Spłata długu a koszty komornicze – kiedy trzeba je zapłacić?

Kiedy komornik może naliczyć koszty po spłacie długu?

Obecnie kwestie kosztów egzekucyjnych reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Dawne przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, na które powoływał się starszy stan prawny, zostały uchylone. W postępowaniach wszczętych przed 1 stycznia 2019 r. trzeba jednak dodatkowo uwzględnić przepisy przejściowe.

Jeżeli wierzyciel skierował sprawę do komornika, a następnie doszło do zawarcia ugody, dobrowolnej spłaty i umorzenia postępowania egzekucyjnego, komornik może ustalić opłatę egzekucyjną. Sama spłata długu nie powoduje automatycznego anulowania kosztów powstałych po wszczęciu egzekucji.

Nie oznacza to jednak, że dłużnik zawsze musi ponieść wszystkie koszty. Ustawa rozróżnia opłaty za świadczenie wyegzekwowane przez komornika oraz opłaty związane z umorzeniem postępowania. W niektórych przypadkach to wierzyciel zostaje obciążony opłatą.

Decydujące znaczenie mają przede wszystkim:

• data doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji,
• moment i sposób zapłaty zadłużenia,
• to, czy pieniądze otrzymał komornik, czy bezpośrednio wierzyciel,
• data zawarcia ewentualnej ugody,
• przyczyna i podstawa prawna zakończenia postępowania egzekucyjnego,
• wartość świadczenia wyegzekwowanego oraz pozostałego do wyegzekwowania.

Dlatego przed dokonaniem wpłaty warto sprawdzić aktualne saldo zadłużenia oraz ustalić, czy egzekucja została już wszczęta. Nie należy utożsamiać zwykłych działań firmy windykacyjnej z egzekucją prowadzoną przez komornika na podstawie tytułu wykonawczego. Przy zaległościach związanych z najmem, spółdzielnią lub wspólnotą mieszkaniową warto również zweryfikować przedawnienie długu czynszowego.

Jakie opłaty może naliczyć komornik?

Wysokość opłaty egzekucyjnej zależy od sposobu uzyskania świadczenia i zakończenia sprawy. Najważniejsze zasady wynikają z art. 27–29 ustawy o kosztach komorniczych.

Opłata 10% za wyegzekwowanie świadczenia – art. 27 ust. 1

Podstawowa opłata stosunkowa w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych wynosi 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia i obciąża dłużnika.

Dotyczy to zasadniczo kwot uzyskanych w toku egzekucji, na przykład wskutek zajęcia rachunku bankowego lub wynagrodzenia za pracę. Stawka 10% może mieć zastosowanie również wtedy, gdy dłużnik wpłaca pieniądze komornikowi dopiero po upływie miesięcznego terminu przewidzianego dla opłaty obniżonej.

Opłata 3% przy szybkiej wpłacie do komornika – art. 27 ust. 2

Dłużnik może skorzystać z obniżonej opłaty stosunkowej wynoszącej 3% wartości świadczenia wpłaconego komornikowi, jeżeli spełni jednocześnie dwa warunki:

• wpłaci całość lub część egzekwowanego świadczenia w terminie miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji,
• przekaże pieniądze bezpośrednio komornikowi – do jego rąk albo na jego rachunek bankowy.

Obniżona stawka dotyczy kwoty zapłaconej w ten sposób. Jeżeli dłużnik spłaci w terminie tylko część należności, od tej części może zostać pobrana opłata 3%, natomiast pozostała należność będzie rozliczana odpowiednio do dalszego przebiegu egzekucji.

Uwaga: zgodnie z art. 27 ust. 3 kwota wpłacona przez dłużnika bezpośrednio wierzycielowi nie stanowi świadczenia wyegzekwowanego przez komornika. Nie można więc automatycznie zastosować stawki 3% do zapłaty dokonanej na rachunek wierzyciela.

