- Pożyczkę można dodatkowo zabezpieczyć także po jej udzieleniu, jeżeli dłużnik wyrazi na to zgodę.
- Najskuteczniejszym rozwiązaniem bywa akt notarialny z dobrowolnym poddaniem się egzekucji zgodnie z art. 777 K.p.c.
- Brak pisemnej umowy nie powoduje nieważności pożyczki, ale może utrudnić jej udowodnienie przed sądem.
- Potwierdzenia przelewów, SMS-y i wiadomości e-mail mogą stanowić ważne dowody w sprawie.
- Przed skierowaniem sprawy do sądu warto wysłać przedsądowe wezwanie do zapłaty.
Pożyczka bez zabezpieczenia – czy można coś zrobić po czasie?
Tak. Nawet jeśli pożyczka została już udzielona bez weksla, hipoteki czy aktu notarialnego, nadal można próbować zabezpieczyć wierzytelność. Najważniejsze jest jednak to, aby dłużnik wyraził zgodę na dodatkowe zabezpieczenie.
W praktyce wiele osób pożycza pieniądze członkom rodziny lub znajomym bez formalności. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy termin spłaty mija, a dłużnik zaczyna unikać kontaktu albo odkłada zwrot pieniędzy.
Zgodnie z art. 720 § 2 Kodeksu cywilnego umowa pożyczki przekraczająca 1000 zł wymaga zachowania formy dokumentowej dla celów dowodowych. Nie oznacza to jednak, że ustna pożyczka jest nieważna.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Jak udowodnić pożyczkę bez pisemnej umowy?
Brak podpisanej umowy utrudnia postępowanie sądowe, ale nie przekreśla możliwości odzyskania pieniędzy. Sąd może oprzeć się także na innych dowodach potwierdzających zawarcie pożyczki.
Znaczenie mogą mieć między innymi:
- potwierdzenia przelewów bankowych,
- wiadomości SMS,
- e-maile,
- korespondencja z komunikatorów,
- nagrania rozmów wykonywane zgodnie z prawem,
- pisemne uznanie długu przez dłużnika.
W praktyce szczególnie ważne są wiadomości, w których dłużnik przyznaje istnienie długu lub prosi o przesunięcie terminu spłaty. Takie zachowanie często znacząco wzmacnia pozycję wierzyciela.
Jeżeli pożyczka została przekazana bez zabezpieczenia i bez formalnej umowy, pomocny może być także artykuł dotyczący odzyskania pożyczki bez umowy.
Jakie zabezpieczenie można ustanowić po udzieleniu pożyczki?
Najskuteczniejsze zabezpieczenia wymagają współpracy dłużnika. Jeżeli zgadza się on potwierdzić zobowiązanie, można znacząco poprawić bezpieczeństwo wierzyciela.
Przy zabezpieczeniu rzeczowym trzeba odróżnić hipotekę od rozwiązania polegającego na przeniesieniu nieruchomości za pożyczkę i późniejszym rozliczeniu długu.
Najczęściej stosowane rozwiązania to:
- akt notarialny z dobrowolnym poddaniem się egzekucji,
- weksel,
- hipoteka na nieruchomości,
- zastaw lub zastaw rejestrowy na ruchomościach,
- poręczenie osoby trzeciej,
- pisemne uznanie długu.
W praktyce największe znaczenie ma majątek dłużnika. Sam weksel nie daje realnej ochrony, jeżeli dłużnik nie posiada majątku lub wcześniej go wyzbył.
Akt notarialny z poddaniem się egzekucji
Jednym z najbezpieczniejszych rozwiązań jest sporządzenie aktu notarialnego, w którym dłużnik dobrowolnie poddaje się egzekucji zgodnie z art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego.
Dzięki temu wierzyciel może uniknąć wieloletniego procesu o zapłatę. Po nadejściu terminu spłaty wystarczy uzyskać klauzulę wykonalności i skierować sprawę do komornika.
Takie rozwiązanie jest szczególnie korzystne wtedy, gdy:
- dłużnik posiada nieruchomość lub wartościowy majątek,
- strony chcą uniknąć procesu sądowego,
- kwota pożyczki jest wysoka,
- istnieje ryzyko przyszłej niewypłacalności.
W niektórych przypadkach warto dodatkowo ustanowić hipotekę na nieruchomości dłużnika. Takie zabezpieczenie daje wierzycielowi silniejszą pozycję również wobec innych wierzycieli.
Co zrobić, gdy dłużnik nie chce podpisać zabezpieczenia?
Jeżeli dłużnik odmawia ustanowienia zabezpieczenia albo unika kontaktu, zwykle pozostaje rozpoczęcie formalnego dochodzenia należności.
Pierwszym krokiem powinno być przedsądowe wezwanie do zapłaty. W piśmie warto wskazać:
- kwotę zadłużenia,
- termin spłaty,
- naliczone odsetki,
- numer rachunku bankowego,
- termin na dobrowolną zapłatę,
- informację o skierowaniu sprawy do sądu.
Jeżeli dłużnik nadal nie płaci, konieczne może być wniesienie pozwu. Pomocny może być poradnik: pozew o zwrot pożyczki.
Postępowanie sądowe i egzekucja komornicza
Po uzyskaniu prawomocnego wyroku albo nakazu zapłaty wierzyciel może skierować sprawę do komornika. Warunkiem jest uzyskanie tytułu wykonawczego, czyli dokumentu zaopatrzonego w klauzulę wykonalności.
Tytułem wykonawczym może być między innymi:
- wyrok sądu,
- nakaz zapłaty,
- ugoda sądowa,
- akt notarialny z poddaniem się egzekucji.
Jeżeli istnieje ryzyko wyzbywania się majątku przez dłużnika, warto rozważyć również zabezpieczenie roszczenia jeszcze przed zakończeniem procesu.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce wygląda zabezpieczanie pożyczki już po przekazaniu pieniędzy.
Pan Andrzej pożyczył kuzynowi 30 tys. zł na zakup samochodu dostawczego. Początkowo strony ufały sobie i nie sporządziły żadnego zabezpieczenia. Po kilku miesiącach dłużnik zaczął opóźniać spłatę rat. Wierzyciel zaproponował podpisanie aktu notarialnego z dobrowolnym poddaniem się egzekucji. Dłużnik zgodził się, dzięki czemu wierzyciel uniknął późniejszego procesu sądowego.
Pani Katarzyna przekazała znajomej 15 tys. zł przelewem bankowym. Nie podpisały umowy, ale w wiadomościach SMS dłużniczka wielokrotnie potwierdzała obowiązek zwrotu pieniędzy. Po odmowie spłaty wierzycielka wykorzystała korespondencję i potwierdzenie przelewu jako dowody w sądzie, uzyskując nakaz zapłaty.
Pan Marek pożyczył bratu 50 tys. zł na remont domu. Gdy pojawiły się problemy finansowe dłużnika, strony zawarły dodatkową umowę ustanawiającą hipotekę na udziale w nieruchomości. Dzięki temu wierzyciel uzyskał realne zabezpieczenie swojej wierzytelności.
