Wezwanie do spłaty długu po zmarłym – co zrobić?

Otrzymanie wezwania do zapłaty skierowanego na nazwisko osoby zmarłej często budzi niepokój, szczególnie gdy chodzi o stary kredyt, pożyczkę albo zaległe odsetki. W praktyce firmy windykacyjne nierzadko próbują dochodzić także bardzo dawnych należności, licząc na brak wiedzy spadkobierców.

Jeżeli spadek został przyjęty, długi mogą przejść na spadkobierców. Nie oznacza to jednak automatycznie obowiązku zapłaty. Najpierw trzeba ustalić, czy roszczenie rzeczywiście istnieje, czy nie jest przedawnione i czy wierzyciel dysponuje prawomocnym wyrokiem lub nakazem zapłaty.

Przedawnienie należności i długów

Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy wierzyciel uzyskał wcześniej wyrok albo nakaz zapłaty przeciwko zmarłemu. Jeżeli tak, zastosowanie ma art. 125 Kodeksu cywilnego. Obecnie roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu przedawnia się co do zasady po 6 latach.

Powiązane ryzyko przedstawia artykuł „dług z karty kredytowej spadkodawcy”.

W przypadku starszych spraw mogą mieć znaczenie przepisy przejściowe związane z nowelizacją przedawnienia z 2018 r. Warto więc dokładnie przeanalizować daty wydania orzeczeń, ewentualnych egzekucji komorniczych oraz działań wierzyciela. Zagadnienie to szczegółowo omawia artykuł dotyczący nowelizacji przedawnienia z 2018 r.

Jeżeli wierzyciel prowadził postępowanie egzekucyjne albo dłużnik uznał roszczenie, termin przedawnienia mógł zostać przerwany. Po każdym skutecznym przerwaniu biegnie on od początku.

Brak wyroku lub nakazu zapłaty

Jeżeli wierzyciel nigdy nie skierował sprawy do sądu, przedawnienie zwykle następuje szybciej. Roszczenia związane z działalnością gospodarczą, w tym większość roszczeń banków czy firm pożyczkowych, przedawniają się co do zasady po 3 latach.

W praktyce oznacza to, że bardzo stare zobowiązania z tytułu pożyczek, kart kredytowych lub rachunków bankowych często są już przedawnione. Samo wysłanie wezwania do zapłaty nie przywraca możliwości skutecznego dochodzenia długu przed sądem.

Zobacz również: reakcja na wezwanie przedawnione

Przedawnienie a odsetki

Jeżeli przedawniło się roszczenie główne, co do zasady przedawniają się również odsetki związane z tym długiem. Potwierdza to m.in. uchwała Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2005 r., sygn. III CZP 42/04.

Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy wierzyciel dochodzi wyłącznie zaległych odsetek. Jeżeli mąż mógł nie spłacić odsetek bankowych po dawnej pożyczce, warto przeanalizować również kwestie związane z naliczaniem odsetek po śmierci spadkodawcy.

Aby skutecznie korzystać z przedawnienia, zwykle trzeba podnieść zarzut przedawnienia w sądzie albo w korespondencji z wierzycielem. W przypadku konsumentów sąd co prawda bada przedawnienie z urzędu, ale nie dotyczy to wszystkich sytuacji i wszystkich typów postępowań.

Pismo o spłatę zadłużenia po osobie zmarłej

Samo otrzymanie wezwania do zapłaty nie oznacza jeszcze, że wierzyciel może prowadzić egzekucję przeciwko spadkobiercy. Najpierw musi ustalić krąg spadkobierców oraz wykazać przejście długu na te osoby.

W praktyce wierzyciel często musi uzyskać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia. Dopiero wtedy może próbować dochodzić roszczenia bezpośrednio od spadkobierców.

Jeżeli wezwanie dotyczy bardzo starego długu, a wierzyciel nie przedstawia wyroku sądu ani dokumentów egzekucyjnych, nie warto podejmować pochopnych działań ani deklarować spłaty bez wcześniejszej analizy sprawy.

Spadkobierca dłużnika – nowym dłużnikiem

Osoba, która przyjęła spadek, co do zasady przejmuje również zobowiązania zmarłego. Od 2015 r. brak złożenia oświadczenia o odrzuceniu lub przyjęciu spadku oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Odpowiedzialność spadkobiercy jest wtedy ograniczona do wartości aktywów spadku.

Uzupełnieniem tych informacji jest poradnik „długi zmarłego a windykator”.

W praktyce oznacza to, że wierzyciel może dochodzić należności tylko do wysokości ustalonego stanu czynnego spadku. Temat ten szerzej opisuje artykuł dotyczący roli spadkobierców w spłacie.

Trzeba również pamiętać, że przedawnione zobowiązanie nadal formalnie istnieje jako tzw. zobowiązanie naturalne. Wierzyciel nie może jednak skutecznie wyegzekwować go przymusowo, jeżeli podniesiony zostanie zarzut przedawnienia.

Nie należy także automatycznie uznawać długu ani podpisywać ugód bez analizy dokumentów. W niektórych sytuacjach może to spowodować przerwanie biegu przedawnienia i ponowne otwarcie możliwości dochodzenia roszczenia przez wierzyciela.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują najczęstsze sytuacje związane z dochodzeniem dawnych długów po osobach zmarłych.