Przy ustalaniu rzeczywistej wysokości opłaty trzeba uwzględnić także ustawowe kwoty minimalne. Na podstawie art. 28 opłata minimalna przy wpłacie objętej stawką 3% wynosi 150 zł. W przypadku egzekucji z rachunku bankowego, wynagrodzenia i innych sposobów wskazanych w art. 28 ust. 2 wynosi ona 200 zł, a w przypadkach określonych w ust. 3 – 300 zł.

Opłata 5% albo 10% po umorzeniu egzekucji – art. 29

Odrębne zasady obowiązują, gdy postępowanie egzekucyjne zostaje umorzone na wniosek wierzyciela albo z powodu jego bezczynności określonej w art. 824 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 zasadą jest opłata w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, obciążająca wierzyciela. Od tej zasady przewidziano jednak istotne wyjątki.

• 5% obciążające dłużnika: jeżeli wierzyciel wykaże, że przyczyna umorzenia wiąże się ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji albo z zawarciem w tym terminie porozumienia dotyczącego sposobu lub terminu spełnienia świadczenia.
• 10% obciążające dłużnika: jeżeli spełnienie świadczenia lub zawarcie takiego porozumienia nastąpiło po upływie miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.
• 5% obciążające wierzyciela: jeżeli zastosowanie znajduje ogólna zasada z art. 29 ust. 1, a nie zachodzą przesłanki przeniesienia opłaty na dłużnika. Trzeba przy tym uwzględnić ustawowe wyjątki dotyczące określonych kategorii wierzycieli.

Opłaty te odnoszą się do wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, a nie automatycznie do całej pierwotnej wartości zadłużenia. Jeżeli komornik wcześniej wyegzekwował część należności, sposób rozliczenia tej części i pozostałej kwoty należy ustalić oddzielnie.

W przypadkach określonych w art. 29 ust. 1 opłata minimalna wynosi 200 zł, zgodnie z art. 28 ust. 4. Jeżeli natomiast wniosek wierzyciela o umorzenie egzekucji został zgłoszony jeszcze przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o jej wszczęciu, art. 29 ust. 2 przewiduje szczególną opłatę wynoszącą 100 zł.

Spłata długu u komornika czy wierzyciela – porównanie kosztów

Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji dłużnik powinien zwrócić uwagę nie tylko na wysokość zadłużenia, lecz także na sposób jego spłaty. Ta sama kwota przekazana komornikowi lub wierzycielowi może wywołać odmienne skutki w zakresie opłat egzekucyjnych.

Poniższa tabela przedstawia podstawowe warianty w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych. Stawki procentowe nie uwzględniają ewentualnych wydatków ani ustawowych opłat minimalnych.

Ważne: tabela dotyczy określonych w ustawie sposobów zakończenia egzekucji. Nie każde umorzenie podlega art. 29 ust. 1. Przykładowo przy oczywiście niecelowym wszczęciu egzekucji stosuje się art. 30, przewidujący opłatę 10% obciążającą wierzyciela. Szczególne rozwiązania występują również przy świadczeniach powtarzających się, w tym alimentach, na podstawie art. 29 ust. 3.

Przy wyborze odbiorcy przelewu pomocne może być również omówienie zagadnienia spłaty długu u komornika albo bezpośrednio wierzycielowi.

Ugoda z wierzycielem a umorzenie egzekucji

Zawarcie ugody po wszczęciu egzekucji nie powoduje automatycznego zakończenia postępowania. Jeżeli wierzyciel i dłużnik uzgodnią spłatę zadłużenia w ratach, komornik nie jest automatycznie zobowiązany do zakończenia wszystkich czynności wyłącznie z powodu zawarcia porozumienia.

Wierzyciel powinien podjąć odpowiednie działania w toczącej się sprawie, na przykład złożyć wniosek o umorzenie albo ograniczenie egzekucji w odpowiednim zakresie. Zależnie od sytuacji możliwe jest również zawieszenie postępowania. Dłużnik może przedstawić komornikowi dowody zapłaty i porozumienia, ale samo ich przesłanie nie zawsze stanowi podstawę do umorzenia egzekucji.

