Kategoria: Inne

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z windykacją?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zadłużony spadek a brak spisu inwentarza

Wioletta Dyl • Opublikowane: 2018-05-07

W 2015 r. zmarła moja ciotka, o śmierci i zadłużeniu dowiedzieliśmy się przypadkiem po 5 miesiącach, zaraz ojciec (brat zmarłej) przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Niestety w niedługim czasie sam zmarł. Brat nie odbierał adresowanej do niego korespondencji i poinformował sąd o śmierci ojca. Po roku otrzymaliśmy pismo z banku, wzywające do przedstawienia dokumentów stwierdzających nabycie lub odrzucenie spadku po zmarłej, straszono nas konsekwencjami. Z tego, co udało mi się dowiedzieć, nie został sporządzony spis inwentarza przez komornika, bo nie podano adresu zmarłej. Co należy zrobić, aby zakończyć sprawę? Czy należy obawiać się banku i związanego z nim długu – nie wiem nawet w jakiej wysokości. Kto ponosić będzie ewentualne konsekwencje, dzieci osoby przyjmującej spadek, czy może jeszcze rodzeństwo zmarłej?

zdjęcie prawnika
Wioletta Dyl

»Wybrane opinie klientów

Jestem bardzo zadowolona z odpowiedzi, kolejny raz przekonałam się, że są to odpowiedzi wyczerpujące i w pełni profesjonalne
Ela
Jestem zadowolony z porad prawnych udzielonych przez \"eporady24.pl\". Zadawałem kilkukrotnie pytania dodatkowe i otrzymałem ostatecznie wyczerpująca odpowiedź, a co najważniejsze, jej podstawę prawną.
Jerzy, fizjoterapeuta, 64 lata
Bardzo serdecznie dziękuje Pani mecenas za porade. Wszystko jest dla mnie jasne.
Edyta, mgr administracji, 38 lat
Dokładność i Szybkość odpowiedzi
Anita, 43 lata
Konkretna odpowiedz pod daną sprawę i możliwość zadawania dodatkowych pytań.
Jerzy

Jeżeli Pani ciotka miała zobowiązania wobec banku czy innych podmiotów, to długi te weszły w skład spadku po niej. Jednakże, co do zasady spadkobierca, który złożył oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1012) na gruncie przepisów obowiązujących do 18.10.2015 r. – odpowiada za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 zd. 1). To oznacza, że spadkobierca nie odpowiada wtedy za długi przekraczające wartość aktywów spadku.

Oczywiście sprawą istotną jest, aby oświadczenie to zostało złożone w odpowiednim terminie (6 miesięcy od śmierci spadkodawcy) i formie (w sądzie lub przez notariuszem). Z Pani informacji wynika, że te wymogi zostały przez Pani ojca spełnione. Natomiast źle się stało, że nie sporządzono spisu inwentarza spadku po ciotce.

W myśl przepisu art. 1031 § 2 K.c.: „w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nieistniejące długi”.

Jeżeli zatem nie został sporządzony spis inwentarza, może to spowodować wiele komplikacji z powodu nieokreślenia, jaki był stan czynny spadku. Bez spisu inwentarza trudno będzie ustalić granice odpowiedzialności spadkobierców po Pani ojcu, skoro nie można tego było zrobić wcześniej w stosunku do niego. Stąd być może byłoby dobrze takiego spisu inwentarza dokonać, składając do sądu stosowny wniosek i powołując się na sygn. akt związaną z nabyciem spadku po ciotce. Niestety koszty związane ze sporządzeniem spisu inwentarza zależą od tego, ile czasu (w godzinach) zajmie to komornikowi. Koszt godziny wynosi bodajże 1/10 średniego wynagrodzenia brutto. Jeżeli więc chce się zapłacić jak najmniej, to należy samemu dołożyć starań, by przybliżyć komornikowi skład masy spadkowej (dostarczyć dokumentów, informacji itp.). Prawo nie reguluje terminu, w jakim można sporządzić wykaz inwentarza. Brak ograniczenia terminem prawa do sporządzenia wykazu inwentarza pozwala na stwierdzenie, że może on zostać sporządzony w dowolnym momencie. W praktyce jednak powinien zostać sporządzony jak najszybciej po tym, gdy poweźmie się wiadomość, że jest się spadkobiercą, ponieważ do czasu sporządzenia wykazu de facto odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe nie jest ograniczona. Skoro bowiem do odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe ma się stosować ograniczenie wynikające z przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza , to niezbędne jest ustalenie kwotowego zakresu tej odpowiedzialności, czemu właśnie służy wykaz inwentarza. Wobec jego braku, odpowiedzialność Pani ojca za długi była nieograniczona.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Można też postąpić inaczej. W opisanej sytuacji można uznać, że roszczenie banku wobec spadkobierców Pani ojca uległo przedawnieniu. Zgodnie z art. 117 § 1 Kodeksu cywilnego – z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne (art. 117 § 2 K.c.). Przedawnienie roszczenia oznacza zatem, iż po upływie terminu przedawnienia osoba uprawniona (np. bank) nie będzie mogła skutecznie dochodzić swojego roszczenia w sądzie. Jeżeli zatem roszczenie banku wobec spadkobierców Pani ojca uległo przedawnieniu, a bank wystąpi do sądu z pozwem o zapłatę należności, to kiedy Pani, jej brat, ewentualnie jeszcze inni spadkobiercy, podniosą zarzut przedawnienia, to powództwo banku zostanie oddalone. Tym samym bank nie będzie miał prawnych możliwości uzyskania zaległej kwoty w drodze postępowania egzekucyjnego.

