Dziedziczenie długów po kuzynie – kto i kiedy musi odrzucić spadek?

Kolejność dziedziczenia według Kodeksu cywilnego

W tej sprawie kluczowe są dwie kwestie: kolejność dziedziczenia oraz zasady odrzucania spadku.

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (K.c.), jeśli cała grupa spadkobierców odrzuci spadek, powołana zostaje kolejna.

• I grupa: dzieci, małżonek, wnuki
• II grupa: rodzice, rodzeństwo i ich dzieci
• III grupa: dziadkowie i ich dzieci (wujostwo spadkodawcy)
• IV grupa: pasierbowie
• V grupa: gmina, Skarb Państwa

Art. 931. § 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 932. § 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.
§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.
§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.
§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.
§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.
§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.

Art. 934. § 1. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych.
§ 2. Jeżeli którekolwiek z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.
§ 2¹. Jeżeli dziecko któregokolwiek z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.
§ 3. W braku dzieci i wnuków tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.

Jak przepisy działają w praktyce – analiza konkretnej sytuacji

W opisanym przypadku żona, dzieci, matka, rodzeństwo oraz dzieci rodzeństwa odrzucili spadek. Oznacza to, że teraz spadek przypada babci. Jeżeli babcia odrzuci spadek, przejdzie on na jej dzieci – czyli m.in. na Pani ojca. Następnie, jeśli Pani tato  odrzuci, spadek przejdzie na Panią i ewentualne rodzeństwo.

Kiedy i jak odrzucić spadek?

Nie należy czekać na pismo z sądu, ponieważ przepisy przewidują 6 miesięcy od dnia dowiedzenia się o powołaniu do spadku.

Art. 1015 § 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.
§ 1¹. Do zachowania terminu, o którym mowa w § 1, wystarcza złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku.
§ 1². Jeżeli złożenie oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zezwolenia sądu, bieg terminu do złożenia oświadczenia ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania sądowego w tym przedmiocie.
§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

W przedstawionej sprawie:

• Babcia ma 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziała się, że dzieci rodzeństwa odrzuciły spadek.
• Ojciec – 6 miesięcy od momentu, gdy babcia odrzuci.
• Pani (i rodzeństwo) – 6 miesięcy od chwili, gdy ojciec odrzuci.

Skutki przekroczenia terminu

Jeśli termin minął, spadek został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza ograniczoną odpowiedzialność za długi – tylko do wysokości wartości aktywów spadku. Warto wówczas sporządzić spis inwentarza.

Skąd dowiedzieć się o powołaniu do spadku?

Co ważne: powołanie do spadku następuje automatycznie z mocy prawa – nie trzeba czekać na pismo z sądu. Informacje o postępowaniu można uzyskać: w sądzie rejonowym (ostatnie miejsce zamieszkania zmarłego), u notariusza (rejestr spadkowy). Jeśli spadkobiercy odrzucali spadek u notariusza, sąd mógł o tym w ogóle nie wiedzieć.

Wierzyciele często sami wszczynają postępowania spadkowe, by ustalić kolejnych spadkobierców. Wtedy spadkobiercy mogą dowiedzieć się o powołaniu z pisma sądowego lub od wierzyciela – i od tego dnia biegnie 6-miesięczny termin, o ile wcześniej nie mieli wiedzy o spadku.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.