W przypadku umorzenia na wniosek wierzyciela komornik ustala opłaty i koszty w odpowiednim postanowieniu. Wysokość opłaty nie zależy wyłącznie od daty złożenia wniosku o umorzenie. Dla zastosowania art. 29 ust. 1 istotne jest także, kiedy dłużnik spełnił świadczenie lub kiedy strony zawarły porozumienie będące przyczyną umorzenia.

Przy ustalaniu kosztów trzeba więc sprawdzić daty zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, ugody i spłaty oraz dokumenty wskazujące przyczynę umorzenia.

Warto zadbać o to, aby ugoda jednoznacznie określała termin i sposób spłaty, obowiązki wierzyciela dotyczące trwającej egzekucji oraz zasady wzajemnych rozliczeń. Postanowienia umowne dotyczące kosztów nie mogą jednak wyłączać obowiązujących przepisów o opłatach komorniczych.

Przydatne informacje dotyczące możliwości porozumienia z wierzycielami zawiera również poradnik o zawieszeniu egzekucji po ugodzie.

Czy po spłacie długu komornik może doliczyć inne koszty?

Opłata stosunkowa nie jest jedynym możliwym składnikiem kosztów postępowania. Ustawa o kosztach komorniczych rozróżnia opłaty komornicze i wydatki ponoszone w toku prowadzenia sprawy.

Do wydatków przewidzianych w art. 6 ustawy mogą należeć między innymi:

• koszty uzyskania dokumentów lub informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania,
• określone ustawowo koszty doręczania korespondencji,
• należności biegłych i tłumaczy, jeżeli ich udział był potrzebny,
• uzasadnione wydatki związane z przeprowadzeniem czynności poza kancelarią, w granicach przewidzianych przepisami.

Komornik nie może jednak dowolnie doliczać opłat za każde pismo, zapytanie lub czynność. Zwrot wydatków przysługuje wyłącznie w zakresie określonym ustawą. Przykładowo art. 6 pkt 8 wyłącza z kategorii wydatków podlegających odrębnemu rozliczeniu koszty doręczenia stronom zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.

Warto również odróżnić koszty komornicze od kosztów procesu, odsetek i kosztów zastępstwa prawnego. Zgodnie z art. 23 ust. 2 do podstawy obliczenia opłaty stosunkowej wlicza się co do zasady należność główną, odsetki, koszty i inne należności uboczne, z wyjątkiem kosztów zastępstwa prawnego i kosztów komorniczych należnych w tym samym postępowaniu egzekucyjnym.

Przy zakończeniu postępowania należy dokładnie sprawdzić, czy wszystkie wpłaty i pobrane kwoty zostały prawidłowo zaksięgowane. Pomocne może być żądanie szczegółowego rozliczenia komornika po spłacie długu.

Czy można zaskarżyć koszty komornicze?

Tak. Jeżeli dłużnik uważa, że komornik nieprawidłowo ustalił koszty, może skorzystać ze skargi na czynności komornika. Trzeba jednak odróżnić zaskarżenie błędnie naliczonej opłaty od wniosku o obniżenie opłaty naliczonej prawidłowo. Są to dwa różne środki prawne.

Skarga na nieprawidłowe ustalenie kosztów

Skarga może być uzasadniona na przykład wtedy, gdy komornik:

• zastosował stawkę 10% zamiast należnej stawki 3%,
• błędnie ustalił datę zapłaty lub doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji,
• niewłaściwie zastosował art. 29 ustawy o kosztach komorniczych,
• obciążył dłużnika opłatą, która zgodnie z ustawą powinna obciążać wierzyciela,
• nieprawidłowo obliczył podstawę opłaty albo nie uwzględnił dokonanych wpłat,
• uwzględnił wydatki niemające wymaganej podstawy ustawowej.

