- Brak zgody współmałżonka na kredyt zwykle ogranicza możliwość egzekucji z majątku wspólnego.
- Wierzyciel musi wykazać zgodę małżonka dokumentem, aby rozszerzyć odpowiedzialność na majątek wspólny.
- Komornik może prowadzić egzekucję przede wszystkim z majątku osobistego zadłużonego małżonka.
- Po śmierci zadłużonego małżonka warto rozważyć odrzucenie spadku albo przyjęcie go z dobrodziejstwem inwentarza.
- W niektórych sytuacjach warto rozważyć rozdzielność majątkową lub inne praktyczne zabezpieczenia finansowe.
Mąż pani Marty bez jej wiedzy zaciągnął kredyt konsumpcyjny. Pani Marta obawia się, że w razie problemów ze spłatą wierzyciel albo komornik będą mogli prowadzić egzekucję również z ich wspólnego majątku.
Zaciąganie zobowiązań bez zgody współmałżonka
Kluczowe znaczenie ma tutaj art. 787 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem wierzyciel może uzyskać klauzulę wykonalności także przeciwko małżonkowi dłużnika, ale tylko wtedy, gdy wykaże, że współmałżonek wyraził zgodę na zaciągnięcie zobowiązania.
W praktyce sama wiedza o kredycie zwykle nie wystarcza. Wierzyciel powinien dysponować dokumentem potwierdzającym zgodę drugiego małżonka. Najczęściej jest to podpis na umowie kredytowej albo osobne oświadczenie.
Jeżeli pani Marta nie podpisywała żadnych dokumentów związanych z kredytem, wierzyciel może mieć ograniczone możliwości prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego małżonków.
Warto jednak pamiętać, że istnieją wyjątki. Inaczej mogą być oceniane zobowiązania dotyczące zwykłych potrzeb rodziny, np. podstawowych wydatków związanych z utrzymaniem domu, leczeniem dzieci czy codziennym funkcjonowaniem gospodarstwa domowego.
Znaczenie ma również moment powstania zobowiązania. Inne zasady obowiązują przy zobowiązaniach powstałych jeszcze przed zawarciem małżeństwa. Zobacz także: długi zaciągnięte przed ślubem.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Z jakiego majątku może być prowadzona egzekucja?
Jeżeli brak było zgody współmałżonka na kredyt, egzekucja co do zasady może być prowadzona z majątku osobistego dłużnika.
Do majątku osobistego należą między innymi:
- przedmioty nabyte przed ślubem;
- spadki, darowizny i testamenty otrzymane przez jednego z małżonków;
- odszkodowania i zadośćuczynienia za szkody osobiste;
- prawa autorskie oraz prawa własności przemysłowej;
- przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego.
W praktyce oznacza to, że wierzyciel może próbować prowadzić egzekucję np. z odziedziczonego mieszkania należącego wyłącznie do zadłużonego małżonka albo z jego osobistego rachunku bankowego.
Nie oznacza to jednak pełnej ochrony majątku wspólnego w każdej sytuacji. Wynagrodzenie za pracę czy środki wpływające na wspólne konto mogą rodzić dodatkowe problemy praktyczne podczas egzekucji.
W przypadku zajęcia rachunku bankowego często pojawiają się spory dotyczące środków należących do drugiego małżonka. Zobacz również: komornik a konto żony.
Jak zabezpieczyć się przed długami współmałżonka?
W sytuacji podobnej do opisanej przez panią Martę warto przede wszystkim zgromadzić dokumenty potwierdzające brak zgody na kredyt i monitorować swoją sytuację finansową.
W niektórych przypadkach pomocne może być:
- ustanowienie rozdzielności majątkowej,
- oddzielenie rachunków bankowych,
- kontrola historii kredytowej i wpisów w BIK,
- ustalenie, czy zobowiązanie rzeczywiście służyło potrzebom rodziny.
Jeżeli problem zadłużenia narasta, warto wdrożyć również praktyczne kroki zabezpieczające, zanim wierzyciele rozpoczną egzekucję. Po doręczeniu nakazu zapłaty kluczowe może być terminowe wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty.
W przypadku wspólnego finansowania nieruchomości szczególnej ostrożności wymaga wspólny kredyt mieszkaniowy, ponieważ oboje kredytobiorcy zwykle odpowiadają wobec banku solidarnie. W sprawach rodzinnych istotne może być również to, z jakiego majątku mogą być dochodzone długi małżonka.
Odrzucenie spadku po zadłużonym małżonku
Po śmierci zadłużonego małżonka długi mogą wejść do spadku. Spadkobierca ma wtedy trzy możliwości:
- przyjęcie spadku wprost,
- przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza,
- odrzucenie spadku.
Obecnie brak złożenia oświadczenia w terminie oznacza co do zasady przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Odpowiedzialność za długi jest wtedy ograniczona do wartości odziedziczonego majątku.
Na złożenie oświadczenia spadkobierca ma 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o powołaniu do spadku.
W bardziej skomplikowanych sprawach warto przeanalizować cały majątek i wszystkie zobowiązania przed podjęciem decyzji o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce mogą wyglądać problemy związane z kredytami zaciągniętymi bez zgody współmałżonka.
Pan Adam bez wiedzy żony podpisał umowę pożyczki na rozwój działalności gospodarczej. Gdy przestał spłacać raty, wierzyciel próbował skierować egzekucję do wspólnego mieszkania małżonków. Ponieważ żona nie wyraziła zgody na zobowiązanie i nie podpisywała żadnych dokumentów, wierzyciel miał ograniczone możliwości prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego.
Pani Joanna po śmierci męża odkryła kilka niespłaconych kredytów i zaległości wobec firm pożyczkowych. W ustawowym terminie złożyła oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, dzięki czemu jej odpowiedzialność za długi została ograniczona do wartości odziedziczonego majątku.
Małżonkowie wspólnie spłacali kredyt hipoteczny, ale mąż dodatkowo zaciągnął prywatne pożyczki bez wiedzy żony. Po wszczęciu egzekucji komornik próbował zająć wspólne konto bankowe. Konieczne było wykazanie, które środki należały do żony i nie powinny służyć spłacie prywatnych zobowiązań męża.
