- Za bezumowne korzystanie z lokalu można żądać wynagrodzenia lub odszkodowania, ale odsetki zwykle wymagają wcześniejszego wezwania do zapłaty.
- Osoba zajmująca lokal może być traktowana jako posiadacz w dobrej wierze do czasu wezwania do opuszczenia mieszkania albo wytoczenia powództwa.
- W sprawach po rozwodzie lub podziale majątku ogromne znaczenie ma dokładna treść wyroku i wskazane w nim terminy.
- Brak formalnych działań właściciela może ograniczyć możliwość dochodzenia odsetek za wcześniejszy okres.
Żądanie odsetek za bezumowne korzystanie z lokalu
Samo bezumowne korzystanie z mieszkania przez byłego małżonka lub inną osobę nie oznacza jeszcze automatycznego prawa do naliczania odsetek. Zasadniczo właściciel może dochodzić wynagrodzenia za korzystanie z lokalu, ale odsetki stają się należne dopiero wtedy, gdy roszczenie pieniężne stało się wymagalne.
Podstawą prawną są przede wszystkim przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 224, art. 225, art. 455 oraz art. 481 K.c.
Zgodnie z art. 481 § 1 K.c. wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Oznacza to jednak, że wcześniej musi istnieć wymagalne zobowiązanie pieniężne o określonej wysokości.
Jeżeli podobny problem dotyczy najmu, warto od razu ustalić, co zrobić, gdy najemca nie płaci i zostawił rzeczy w lokalu, ponieważ sposób zabezpieczenia roszczeń i pozostawionego mienia może mieć znaczenie dla dalszej windykacji.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Znaczenie wyroku o podziale majątku lub rozwodzie
W sprawach pomiędzy byłymi małżonkami bardzo ważna jest treść wyroku działowego albo rozwodowego. Jeżeli sąd przyznał mieszkanie jednemu z małżonków i jednocześnie zobowiązał drugiego do opuszczenia lokalu, trzeba sprawdzić, czy wskazano konkretny termin wyprowadzki.
Jeżeli termin nie został określony, a właściciel przez długi czas tolerował dalsze zamieszkiwanie byłego małżonka, sąd może uznać, że osoba zajmująca lokal pozostawała początkowo w dobrej wierze.
W praktyce oznacza to, że roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z lokalu może zostać uwzględnione dopiero od chwili wyraźnego zakwestionowania prawa do dalszego zamieszkiwania.
Wezwanie do opuszczenia lokalu i wezwanie do zapłaty
Właściciel nieruchomości powinien formalnie wezwać drugą stronę do opuszczenia lokalu oraz do zapłaty konkretnej kwoty z tytułu bezumownego korzystania. Dopiero wtedy możliwe jest skuteczne wykazanie, od kiedy dłużnik pozostaje w opóźnieniu.
W wielu sprawach istotne znaczenie ma także wniesienie pozwu o eksmisję. Zgodnie z art. 224 § 2 K.c. od chwili dowiedzenia się o wytoczeniu powództwa o wydanie rzeczy posiadacz może zostać uznany za działającego w złej wierze.
Jeżeli właściciel chce wiedzieć, jak doprowadzić do eksmisji, powinien pamiętać, że samo ustne żądanie opuszczenia mieszkania często okazuje się niewystarczające dowodowo.
W przypadku konfliktów rodzinnych lub po rozwodzie pomocne może być również omówienie procedury, jak wygląda powództwo eksmisyjne krok po kroku.
Kiedy odsetki mogą zostać zasądzone?
Odsetki za opóźnienie najczęściej są zasądzane od dnia wskazanego w wezwaniu do zapłaty albo od dnia doręczenia pozwu, jeżeli wcześniej nie doszło do skutecznego wezwania.
Aby zwiększyć szanse na ich uzyskanie, wezwanie do zapłaty powinno zawierać:
- dokładną kwotę żądanego wynagrodzenia lub odszkodowania,
- okres, którego dotyczy roszczenie,
- termin zapłaty,
- informację o naliczaniu odsetek po upływie terminu.
Jeżeli takich działań nie podjęto wcześniej, sąd może uznać, że odsetki należą się dopiero od daty wydania wyroku albo od chwili doręczenia pozwu.
Czy można żądać odszkodowania za cały okres zamieszkiwania?
Co do zasady właściciel może dochodzić wynagrodzenia za korzystanie z lokalu także za wcześniejsze lata, jednak trzeba pamiętać o przedawnieniu roszczeń.
Roszczenia majątkowe co do zasady przedawniają się obecnie po 6 latach, a roszczenia związane z działalnością gospodarczą oraz świadczenia okresowe – po 3 latach. W praktyce sąd ocenia charakter konkretnego roszczenia i okoliczności sprawy.
Znaczenie może mieć także to, czy właściciel ponosił koszty utrzymania nieruchomości, opłacał czynsz, media albo raty kredytu.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak sądy mogą oceniać roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z lokalu oraz żądanie odsetek.
Po rozwodzie mieszkanie zostało przyznane Marcinowi, ale była żona nadal zajmowała lokal przez kolejne 4 lata. Marcin nie kierował do niej żadnych pism ani nie żądał zapłaty konkretnej kwoty. Sąd przyznał mu wynagrodzenie za bezumowne korzystanie, ale odsetki zasądził dopiero od dnia doręczenia pozwu.
Właściciel mieszkania wysłał byłemu partnerowi wezwanie do opuszczenia lokalu oraz wezwanie do zapłaty 18 tys. zł za bezumowne korzystanie z mieszkania z terminem 14 dni. Ponieważ dłużnik nie zapłacił, sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wskazanego w wezwaniu.
Kobieta odziedziczyła mieszkanie po rodzicach, ale nadal mieszkał w nim brat. Początkowo strony ustnie uzgodniły, że może tam przebywać tymczasowo. Dopiero po dwóch latach właścicielka zażądała opuszczenia lokalu i zapłaty wynagrodzenia. Sąd uznał wcześniejsze korzystanie za odbywające się za dorozumianą zgodą, dlatego ograniczył okres należnego odszkodowania.