Podstawą skargi jest art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego. Skargę wnosi się do właściwego sądu rejonowego za pośrednictwem komornika, którego czynność jest kwestionowana.

Termin wynosi co do zasady tydzień. W przypadku doręczonego postanowienia o kosztach termin na jego zaskarżenie liczy się zasadniczo od doręczenia. W innych sytuacjach art. 767 § 4 K.p.c. uzależnia początek biegu terminu między innymi od obecności przy czynności, zawiadomienia o jej dokonaniu albo uzyskania wiadomości o czynności. Należy sprawdzić pouczenie dołączone do otrzymanego postanowienia.

Skarga powinna wskazywać zaskarżoną czynność, żądanie zmiany lub uchylenia postanowienia oraz uzasadnienie. Warto dołączyć dowody przelewów, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, ugodę i dokumenty potwierdzające datę jej zawarcia.

Od skargi na czynności komornika pobiera się zasadniczo opłatę sądową 50 zł, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, chyba że zachodzi podstawa zwolnienia od kosztów.

Wniesienie skargi samo w sobie nie wstrzymuje egzekucji ani wykonania zaskarżonej czynności. Zgodnie z art. 767(2) § 2 K.p.c. sąd może jednak w określonych przypadkach zawiesić postępowanie albo wstrzymać dokonanie czynności.

Wniosek o obniżenie prawidłowo naliczonej opłaty

Odrębnym rozwiązaniem jest wniosek o obniżenie opłaty egzekucyjnej na podstawie art. 48 ustawy o kosztach komorniczych.

Dłużnik może wystąpić z takim wnioskiem, jeżeli przemawiają za tym szczególne okoliczności odnoszące się do nakładu pracy komornika lub sytuacji majątkowej dłużnika i wysokości jego dochodów. W przypadkach przewidzianych w art. 29 i 30 z wnioskiem może wystąpić również wierzyciel.

Wniosek należy wnieść w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia o pobraniu lub ustaleniu opłaty. Stosuje się do niego odpowiednio przepisy dotyczące skargi na czynności komornika, dlatego wnosi się go za pośrednictwem komornika do sądu właściwego do rozpoznania sprawy.

Wniosek powinien przedstawiać konkretne okoliczności przemawiające za obniżeniem opłaty. Nie wystarczy samo przekonanie, że opłata jest zbyt wysoka. Przy powoływaniu się na sytuację majątkową warto przedstawić dokumenty potwierdzające dochody, wydatki i zobowiązania.

Ustawa ogranicza zakres możliwej redukcji. Zgodnie z art. 48 ust. 5 opłata obniżona nie może być niższa niż jedna trzecia opłaty należnej na podstawie ustawy, a zarazem nie może wynosić mniej niż 200 zł.

Wniosek o obniżenie opłaty, zażalenie na postanowienie sądu oraz skarga na orzeczenie referendarza w przedmiocie obniżenia opłaty nie podlegają opłacie sądowej.

Wniosek z art. 48 nie jest automatycznym sposobem na zmniejszenie każdej należności komorniczej. Nie zastępuje też skargi w sytuacji, gdy problem polega na zastosowaniu błędnej stawki albo obciążeniu kosztami niewłaściwej osoby.

Co zrobić po spłacie zadłużenia, aby prawidłowo zakończyć egzekucję?

Po spłacie długu warto dopilnować formalnego zakończenia lub odpowiedniego ograniczenia postępowania. Pozwala to zmniejszyć ryzyko dalszych zajęć oraz ułatwia weryfikację kosztów.

