji za nieaktualne dane w BIK

Prawo bankowe przewiduje obowiązek aktualizowania informacji przekazanych do instytucji utworzonych na podstawie art. 105 ust. 4 Prawa bankowego, czyli także do BIK. Zgodnie z art. 105 ust. 4i Prawa bankowego banki i wskazane instytucje mają obowiązek informować o całkowitej spłacie zobowiązań, ich wygaśnięciu, stwierdzeniu nieistnienia zobowiązania, korekcie jego wysokości oraz o nowo powstałych zobowiązaniach i ich aktualizacji w terminie 7 dni od wystąpienia okoliczności uzasadniających przekazanie informacji. BIK powinien wprowadzić taką informację do zbioru w terminie nie dłuższym niż 7 dni od jej otrzymania. Fałszywy wpis może być skutkiem kredytu wyłudzonego na cudze dane, dlatego trzeba jednocześnie złożyć sprzeciw, zastrzec PESEL i zawiadomić organy ścigania.

Analogiczny obowiązek po stronie instytucji pożyczkowej wynika z art. 59b ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim. Jeżeli instytucja pożyczkowa nie przekazuje wymaganej informacji o całkowitym wykonaniu zobowiązania, jego wygaśnięciu, stwierdzeniu nieistnienia zobowiązania albo korekcie jego wysokości w terminie 7 dni, art. 59g tej ustawy przewiduje grzywnę do 30 000 zł dla osoby obowiązanej, a w określonych przypadkach także odpowiedzialność członka zarządu albo osoby uprawnionej do reprezentacji kredytodawcy.

Przy bardziej złożonych zabezpieczeniach, np. wierzytelności hipotecznej, trzeba odróżnić aktualizację danych w BIK od zmian w księdze wieczystej i dokumentach zabezpieczenia. Pomocne może być wtedy zagadnienie cesja a hipoteka i BIK, bo sama cesja nie powinna prowadzić do utrzymywania nieprawdziwych danych o zadłużeniu.

Gdy nieprawdziwy wpis wynika z umowy zawartej przez oszusta, trzeba równolegle zakwestionować kredyt wyłudzony na cudze dane, zabezpieczyć dowody i pilnować terminów sądowych.

Co zrobić, gdy bank albo pożyczkodawca odmawia?

Jeżeli instytucja odmawia korekty, powinna wyjaśnić podstawę prawną dalszego przetwarzania danych i odnieść się do dokumentów przedstawionych przez klienta. Reklamacja do podmiotu rynku finansowego powinna zostać rozpatrzona bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 30 dni od jej otrzymania. W sprawach szczególnie skomplikowanych termin może zostać wydłużony do 60 dni, ale instytucja powinna poinformować o przyczynie opóźnienia i okolicznościach wymagających ustalenia.

Po negatywnej odpowiedzi można złożyć ponowne wezwanie z dodatkowymi dokumentami, wystąpić o interwencję do Rzecznika Finansowego, złożyć skargę do Prezesa UODO albo dochodzić roszczeń przed sądem. Skarga do UODO jest szczególnie istotna, gdy spór dotyczy nieprawidłowego przetwarzania danych osobowych, braku podstawy prawnej, odmowy sprostowania danych albo dalszego przetwarzania danych pomimo odpadnięcia celu.

Jeżeli błędny wpis spowodował konkretną szkodę, na przykład odmowę kredytu, gorsze warunki finansowania albo utratę realnej transakcji, można rozważyć roszczenie odszkodowawcze. Trzeba jednak wykazać bezprawność działania lub zaniechania, winę albo właściwą podstawę odpowiedzialności, szkodę oraz związek przyczynowy. Sam fakt istnienia wpisu nie zawsze wystarczy do uzyskania odszkodowania.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce wykorzystać żądanie sprostowania, aktualizacji albo usunięcia danych z BIK.

FAQ

Czy BIK sam usunie nieprawdziwy wpis?

Najczęściej nie. BIK zwykle aktualizuje dane na podstawie informacji otrzymanych od instytucji, która przekazała wpis. Dlatego podstawowym krokiem jest reklamacja do banku, SKOK-u albo instytucji pożyczkowej. Równolegle można zwrócić się do BIK o wyjaśnienie, kto jest źródłem danych. W przypadku szybkich pożyczek konsumenckich warto osobno ocenić dług z chwilówki oraz związane z nim koszty i etap windykacji.

Czy spłata długu zawsze usuwa wpis z BIK?

Nie zawsze. Po spłacie zobowiązanie powinno zostać prawidłowo oznaczone jako spłacone, ale dane mogą być dalej przetwarzane na podstawie zgody albo, przy spełnieniu warunków ustawowych, bez zgody przez maksymalnie 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania.

Czy można usunąć pozytywną historię kredytową?

Jeżeli dane po spłacie zobowiązania są przetwarzane na podstawie zgody, można ją odwołać. Trzeba jednak rozważyć, czy jest to opłacalne, ponieważ pozytywna historia spłat często pomaga przy ubieganiu się o finansowanie.

Ile czasu ma bank na aktualizację danych w BIK?

Co do zasady bank ma 7 dni od wystąpienia okoliczności uzasadniającej aktualizację, na przykład spłaty, wygaśnięcia zobowiązania albo korekty salda. BIK ma następnie nie więcej niż 7 dni od otrzymania informacji na jej wprowadzenie do zbioru.

Co dołączyć do wniosku o wykreślenie wpisu?

Warto dołączyć raport BIK z oznaczeniem spornego wpisu, wyrok lub postanowienie sądu, potwierdzenia przelewów, zaświadczenie o spłacie, dokumenty komornicze, korespondencję z wierzycielem oraz krótkie wyjaśnienie, które dane są błędne i jak powinny zostać poprawione.

Podsumowanie

Usunięcie nieprawdziwego wpisu w BIK jest możliwe, ale wymaga precyzyjnego działania. Najważniejsze jest ustalenie źródła wpisu, pobranie raportu BIK, zebranie dokumentów i złożenie pisemnej reklamacji do instytucji, która przekazała dane. Jeżeli zobowiązanie zostało spłacone, wygasło, zostało uznane za nieistniejące albo wpis zawiera błędne saldo, instytucja powinna przekazać odpowiednią aktualizację.

W przypadku odmowy nie trzeba poprzestawać na odpowiedzi banku lub pożyczkodawcy. Możliwe są dalsze kroki: skarga do Prezesa UODO, działania przed Rzecznikiem Finansowym, a przy wykazaniu szkody także dochodzenie roszczeń przed sądem. Każda sprawa zależy jednak od dokumentów, historii zobowiązania i podstawy prawnej przetwarzania danych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, t.j. Dz.U. 2026 poz. 38 - ISAP
2. Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362 - ISAP
3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, w szczególności art. 16, 17 i 18 RODO - EUR-Lex
4. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej, t.j. Dz.U. 2024 poz. 1109 - ISAP
5. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 415 - ISAP
6. Komunikat Prezesa UODO dotyczący przetwarzania danych byłego klienta na podstawie art. 105a ust. 3 Prawa bankowego - UODO

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.