- Można sprzedać własny udział w mieszkaniu nawet wtedy, gdy drugi udział jest zajęty przez komornika.
- Jeżeli współwłaściciel jest nieznany z miejsca pobytu, sąd może ustanowić dla niego kuratora.
- Najczęściej najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest sądowe zniesienie współwłasności.
- Wpis komorniczy lub hipoteka przymusowa w księdze wieczystej nie zawsze oznaczają aktualne zadłużenie.
- Przed sprzedażą warto sprawdzić możliwość usunięcia wpisu z księgi wieczystej.
Sprzedaż udziału w mieszkaniu obciążonym problemami prawnymi
Jeżeli odziedziczyła Pani udział w mieszkaniu, może Pani sprzedać swój udział bez zgody drugiego współwłaściciela. W praktyce jednak sprzedaż samego udziału bywa trudna i zwykle oznacza niższą cenę niż sprzedaż całej nieruchomości.
Problem komplikuje się dodatkowo wtedy, gdy drugi współwłaściciel jest nieznany z miejsca pobytu albo jego udział został zajęty przez komornika lub obciążony hipoteką przymusową.
Jeżeli rodzeństwo domaga się zachowku, a brak środków uniemożliwia spłatę, uporządkowanie sytuacji prawnej nieruchomości może być konieczne także po to, aby uniknąć dalszych sporów lub egzekucji. W sprawach dotyczących spadku z długami i zachowku warto dodatkowo przeanalizować zakres odpowiedzialności za zobowiązania spadkowe.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Zniesienie współwłasności przez sąd
Najczęściej najlepszym rozwiązaniem jest złożenie do sądu wniosku o zniesienie współwłasności. Sąd może:
- przyznać nieruchomość jednemu współwłaścicielowi z obowiązkiem spłaty pozostałych,
- zarządzić sprzedaż nieruchomości,
- dokonać fizycznego podziału nieruchomości, jeżeli jest to możliwe.
W przypadku mieszkania najczęściej dochodzi do przyznania własności jednemu współwłaścicielowi za spłatą pozostałych udziałów.
Postępowanie może toczyć się także wtedy, gdy miejsce pobytu jednego ze współwłaścicieli nie jest znane.
Zobacz również:
Nieznane miejsce pobytu współwłaściciela
Zgodnie z art. 143 i 144 Kodeksu postępowania cywilnego sąd może ustanowić kuratora dla osoby, której miejsce pobytu nie jest znane. Wnioskodawca musi jednak uprawdopodobnić, że mimo podjętych działań nie udało się ustalić adresu współwłaściciela.
W praktyce sąd może oczekiwać przedstawienia:
- korespondencji zwracanej przez pocztę,
- informacji z rejestru PESEL lub meldunków,
- oświadczeń członków rodziny,
- dowodów prób kontaktu.
Po ustanowieniu kuratora sprawa może być dalej prowadzona. Sąd zwykle powołuje również biegłego do wyceny nieruchomości oraz ustalenia wartości udziałów.
Jeżeli w lokalu przebywa najemca albo inna osoba korzystająca z nieruchomości, brak kontaktu ze współwłaścicielem nie uzasadnia stosowania środków nacisku. Szczególnie ryzykowne może być odcięcie mediów najemcy, które w określonych okolicznościach może prowadzić do odpowiedzialności właściciela.
Co z zajęciem komorniczym lub hipoteką przymusową?
Samo zajęcie udziału przez komornika nie oznacza automatycznie zakazu sprzedaży całej nieruchomości. Problem polega jednak na tym, że potencjalny kupujący zwykle oczekuje nieruchomości bez obciążeń.
W praktyce należy ustalić:
- czy postępowanie egzekucyjne nadal trwa,
- czy wpis w księdze wieczystej jest aktualny,
- jaka jest wysokość zadłużenia,
- czy wierzyciel zgodzi się na wykreślenie obciążenia po spłacie długu.
W niektórych sprawach komornik lub wierzyciel wyraża zgodę na zwolnienie nieruchomości po wpłacie odpowiedniej kwoty do depozytu albo bezpośredniej spłacie zadłużenia.
W sytuacjach dotyczących komornik a odziedziczona nieruchomość warto dodatkowo sprawdzić, czy egzekucja obejmuje cały majątek spadkowy czy jedynie udział konkretnego dłużnika.
Wykreślenie wpisu komornika na części mieszkania
Wpis komorniczy lub hipoteka przymusowa w księdze wieczystej mogą utrudnić sprzedaż mieszkania, nawet jeżeli egzekucja została już dawno zakończona.
Dlatego przed rozpoczęciem sprzedaży warto uzyskać:
- informację od komornika o stanie postępowania,
- zaświadczenie o spłacie zobowiązania albo umorzeniu egzekucji,
- zgodę wierzyciela na wykreślenie wpisu z KW.
W wielu przypadkach konieczne jest złożenie odrębnego wniosku do sądu wieczystoksięgowego. Pomocne mogą być informacje dotyczące procedury wykreślenie wpisu komornika z KW.
Zobacz również:
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce wygląda uporządkowanie spraw spadkowych i sprzedaż nieruchomości z problemami egzekucyjnymi.
Pani Anna odziedziczyła 3/4 mieszkania po ojcu. Pozostały udział należał do brata, który od kilkunastu lat przebywał za granicą i nie utrzymywał kontaktu z rodziną. Sąd ustanowił dla niego kuratora, a następnie przyznał całą nieruchomość Annie za obowiązkiem spłaty udziału do depozytu sądowego. Dzięki temu mogła sprzedać mieszkanie i spłacić zachowek rodzeństwa.
Pan Tomasz chciał sprzedać mieszkanie odziedziczone po matce. W księdze wieczystej widniał jednak wpis komorniczy dotyczący udziału zmarłego wuja. Po kontakcie z kancelarią komorniczą okazało się, że egzekucję umorzono kilka lat wcześniej. Po uzyskaniu odpowiednich dokumentów złożono wniosek o wykreślenie wpisu z KW, co umożliwiło bezpieczną sprzedaż nieruchomości.
Pani Beata zdecydowała się sprzedać wyłącznie swój udział wynoszący 3/4 mieszkania, ponieważ drugi współwłaściciel miał liczne długi i zajęcie komornicze. Znalazła kupującego zainteresowanego inwestycją w trudną nieruchomość. Cena była niższa od rynkowej, ale uzyskane środki pozwoliły jej uniknąć procesu o zachowek.
