Komornik zajął fakturę od kontrahenta – co można zrobić?

Komornik zajął wynagrodzenie z faktury, którą pan Sławomir wystawił za wykonane usługi dla swojego kontrahenta. Pan Sławomir chciał ustalić, czy istnieje możliwość zwolnienia należności spod zajęcia komorniczego oraz czy kontrahent może mimo wszystko zapłacić środki bezpośrednio jemu.

Czy komornik może zająć należność z faktury?

Tak. Komornik może prowadzić egzekucję z wierzytelności przysługujących dłużnikowi wobec jego kontrahentów. Dotyczy to również należności wynikających z faktur VAT wystawionych za wykonane usługi lub sprzedane towary. Przedmiotem zajęcia jest jednak wierzytelność, czyli prawo przedsiębiorcy do otrzymania zapłaty, a nie sama faktura jako dokument.

Egzekucja z wierzytelności jest jednym ze sposobów prowadzenia egzekucji przeciwko przedsiębiorcy. O odrębnych zasadach zajęcia konta firmowego przedsiębiorcy piszemy w osobnym artykule.

Komornik doręcza kontrahentowi zawiadomienie o zajęciu i wzywa go, aby należnego świadczenia nie uiszczał dłużnikowi. Zgodnie z art. 896 § 1 pkt 2 K.p.c. świadczenie ma zostać złożone komornikowi albo na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Kontrahent powinien stosować się do sposobu zapłaty wskazanego w otrzymanym zawiadomieniu.

Podobny mechanizm zajęcia wierzytelności z umowy cywilnoprawnej może wystąpić również przy egzekucji należnego dłużnikowi czynszu najmu.

Jakie obowiązki ma kontrahent po otrzymaniu zajęcia?

Po doręczeniu zajęcia kontrahent nie powinien przekazywać pieniędzy przedsiębiorcy objętemu egzekucją. Powinien wykonać wezwanie komornika i przekazywać należne świadczenie w sposób określony w zawiadomieniu o zajęciu. Zapłata dłużnikowi z pominięciem skutecznego zajęcia może narazić kontrahenta na odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wierzycielowi.

Jednocześnie z zajęciem komornik wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, czyli kontrahenta przedsiębiorcy, aby w ciągu tygodnia złożył oświadczenie. Powinien w nim wskazać w szczególności:

• czy dłużnikowi przysługuje zajęta wierzytelność i w jakiej wysokości,
• czy kontrahent odmawia zapłaty, a jeżeli tak – z jakiej przyczyny,
• czy inne osoby roszczą sobie prawa do tej wierzytelności,
• czy o zajętą wierzytelność toczy się lub toczyła sprawa przed sądem albo innym organem,
• czy do tej samej wierzytelności została skierowana egzekucja przez innych wierzycieli.

Jeżeli faktura została już rzeczywiście zapłacona przed zajęciem, wierzytelność jest niewymagalna, jej wysokość jest sporna albo kontrahent kwestionuje obowiązek zapłaty z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, powinien jednoznacznie opisać tę okoliczność komornikowi. Samo otrzymanie zawiadomienia o zajęciu nie rozstrzyga sporu cywilnego pomiędzy przedsiębiorcą a jego kontrahentem.

Składanie nieprawdziwych oświadczeń albo tworzenie fikcyjnych rozliczeń w celu ominięcia zajęcia może powodować odpowiedzialność cywilną, a w określonych okolicznościach także inne konsekwencje prawne.

Czy można doprowadzić do zwolnienia wierzytelności spod zajęcia?

Zwolnienie wierzytelności spod zajęcia jest możliwe, ale nie następuje tylko dlatego, że egzekucja utrudnia przedsiębiorcy prowadzenie działalności. W zależności od sytuacji do zwolnienia lub ustania zajęcia może dojść między innymi po:

• spłacie egzekwowanego zadłużenia,
• zawarciu ugody z wierzycielem i podjęciu przez niego odpowiednich działań w postępowaniu egzekucyjnym,
• umorzeniu postępowania egzekucyjnego w odpowiednim zakresie,
• ograniczeniu egzekucji na wniosek wierzyciela albo na innej właściwej podstawie prawnej,
• ustaleniu, że wierzytelność objęta zajęciem nie istnieje lub nie przysługuje dłużnikowi w zakresie wskazanym w zajęciu.

