Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z egzekucją?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy komornik może przejąć spadek?

Katarzyna Grajcar • Opublikowane: 2020-07-17

Mama dostała w testamencie spadek po dziadkach. Babcia już zmarła, dziadek dalej żyje, czyli jest współwłaścicielem. Mama ma komornika, więc specjalnie nie ujawniała testamentu, teraz chce ujawnić testament i przepisać go na mnie jako darowiznę tak, aby komornik nie przejął tego spadku. Jak to zrobić? Czy komornik może przejąć spadek albo jakby chciał, to już by go zajął?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Czy komornik może przejąć spadek?

Prowadzenie egzekucji w odniesieniu do składników majątku

Odpowiadając na Pana pytanie, należy wyjaśnić kilka istotnych kwestii. Rozumiem, że przeciwko Pana mamie prowadzone jest obecnie postępowanie egzekucyjne. Nie wskazał Pan jednak, do jakich składników majątkowych zostało skierowane. Warto wskazać także, że na kształt postępowania egzekucyjnego wpływ mają decyzje wierzyciela, zatem od jego wniosków zależy, z jakich składników majątku dłużnika egzekucję prowadzi komornik.

Prowadzenie egzekucji ze spadku

Ustosunkowując się do Pana obaw, niestety należy wskazać, że egzekucja może być prowadzona z majątku nabytego w drodze spadkobrania przez Pana mamę.

Zgodnie z przepisem art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego (dalej jako „K.c.”), spadek to ogół praw i obowiązków majątkowych przechodzących z chwilą śmierci ze zmarłego na jego spadkobiercę lub spadkobierców. Uzupełnieniem tej definicji jest treść przepisów art. 925 oraz art. 924 K.c., zgodnie z którymi spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy. W polskim systemie prawnym rozróżniamy dwa tytuły powołania do spadku. Na podstawie przepisu art. 926 § 1 K.c. są to ustawa albo testament. W przypadku Pana mamy należy zatem stwierdzić, że nabyła spadek po swojej mamie (a Pana babci) na podstawie testamentu z chwilą jej śmierci.

Inną kwestią jest natomiast samo stwierdzenie nabycia spadku, tj. uzyskanie „urzędowego potwierdzenia” faktu dziedziczenia spadkobierców po zmarłym. Wskazał Pan, że stosowne postępowanie nie zostało przeprowadzone, a treść testamentu nie jest znana osobom trzecim. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z treścią przepisu art. 1025 § 1 K.c. sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Osobą mającą interes w stwierdzeniu nabycia spadku jest nie tylko spadkobierca, ale także jego wierzyciel. Jednoznacznie należy zatem wskazać, że wierzyciel, który dowiedziałby się o ewentualnym spadku przysługującym Pana mamie, mógłby złożyć do sądu odpowiedni wniosek celem stwierdzenia nabycia spadku, a po uzyskaniu stosownego dokumentu – prowadzić egzekucję z poszczególnych składników majątkowych według przepisów kodeksu postępowania cywilnego – ruchomości, nieruchomości czy wierzytelności bądź innych praw majątkowych.

Zajęcie majątku ze spadku przez komornika – na wniosek wierzyciela

Osobnego omówienia wymaga także instytucja egzekucji z prawa do działu majątku opisana w przepisie art. 912 Kodeksu postępowania cywilnego. Wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym może żądać, aby komornik dokonał zajęcia prawa, z mocy którego dłużnik może żądać działu majątku – a zatem także i działu spadku. Wskazał Pan co prawda, że wierzycielowi i organowi egzekucyjnemu nie jest znana treść testamentu. Nie wskazał Pan jednak czy wierzyciel lub komornik posiada wiadomość na temat potencjalnego spadkobrania. W przypadku, gdyby stosowne zajęcie zostało dokonane, jak wskazuje treść § 1 cytowanego przepisu, zajęcie obejmuje wszystko to, co dłużnikowi z działu przypadnie.

Może się jednak zdarzyć, że pomimo toczącego się postępowania egzekucyjnego egzekucja nie zostanie skierowana do majątku, który przypada Pana mamie w drodze spadkobrania. Takim majątkiem Pana mama po przeprowadzeniu postępowania spadkowego (stwierdzenia nabycia spadku w drodze dziedziczenia testamentowego) może oczywiście swobodnie dysponować, w tym może go przekazać Panu w drodze darowizny.

Ochrona wierzyciela – skarga pauliańska

Proszę jednak pamiętać o instytucji tzw. skargi pauliańskiej. Prawo przewiduje bowiem ochronę wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika. Zgodnie z przepisem art. 527 § 1 K.c. gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

W świetle § 2 cytowanego przepisu czynność prawna jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Warto w tym miejscu wskazać jeszcze na dwa przepisy – art. 527 § 3 K.c., zgodnie z którym jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, oraz na treść przepisu art. 528 K.c. – jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Przenosząc powyższe unormowania na grunt Pańskiej sprawy, należy wskazać, że po uzyskaniu wiedzy o ewentualnej darowiźnie na Pana rzecz każdy z wierzycieli Pana mamy może żądać uznania umowy darowizny za bezskuteczną wobec niego, jako że czynność ta uszczupli majątek Pana mamy, utrudniając lub wręcz uniemożliwiając skuteczne wyegzekwowanie należności. Jest Pan bez wątpienia, jako syn, osobą pozostającą w bliskich stosunkach z dłużnikiem, co więcej, ma Pan wiedzę na temat postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko Pana mamie. Co więcej, w przypadku ewentualnej darowizny uzyskuje Pan korzyść majątkową bezpłatnie. Nie ma w takiej sytuacji znaczenia, czy posiada Pan wiedzę lub mógł się Pan dowiedzieć o tym, że Pana mama działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Uznanie darowizny majątku ze spadku za bezskuteczną

Bezpośrednim skutkiem uznania powyższej umowy darowizny za bezskuteczną wobec wierzyciela będzie możliwość prowadzenia przez tego konkretnego wierzyciela egzekucji ze składników majątkowych, tak jakby pozostawały własnością Pana mamy, a umowa darowizny nie została zawarta. W tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie z przepisem art. 534 K.c. uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności.

Na zakończenie należy tylko zaznaczyć, że organ egzekucyjny może uzyskać wiedzę o czynnościach majątkowych dokonanych przez dłużnika, w tym o zawartych umowach darowizny, od właściwego urzędu skarbowego w drodze skierowanego do tej instytucji zapytania.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Nakaz zapłaty wydany w oparciu o sfałszowane dokumenty

Na podstawie sfałszowanej umowy o kredyt i polecenia wypłaty bank w sądzie uzyskał przeciwko mnie nakaz zapłaty. Ze względu na wysokie koszty...

 

Firmy windykacyjne nękają za stare długi zmarłego

Od pewnego czasu niepokoją mnie firmy windykacyjne. Ma to związek z zakupem na raty, jakiego dokonał mój ojciec przed śmiercią. Zmarł...

 

Kolejność zajmowania pieniędzy na koncie

Rozpocząłem pracę na podstawie umowy o pracę. Wynagrodzenie netto 3000 zł. Mam zasądzone alimenty 1200 zł (jest wyrok) i płacę je regularnie....

 

Egzekucja długów od małżonków pozostających w separacji

Jestem od 12 lat w separacji (sąd), wcześniej wierzyciel uzyskał tytuł egzekucyjny przeciwko mojej żonie, później również przeciwko mnie...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »