Ile lat operator może dochodzić kary za zerwanie umowy?

Wcześniejsze rozwiązanie umowy z operatorem

Opłata za wcześniejsze rozwiązanie umowy z operatorem jest w praktyce często nazywana karą za zerwanie umowy. Trzeba jednak odróżnić potoczne określenie od podstawy prawnej roszczenia. Od 10 listopada 2024 r. obowiązuje ustawa Prawo komunikacji elektronicznej, która zastąpiła wcześniejsze Prawo telekomunikacyjne i wprost reguluje zasady dochodzenia odszkodowania przez dostawcę usług telekomunikacyjnych.

Zgodnie z art. 304 Prawa komunikacji elektronicznej dostawca usług telekomunikacyjnych może dochodzić odszkodowania, jeżeli umowa o świadczenie usług komunikacji elektronicznej została wypowiedziana przez abonenta albo przez dostawcę z winy abonenta przed upływem okresu, na jaki została zawarta. Odszkodowanie nie może być dowolne. Z tytułu samej usługi nie może przekroczyć sumy opłat abonamentowych lub innych opłat okresowych, które abonent musiałby zapłacić do końca umowy. Jeżeli roszczenie dotyczy promocyjnego urządzenia końcowego, limit odnosi się do części opłat przypadających na to urządzenie do końca umowy.

W przypadku konsumenta umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawierana na czas określony nie może być dłuższa niż 24 miesiące, a operator powinien zapewnić możliwość zawarcia umowy również na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. Jeżeli umowa po okresie promocyjnym przedłużyła się automatycznie, abonent może ją wypowiedzieć z miesięcznym okresem wypowiedzenia i płaci w tym czasie tylko za świadczone usługi oraz zamówione pakiety lub opcje.

Inaczej należy oceniać umowy zawarte przed 10 listopada 2024 r. Przepisy wprowadzające Prawo komunikacji elektronicznej przewidują, że w razie wcześniejszego wypowiedzenia takiej umowy nie stosuje się art. 304 i art. 309 PKE. Roszczenie dochodzone jest na podstawie dotychczasowych postanowień umownych, a jego wysokość nie może przekroczyć wartości ulgi przyznanej abonentowi przy zawarciu umowy, pomniejszonej proporcjonalnie za okres od zawarcia umowy do jej wypowiedzenia.

Przedawnienie roszczenia o zapłatę

Roszczenie operatora o zapłatę opłaty, odszkodowania albo zwrotu proporcjonalnej części ulgi jest roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z tego powodu stosuje się 3-letni termin przedawnienia z art. 118 Kodeksu cywilnego, o ile przepis szczególny nie przewiduje innego terminu.

Termin nie biegnie od dnia podpisania umowy ani od dnia otrzymania pierwszego wezwania do zapłaty. Co do zasady liczy się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli najczęściej od terminu płatności wskazanego na fakturze, nocie obciążeniowej albo innym dokumencie rozliczeniowym. Jeżeli termin płatności przypadał 15 marca 2025 r., trzyletni termin upływałby zasadniczo 15 marca 2028 r., ale zgodnie z art. 118 k.c. jego koniec przesuwa się na 31 grudnia 2028 r.

Warto zwrócić uwagę, że 3-letni termin dotyczy także wielu innych roszczeń przedsiębiorców. Szerzej omawiamy to w artykule o tym, jak działa 3-letni termin dla działalności gospodarczej.

Jeżeli operator uzyskał prawomocny wyrok, nakaz zapłaty albo ugodę zatwierdzoną przez sąd, sytuacja się zmienia. Roszczenie stwierdzone takim tytułem przedawnia się co do zasady po 6 latach, z zastrzeżeniem odrębnych zasad dla świadczeń okresowych należnych w przyszłości.

Co przerywa albo zawiesza bieg przedawnienia?

Nie każde działanie wierzyciela wpływa na przedawnienie. Samo wysłanie wezwania do zapłaty, telefon z windykacji, wiadomość e-mail, wpis w systemie operatora albo sprzedaż wierzytelności innemu podmiotowi co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia.

Bieg przedawnienia może zostać przerwany przede wszystkim przez czynność przed sądem, innym właściwym organem albo sądem polubownym, podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Przykładem jest wniesienie pozwu o zapłatę. Przedawnienie przerywa również uznanie roszczenia przez dłużnika, np. podpisanie ugody, wyraźne potwierdzenie długu albo w niektórych sytuacjach prośba o rozłożenie zadłużenia na raty.

Po przerwaniu przedawnienia termin biegnie na nowo. Jeżeli jednak przerwanie nastąpiło wskutek czynności w postępowaniu przed sądem lub innym organem, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone. Od 30 czerwca 2022 r. wszczęcie mediacji oraz zawezwanie do próby ugodowej co do zasady zawieszają bieg przedawnienia na czas trwania takiego postępowania, a nie powodują automatycznego rozpoczęcia terminu od początku.

Jak bronić się przed żądaniem operatora?

Najpierw ustal, kiedy umowa została zawarta i rozwiązana, kiedy operator wystawił fakturę albo notę obciążeniową oraz jaki był termin płatności. Następnie sprawdź, czy umowa była zawarta przed 10 listopada 2024 r., czy już pod rządami Prawa komunikacji elektronicznej. Od tego zależy podstawa naliczenia kwoty i sposób badania jej limitu.

Jeżeli jesteś konsumentem, sąd powinien uwzględnić przedawnienie roszczenia przedsiębiorcy z urzędu, chyba że zachodzą wyjątkowe podstawy do nieuwzględnienia przedawnienia wynikające z art. 117(1) k.c. W praktyce i tak warto wyraźnie wskazać w sprzeciwie lub odpowiedzi na pozew, że roszczenie jest przedawnione oraz podać daty, z których to wynika. Jeżeli sprawa dotyczy przedsiębiorcy po stronie dłużnika, zarzut przedawnienia trzeba podnieść samodzielnie.

Oprócz przedawnienia można kwestionować także wysokość naliczonej kwoty. Operator powinien wykazać podstawę umowną, termin wymagalności, sposób obliczenia opłaty albo odszkodowania oraz to, że żądana kwota mieści się w ustawowych albo umownych limitach. W sprawach konsumenckich znaczenie może mieć również ocena, czy postanowienie umowne nie jest niedozwolone.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce oceniać przedawnienie i wysokość roszczenia po wcześniejszym rozwiązaniu umowy.