Jeżeli problem dotyczy zakresu prowadzonej egzekucji albo sposobu jej prowadzenia, trzeba dobrać środek prawny do konkretnej nieprawidłowości. Skarga na czynności komornika nie służy do podważania samego istnienia długu stwierdzonego tytułem wykonawczym, natomiast w odpowiednich sytuacjach mogą mieć znaczenie inne środki ochrony, w tym powództwo przeciwegzekucyjne.

Jeżeli zajęcie wpływów od kontrahentów prowadzi do poważnych problemów w funkcjonowaniu firmy, można również przeanalizować, czy w konkretnych okolicznościach istnieją podstawy do złożenia wniosku o ograniczenie egzekucji. Samo powołanie się na trudną sytuację finansową nie oznacza jednak automatycznego zwolnienia zajętej wierzytelności.

Co zrobić po otrzymaniu informacji o zajęciu?

Przedsiębiorca, którego wierzytelność od kontrahenta została zajęta, powinien przede wszystkim ustalić:

• na podstawie jakiego tytułu wykonawczego prowadzona jest egzekucja,
• jaka jest aktualna wysokość egzekwowanej należności,
• jakiej konkretnie wierzytelności dotyczy zajęcie,
• czy wierzytelność wobec kontrahenta istnieje i kiedy staje się wymagalna,
• czy istnieją podstawy do kwestionowania sposobu lub zakresu prowadzonej egzekucji.

Jeżeli dług objęty egzekucją jest bezsporny, praktycznym rozwiązaniem może być negocjowanie z wierzycielem ugody, spłaty ratalnej albo częściowej spłaty w zamian za ograniczenie egzekucji. Do czasu formalnej zmiany lub uchylenia zajęcia kontrahent powinien jednak wykonywać otrzymane zawiadomienie komornika.

Jeżeli natomiast problem wynika z czynności komornika lub zakresu zajęcia, trzeba ustalić właściwy środek prawny i termin jego wniesienia. Nie należy nakłaniać kontrahenta do zapłaty bezpośrednio przedsiębiorcy z pominięciem skutecznego zajęcia.

FAQ

Czy kontrahent może mimo zajęcia zapłacić przedsiębiorcy?

Co do zasady nie. Po skutecznym zajęciu kontrahent powinien stosować się do zawiadomienia komornika i nie przekazywać objętego zajęciem świadczenia dłużnikowi. Zapłata z pominięciem zajęcia może narazić kontrahenta na odpowiedzialność za szkodę.

Gdzie kontrahent ma przelać pieniądze po zajęciu faktury?

Zgodnie z art. 896 § 1 pkt 2 K.p.c. dłużnik zajętej wierzytelności jest wzywany, aby należnego świadczenia nie uiszczał dłużnikowi, lecz złożył je komornikowi albo na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Kontrahent powinien postępować dokładnie według treści zawiadomienia o zajęciu i wskazanych w nim danych do płatności.

Co jeśli wierzytelność z faktury jest sporna albo niewymagalna?

Kontrahent powinien wskazać to komornikowi w wymaganym oświadczeniu, podając przyczynę odmowy zapłaty albo informację o terminie wymagalności. Zajęcie wierzytelności nie rozstrzyga automatycznie sporu dotyczącego tego, czy kontrahent rzeczywiście jest zobowiązany do zapłaty i w jakiej wysokości.

Co jeśli faktura została zapłacona przed zajęciem?

Jeżeli należność została rzeczywiście uregulowana przed powstaniem skutków zajęcia, kontrahent powinien poinformować o tym komornika i wskazać tę okoliczność w swoim oświadczeniu. W razie sporu znaczenie mogą mieć dokumenty potwierdzające datę i sposób zapłaty.

Czy przedsiębiorca może dogadać się z wierzycielem?

Tak. Ugoda, częściowa spłata albo uzgodnienie harmonogramu spłat może skłonić wierzyciela do ograniczenia egzekucji. Do czasu formalnego zwolnienia lub ograniczenia zajęcia kontrahent powinien jednak nadal wykonywać zawiadomienie komornika.

Czy można zaskarżyć czynności komornika?

W określonych przypadkach tak. Właściwy środek zależy jednak od rodzaju problemu. Skarga na czynności komornika służy kontroli czynności organu egzekucyjnego, natomiast zarzuty dotyczące samego obowiązku objętego tytułem wykonawczym mogą wymagać zastosowania innego środka prawnego.

Źródła

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 895–908, w tym art. 896 i art. 902 – tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 468.
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
3. Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych.