- Komornik może zająć ruchomości znajdujące się we władaniu dłużnika, nawet jeśli należą do małżonka lub osoby trzeciej.
- Rzeczy kupione przed ślubem co do zasady należą do majątku osobistego małżonka i nie powinny służyć zaspokojeniu długu drugiej strony.
- W przypadku bezprawnego zajęcia właściciel rzeczy może wnieść skargę na czynności komornika oraz powództwo o zwolnienie ruchomości spod egzekucji.
- Niektóre przedmioty codziennego użytku są wyłączone spod egzekucji na podstawie art. 829 K.p.c.
Prowadzenie postępowania przez komornika
Komornik prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego oraz wniosku wierzyciela. Jeżeli tytuł wykonawczy został wydany wyłącznie przeciwko jednemu z małżonków, egzekucja zasadniczo prowadzona jest przeciwko temu dłużnikowi, a nie jego współmałżonkowi.
W praktyce komornik korzysta z adresów wskazanych przez wierzyciela oraz danych uzyskanych z rejestrów państwowych. Sam fakt zameldowania lub wspólnego zamieszkiwania z dłużnikiem nie oznacza jeszcze odpowiedzialności za jego długi.
Jeżeli zobowiązanie powstało przed zawarciem małżeństwa, drugi małżonek co do zasady nie odpowiada za taki dług swoim majątkiem osobistym ani udziałem w majątku wspólnym, chyba że później doszło do rozszerzenia wspólności majątkowej albo współmałżonek stał się współdłużnikiem.
Zobacz również: długi sprzed ślubu
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Przybycie komornika do mieszkania i zajęcie ruchomości
Jeżeli wierzyciel złoży odpowiedni wniosek albo komornik uzna to za potrzebne, może dojść do czynności terenowych w miejscu zamieszkania dłużnika. Komornik ma prawo wejść do mieszkania, sporządzić protokół zajęcia oraz oznaczyć ruchomości objęte egzekucją.
W wyjątkowych sytuacjach możliwe jest również otwarcie i przeszukanie mieszkania. Uprawnienie to wynika z art. 814 Kodeksu postępowania cywilnego.
Takie czynności najczęściej odbywają się w obecności domowników. W praktyce komornik rzadko decyduje się na siłowe otwarcie mieszkania, ponieważ wymaga to dodatkowych kosztów oraz często udziału policji i ślusarza.
Zajęcie rzeczy należących do małżonka lub osoby trzeciej
Rzeczy kupione przez małżonka przed ślubem albo otrzymane przez niego w darowiźnie lub spadku należą co do zasady do jego majątku osobistego. Wspólne korzystanie z przedmiotu może jednak utrudnić komornikowi ocenę własności podczas czynności w mieszkaniu.
Małżonek powinien od razu wskazać pochodzenie rzeczy i przedstawić dokumenty pozwalające odróżnić majątek osobisty od wspólnego. Ten artykuł koncentruje się na tej małżeńskiej kwalifikacji, a nie na ogólnej procedurze każdej osoby trzeciej.
Rzeczy wyłączone spod egzekucji
Nie wszystkie przedmioty znajdujące się w mieszkaniu mogą zostać zajęte. Ograniczenia przewiduje art. 829 Kodeksu postępowania cywilnego.
Wyłączone spod egzekucji są m.in. podstawowe sprzęty domowe niezbędne do codziennego życia, pościel, ubrania codzienne, zapasy żywności, przedmioty potrzebne do nauki czy rzeczy niezbędne z uwagi na niepełnosprawność.
Więcej informacji o tym, jakie są meble wyłączone spod egzekucji, można znaleźć w osobnym opracowaniu.
W praktyce komornik nie powinien zajmować zwykłych, podstawowych sprzętów domowych o przeciętnej wartości użytkowej. Inaczej może być jednak w przypadku przedmiotów luksusowych, drogich kolekcji czy wartościowego sprzętu elektronicznego.
Posiadanie dowodów zakupu i obrona przed zajęciem
Najsilniejsze dowody to dokumenty pokazujące datę i źródło nabycia: faktura, umowa, przelew, postanowienie spadkowe albo umowa darowizny. Samo nazwisko na rachunku nie zawsze wystarcza, dlatego warto wykazać również, z jakich środków rzecz została kupiona.
Jeżeli zajęcie nie zostanie uchylone, ogólną ścieżkę właściciela rzeczy, w tym powództwo z art. 841 K.p.c., opisuje poradnik o zwolnieniu cudzej rzeczy spod egzekucji. Osobno trzeba ocenić przypadek szkody wyrządzonej przez małżonka, ponieważ źródło zobowiązania może wpływać na zakres odpowiedzialności.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce wyglądają spory dotyczące zajęcia ruchomości przez komornika.
Pani Anna miała długi powstałe jeszcze przed ślubem. Komornik pojawił się w mieszkaniu małżonków i chciał zająć samochód użytkowany przez rodzinę. Mąż pani Anny przedstawił umowę kupna auta sprzed ślubu oraz dowód rejestracyjny wystawiony wyłącznie na siebie. Komornik odstąpił od zajęcia pojazdu.
Komornik zajął telewizor znajdujący się w salonie wspólnego mieszkania. Żona dłużnika posiadała jednak fakturę wystawioną wyłącznie na swoje nazwisko oraz potwierdzenie płatności z własnego rachunku bankowego. Po wniesieniu powództwa sąd nakazał zwolnienie telewizora spod egzekucji.
Pan Marek zalegał z alimentami. Komornik prowadził egzekucję w mieszkaniu, w którym mieszkał razem z partnerką. Ze względu na charakter długu komornik mógł objąć zajęciem również część ruchomości pozostających we wspólnym użytkowaniu domowników.
FAQ
Czy komornik może zająć rzeczy kupione przez męża przed ślubem?
Co do zasady nie powinien, ponieważ należą one do majątku osobistego małżonka. W praktyce warto jednak posiadać dokumenty potwierdzające własność.
Ochrona rzeczy należących do małżonka dotyczy ruchomości; przy sprzedaży nieruchomości w egzekucji odrębną rolę mają przybicie i przysądzenie własności.
Czy komornik może wejść do mieszkania bez obecności domowników?
Tak, w określonych sytuacjach komornik może zarządzić otwarcie mieszkania, jeżeli wymaga tego skuteczna egzekucja. Szersze zasady dotyczące wizyty komornika w domu wyjaśniają, co może zostać zajęte i jak właściciel cudzych przedmiotów powinien się bronić.
Co zrobić po zajęciu rzeczy należącej do osoby trzeciej?
Należy jak najszybciej zgłosić swoje prawa komornikowi i rozważyć wniesienie powództwa o zwolnienie ruchomości spod egzekucji.
Czy komornik może zająć wszystkie meble w mieszkaniu?
Nie. Podstawowe sprzęty i przedmioty niezbędne do codziennego funkcjonowania są wyłączone spod egzekucji na podstawie art. 829 K.p.c.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
3. Art. 814 Kodeksu postępowania cywilnego
4. Art. 829 Kodeksu postępowania cywilnego
