Ściąganie długu spółki z o.o.

Bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki

Pomimo skrótowego opisu przez Pana stanu faktycznego mogę domniemać, iż wierzyciel, z uwagi na bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki, posłużył się instytucją wskazaną w art. 299 Kodeksu spółek handlowych, a mianowicie powództwem przeciwko członkowi zarządu spółki z.o.o. Zgodnie bowiem z treścią art. 299 § 1 „jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania”.

Z uwagi na powyższe w niniejszym przypadku wierzyciel z pewnością posłużył się przedmiotowym powództwem i skierował je przeciwko Panu. Niestety, nie może się Pan uwolnić od negatywnych konsekwencji niniejszego powództwa poprzez ponowne uaktywnienie spółki. Ustawodawca w § 2 komentowanego przepisu wskazał natomiast, iż „członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody”.

Zobacz też: Czy komornik może zająć konto spółki z o.o. za prywatne długi

Ogłoszenie upadłości spółki

Mając niniejsze na względzie, dłużnik, aby uwolnić się od ciążącej na nim odpowiedzialności, może w pierwszej kolejności wykazać, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Należy w tym miejscu nadmienić, iż odpowiedzialność na podstawie art. 299 ponosi członek zarządu, który w okresie niewypłacalności spółki pełnił niniejszą funkcję, a więc także podmiot, który wstąpił w szeregi zarządu. Z przedstawionego przez Pana stanu faktycznego, rozumiem jednak, że jest Pan od początku istnienia spółki jedynym członkiem zarządu. Orzecznictwo niejednokrotnie próbowało także określić czym jest właściwy czas zgłoszenia przedmiotowego wniosku – przyjmuje się jednak, iż sad winien ocenić to stosowne dla danego stanu faktycznego. Jednak z doświadczenia wskazuję, iż powinien to być termin w miarę realny – jeżeli podmiot widzi, że spółka jest niewypłacalna i nie ma szans na uzyskanie płynności finansowej, winien rozpocząć procedurę upadłościową. Ponadto, mając na uwadze treść ww. przepisu prawnego, członek zarządu może także uwolnić się od przedmiotowej odpowiedzialności, jeżeli niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy albo pomimo niezgłoszenia przedmiotowego wniosku, wierzyciel i tak nie poniósłby szkody. Zgodnie bowiem z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt III CSK 53/118:

„Stwierdzenie braku szkody po stronie wierzyciela zakłada wykazanie, że pomimo wdrożenia we właściwym czasie postępowania upadłościowego, wierzyciel nie uzyskałby w tym postępowaniu zaspokojenia swojej należności ze względu na brak wystarczającego majątku spółki. Pojęcie szkody należy odnosić do obniżenia potencjału majątkowego spółki, dlatego członek zarządu powinien, odwołując się do stanu majątkowego spółki istniejącego w czasie właściwym dla zgłoszenia upadłości i biorąc pod uwagę przewidzianą w postępowaniu upadłościowym kolejność zaspokojenia z masy upadłości, wykazać niemożność uzyskania przez wierzyciela zaspokojenia swego zadłużenia”.

Zgodnie natomiast z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2017 r.:

„Wierzyciel nie doznał żadnej szkody w związku z niezłożeniem przez pozwaną wniosku o ogłoszenie upadłości. Po pierwsze wierzyciel i tak nie uzyskałaby zaspokojenia z powodu braku środków majątkowych przewyższających koszty postępowania upadłościowego. Zgodnie bowiem z art. 299 § 2 KSH, członek zarządu nie ponosi odpowiedzialności przewidzianej w art. 299 § 1 KSH, jeśli wierzyciel i tak nie uzyskałby w żadnym stopniu zaspokojenia, nawet wtedy, gdyby którykolwiek z członków zarządu złożył wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie” (sygn. akt I ACa 812/17).

Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki

Marginalnie także wskazuję, iż odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki istniejące w czasie ich kadencji nie jest uzależniona od wymagalności wierzytelności. Gdy zmienia się skład osobowy zarządu spółki, to po wygaśnięciu mandatu jednego z członków zarządu w dalszym ciągu ponosi on odpowiedzialność z art. 299 § 1, mimo że roszczenie stanie się wymagalne za czasów zarządu następnego członka.

Mając jednak powyższe na uwadze, należy wskazać, iż uwolnienie się od przedmiotowej odpowiedzialności możliwe jest podczas trwania postępowania w trybie art. 299. Z Pana wypowiedzi może jednak wynikać, iż wyrok w tym zakresie został już orzeczony, a postępowanie zakończone. Jeżeli jednak tak nie jest, to może Pan uwolnić się od przedmiotowej odpowiedzialności, wskazując na powyższe okoliczności – jeżeli takie zaistniały.

W przypadku jednak prawomocnego zakończenia postępowania droga do wzruszenia niniejszego orzeczenia jest znikoma.

Wznowienie postępowania egzekucyjnego z powodu nieważności postępowania

W przypadku zakończenia sprawy prawomocnym wyrokiem, przy wystąpieniu określonych okoliczności, postępowanie może zostać także wznowione. Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności postępowania, ale tylko wtedy, gdy:

• w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy (łac. iudex inhabilis), a strona przed uprawomocnieniem się wyroku nie mogła domagać się wyłączenia; 
• strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana (tj. gdy strona nie miała przedstawiciela ustawowego, organu, jeśli nie chodzi o osobę fizyczną, bądź nie miała należycie umocowanego pełnomocnika) bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. 

Ponadto, można żądać wznowienia podstępowania na tej podstawie, że:

1. wyrok został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym;
2. wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa; Z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lubże zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów;
3. w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu;
4. jeżeli na treść wyroku miało wpływ postanowienie niekończące postępowania w sprawie, wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, uchylone lub zmienione zgodnie z art. 416¹ Kodeksu postępowania cywilnego.Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›
   

Skarga o wznowienie postępowania

Skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie 3 miesięcy. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

Natomiast zgodnie z art. 408 Kodeksu postępowania cywilnego „po upływie lat dziesięciu od dnia uprawomocnienia się wyroku nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana”. Jeżeli jednak w Pana przypadku nie wystąpiła jedna z ww. okoliczności, skarga na wznowienie postępowania jest niezasadna.

Podsumowując, jeżeli postępowanie w trybie art. 299 Kodeksu spółek handlowych jest w toku, to zgodnie z niniejszym przepisem prawnym może uwolnić się Pan odpowiedzialności na zasadach opisanych powyżej. W zakresie wskazanych przez Pana pytań, jeżeli postępowanie egzekucyjne zostało skierowane przeciwko Panu, to nawet uaktywnienie spornej spółki nic nie da – komornik bowiem posiada tytuł wykonawczy przeciwko Panu i to z Pana majątku wierzyciel zostanie zaspokojony. Nadmieniam, iż spółka z o.o. ma swoją osobowość prawną, a więc także swój majątek. Natomiast komornik dysponuje tytułem wykonawczym w stosunku do Pana, a nie w stosunku do spółki z o.o., tak więc nie będzie mógł zaspokoić się z jej majątku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037
2. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt III CSK 53/118

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.