Zobowiązanie po upływie terminu przedawnienia stanie się zobowiązaniem naturalnym, a więc to, czy należność zostanie spłacona, będzie zależało wyłącznie od dobrej woli dłużników – spadkobierców Pani ojca. Należałoby zatem sprawdzić, czy przypadkiem roszczenie banku wynikające z zobowiązań Pani ciotki nie uległo przedawnieniu.

W myśl przepisu art. 118 K.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Udzielanie pożyczek i kredytów mieści się w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez banki. Stąd też termin przedawnienia roszczeń banku wynikających z takich umów wynosi 3 lata w przypadku zaciągnięcia pożyczki / kredytu przez Pani ciotkę i 2 lata w przypadku tzw. pożyczki w koncie (art.731 K.c.).

Zakładam, że bank wypowiedział umowę pożyczki (kredytu) Pani ciotce wobec braku jej spłaty, wówczas datą wymagalności dla całości zobowiązania będzie data rozwiązania umowy o pożyczkę (kredyt) i od tej daty należy liczyć termin przedawnienia.

Wobec wskazanego zachowania banku, nie zakładam, iż uzyskał on wcześniej orzeczenie sądu, którym sąd nakazał Pani ciotce spłatę zaległości (np. nakaz zapłaty, wyrok sądu), bo wtedy to termin przedawnienia wynosiłby 10 lat. Art. 125 § 1 K.c. wskazuje bowiem, iż roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.

Niemniej jako ewentualnie zobowiązana musi Pani pamiętać, iż przedawnienie roszczenia nie oznacza, że zaległość ulega umorzeniu. Jeżeli roszczenie uległo przedawnieniu, to spadkobiercy Pani ojca nadal mają zaległość wobec banku, mogą jedynie uchylić się od jego zaspokojenia. A to oznacza, że bank będzie mógł np. wpisać dłużników do rejestrów dłużników, a to może utrudnić lub uniemożliwić tym dłużnikom ubieganie się na przyszłość o pożyczki czy kredyty w innych bankach.

Całość powyższych rozważań dotyczy Pani i innych spadkobierców po Pani ojcu jedynie w tej części, która przypadała na niego. Jeżeli bowiem oprócz Pani byli inni spadkobiercy, to powinni oni zadbać o sporządzenie spisu inwentarza majątku po ciotce, w szczególności, że roszczenia banku winny być również i do nich kierowane. Oczywiście zarzut przedawnienia roszczeń banku może być podniesiony również przez pozostałych spadkobierców Pani ciotki.

Podsumowując – w opisanym przez Panią przypadku najprawdopodobniej doszło do przedawnienia roszczenia banku wobec Pani i pozostałym spadkobiercom Pani ojca, zatem wobec banku można podnieść zarzut przedawnienia, a gdyby pomimo to bank wystąpił do sądu, ten sam zarzut podnieść przed sądem (np. w sprzeciwie od nakazy zapłaty). Niemniej jednak zanim do tego dojdzie, należy wskazać bankowi, iż Pani ojciec przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z windykacją?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »