- Żona co do zasady nie odpowiada swoim majątkiem osobistym za długi męża, jeśli nie wyraziła zgody na zobowiązanie.
- Rozdzielność majątkowa ogranicza możliwość egzekucji z majątku drugiego małżonka, ale nie zawsze chroni przed skargą pauliańską.
- Darowizna nieruchomości dokonana po powstaniu zadłużenia może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela.
- Wierzyciel ma co do zasady 5 lat od dokonania darowizny na wniesienie skargi pauliańskiej.
Wspólność majątkowa a odpowiedzialność za długi małżonka
Odpowiedzialność za długi małżonka zależy przede wszystkim od tego, kiedy powstało zobowiązanie oraz czy drugi małżonek wyraził zgodę na jego zaciągnięcie. Istotne znaczenie ma również ustrój majątkowy obowiązujący między małżonkami.
Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.
- wynagrodzenie za pracę i dochody z działalności gospodarczej,
- dochody z majątku wspólnego i osobistego,
- środki zgromadzone na rachunkach emerytalnych.
Jeżeli małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową, wierzyciel co do zasady nie może prowadzić egzekucji z majątku osobistego drugiego małżonka za zobowiązania zaciągnięte wyłącznie przez dłużnika.
Zobacz również: długi darczyńcy
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Odpowiedzialność za kredyt zaciągnięty przez jednego małżonka
Jeżeli kredyt został zaciągnięty wyłącznie przez jednego małżonka, wierzyciel może prowadzić egzekucję przede wszystkim z jego majątku osobistego. Aby możliwe było skierowanie egzekucji do majątku wspólnego, konieczne jest wykazanie, że drugi małżonek wyraził zgodę na zawarcie umowy.
Zgodnie z art. 787 Kodeksu postępowania cywilnego wierzyciel może uzyskać klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika tylko wtedy, gdy przedstawi dokument potwierdzający zgodę drugiego małżonka na dokonanie czynności prawnej.
Aby zatem bank mógł uzyskać klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika, powinien wykazać zgodę drugiego małżonka na zobowiązanie. O praktycznej obronie małżonka przed zajęciem piszemy szerzej w osobnym artykule.
Brak zgody małżonka nie powoduje nieważności umowy kredytowej, ale może ograniczyć zakres egzekucji wyłącznie do majątku osobistego dłużnika, jego wynagrodzenia oraz dochodów z działalności gospodarczej.
Rozdzielność majątkowa a egzekucja komornicza
Ustanowienie rozdzielności majątkowej co do zasady ogranicza możliwość prowadzenia egzekucji z majątku drugiego małżonka. Nie oznacza to jednak pełnej ochrony przed działaniami wierzycieli.
Jeżeli rozdzielność majątkowa została ustanowiona już po powstaniu zadłużenia albo doszło do przekazania majątku w drodze darowizny, wierzyciel może próbować podważyć takie czynności.
W praktyce wierzyciele często analizują, czy przeniesienie własności nieruchomości nie miało na celu utrudnienia egzekucji. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy po dokonaniu darowizny dłużnik stał się niewypłacalny albo jego sytuacja finansowa istotnie się pogorszyła.
Zobacz również: przepisanie nieruchomości
Skarga pauliańska po darowiźnie nieruchomości
Darowizna nieruchomości na rzecz żony może zostać zakwestionowana, jeżeli doprowadziła do pokrzywdzenia wierzyciela męża. Bliska relacja stron i nieodpłatny charakter czynności mogą ułatwiać wierzycielowi wykazanie przesłanek, ale sama darowizna nie przesądza jeszcze wyniku sprawy.
Ogólne przesłanki, domniemania, pięcioletni termin i skutki wyroku opisuje poradnik o długach darczyńcy wskazany wcześniej. W tym artykule kluczowe pozostaje ustalenie, czy nieruchomość należała do męża, żony czy majątku wspólnego oraz czy żona odpowiadała za zobowiązanie.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce oceniana jest odpowiedzialność małżonka za długi oraz skutki darowizny nieruchomości.
Mąż prowadzący działalność budowlaną przekazał żonie udział w domu już po wypowiedzeniu kredytu przez bank. Choć wcześniej ustanowiono rozdzielność majątkową, wierzyciel wniósł skargę pauliańską. Sąd uznał, że darowizna doprowadziła do pokrzywdzenia wierzyciela i umożliwił prowadzenie egzekucji z nieruchomości.
Małżonkowie mieli rozdzielność majątkową od wielu lat. Żona nie podpisywała umów kredytowych ani zabezpieczeń. Gdy firma męża popadła w zadłużenie, wierzyciel nie mógł prowadzić egzekucji z jej osobistego mieszkania, ponieważ nie odpowiadała za zobowiązania męża.
Żona podpisała zgodę na kredyt inwestycyjny męża jeszcze w czasie wspólności majątkowej. Po kilku latach małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową, jednak bank nadal mógł dochodzić roszczeń z majątku wspólnego istniejącego w chwili powstania zobowiązania.
FAQ
Czy żona odpowiada za długi męża po ustanowieniu rozdzielności majątkowej?
Co do zasady nie odpowiada swoim majątkiem osobistym za nowe zobowiązania męża. Wyjątkiem mogą być sytuacje, gdy wyraziła zgodę na zobowiązanie albo doszło do czynności podważanej skargą pauliańską.
Czy komornik może zająć nieruchomość przekazaną żonie w darowiźnie?
Tak, jeżeli wierzyciel skutecznie wniesie skargę pauliańską i sąd uzna darowiznę za bezskuteczną wobec wierzyciela.
Ile czasu ma wierzyciel na skargę pauliańską?
Co do zasady 5 lat od dnia dokonania czynności prawnej, np. podpisania aktu notarialnego darowizny.
Czy brak zgody żony na kredyt chroni przed egzekucją?
Może ograniczyć odpowiedzialność wyłącznie do majątku osobistego dłużnika. Każda sprawa wymaga jednak analizy dokumentów i sposobu zawarcia umowy.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
3. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 września 1996 r., sygn. III CZP 60/96