Praktyczne działania obejmują:

1. Zachowanie dowodu spłaty. Potwierdzenie przelewu powinno pozwalać zidentyfikować odbiorcę, kwotę, datę oraz tytuł płatności.
2. Ustalenie aktualnego salda. Trzeba sprawdzić rozliczenie należności głównej, odsetek, kosztów procesu i kosztów egzekucji.
3. Potwierdzenie stanowiska wierzyciela. Jeżeli płatność nastąpiła bezpośrednio do wierzyciela, należy dopilnować poinformowania komornika i podjęcia odpowiednich działań procesowych.
4. Sprawdzenie postanowienia. Po zakończeniu egzekucji trzeba przeanalizować podstawę prawną umorzenia i sposób ustalenia kosztów.
5. Kontrolę zajęć. Warto ustalić, czy po zakończeniu postępowania uchylono zajęcia w odpowiednim zakresie, w szczególności rachunku bankowego lub wynagrodzenia.

Jeżeli egzekucja jest nadal prowadzona pomimo spłaty zadłużenia, trzeba zbadać podstawę dalszych czynności i możliwość ich zakwestionowania. Podobny problem przedstawia poradnik dotyczący zwolnienia samochodu spod zajęcia po spłacie długu.

FAQ – najczęstsze pytania o koszty komornicze po spłacie długu

Czy lepiej zapłacić wierzycielowi czy komornikowi?

Jeżeli egzekucja już trwa, a dłużnik otrzymał zawiadomienie o jej wszczęciu, wpłata do komornika w ustawowym miesięcznym terminie może pozwolić na zastosowanie stawki 3%. Zapłata bezpośrednio wierzycielowi nie korzysta z tej preferencji i przy późniejszym umorzeniu może skutkować zastosowaniem art. 29. Przed dokonaniem przelewu należy jednak ustalić rzeczywiste saldo, stan postępowania oraz ewentualne skutki zawartej ugody.

Kiedy dokładnie działa stawka 3%?

Wtedy, gdy dłużnik w ciągu miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji wpłaci całość lub część egzekwowanego świadczenia do rąk komornika albo na jego rachunek bankowy. Stawka odnosi się do świadczenia wpłaconego w ten sposób. Trzeba również uwzględnić opłatę minimalną wynoszącą 150 zł.

Kiedy dłużnik płaci 5% albo 10% po umorzeniu egzekucji?

Przy umorzeniu na wniosek wierzyciela albo na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 K.p.c. dłużnika może obciążać 5%, gdy przyczyna umorzenia wiąże się ze spłatą lub zawarciem odpowiedniego porozumienia w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, a wierzyciel wykaże tę okoliczność. Jeżeli spłata lub porozumienie nastąpiły po upływie miesiąca, zastosowanie może mieć stawka 10%. Podstawą jest wartość świadczenia pozostałego do wyegzekwowania.

Czy ugoda z wierzycielem automatycznie kończy koszty komornicze?

Nie. Ugoda sama w sobie nie kończy postępowania egzekucyjnego ani nie znosi opłat wynikających z ustawy. Potrzebne jest odpowiednie działanie w toczącej się sprawie. Na ostateczne rozliczenie wpływają data porozumienia, przyczyna umorzenia oraz wcześniej wyegzekwowane kwoty.

Czy po całkowitej spłacie długu komornik nadal może żądać pieniędzy?

Tak, jeżeli istnieje ustawowa podstawa pobrania opłaty lub rozliczenia wydatków. Należności te muszą jednak zostać prawidłowo ustalone. Dłużnik może sprawdzić postanowienie o kosztach i w odpowiednim terminie skorzystać ze środka prawnego przewidzianego dla swojej sytuacji.

Ile czasu jest na zaskarżenie postanowienia komornika o kosztach?

W typowym przypadku termin na wniesienie skargi wynosi tydzień od doręczenia postanowienia. Wniosek o obniżenie opłaty na podstawie art. 48 ustawy o kosztach komorniczych wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia o pobraniu lub ustaleniu opłaty. Są to odrębne środki, a termin i sposób postępowania należy sprawdzić na podstawie otrzymanego dokumentu oraz pouczenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych, w szczególności art. 2, 3, 6, 23, 27–30 i 48 – tekst jednolity, Dz.U. 2024 poz. 377.
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 767, 767(2), 824 i 825 – tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 468.
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 25 – tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 1228.
4. Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych – tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 881.