Kategoria: Długi, pożyczki, kredyty

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Niespłacony kredyt a zarzut wyłudzenia

Anna Sufin • Opublikowane: 2017-06-19

Niecałe 4 lata temu wzięłam pożyczkę w Providencie na kwotę 2000 zł. Nie pamiętam dokładnej daty, nie mam również żadnej umowy. Pracownik nic nie sprawdzał, kazał wpisać tylko kwotę, jaką zarabiam i tyle. Wpłaciłam na pewno pierwszą ratę, może drugą również (niestety nie pamiętam). Niestety moja sytuacja finansowa jeszcze bardziej się pogorszyła i padła szybka decyzja o wyjeździe za granicę w celu zdobycia nowej pracy. Od tego momentu nie spłacałam zadłużenia i nie miałam żadnego kontaktu z moim wierzycielem. Nadal przebywam za granicą. W tym tygodniu rodziców odwiedziła policja, pytając o mnie w sprawie dotyczącej wyłudzenia kredytu. Dlaczego oskarża się mnie o wyłudzenie? I czy ten mój kredyt po 3 latach się nie przedawnił?

zdjęcie prawnika
Anna Sufin

»Wybrane opinie klientów

Genialna porada :) sprawa jest trochę skomplikowana i tu potrzebne jest tez podejście psychologiczne jednak wile mi rozjaśniło i dało możliwość lepszej obrony w razie czego.
Walczący
Z przesłanej opini na zadane pytanie jestem zadowolony i jeśli ktoś potrzebuje pomocy jak najbardziej polecam
Zenon
Odpowiedź konkretna i satysfakcjonujący wynik
Barbara
Bardzo rzetelne i szybkie wsparcie. Pani Joanna Korzeniewska w pełni odniosła się do opisanego problemu, przedstawiając kilka możliwych wariantów rozwiązania. Precyzyjnie opisała ścieżkę postępowania i szybko odniosła się do moich dodatkowych pytań. Usługa w pełni zaspokoiła moje potrzeby, dzięki tej poradzie mogłm szybko zareagować i podjąć stosowne kroki ku rozwiązaniu mojego problemu.
Piotr, 35 lat, właściciel firmy
Dziękuję za szczegółową analizę problemu i pomoc. Niesamowite jest to że tak szybko i konkretnie z przepisami podana jest odpowiedź.
Katarzyna, samodzielna księgowa

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego (K.c.) roszczenia majątkowe związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się z upływem lat trzech. Termin ten liczy się od terminu płatności. W przypadku kredytu co do zasady będzie to termin płatności dla każdej raty z osobna, a po wypowiedzeniu całości kredytu (co do rat jeszcze na dzień wypowiedzenia niewymagalnych) – termin zapłaty wskazany w wezwaniu do zapłaty. W przypadku zatem gdyby wierzyciel z tytułu braku spłaty zaciągniętego zobowiązania dochodził od Pani zwrotu pożyczonych kwot wraz z określonymi umową (ustawą) odsetkami, po upływie trzech lat od wyżej wskazanych dat mogłaby Pani uchylić się od zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia. Tym samym zniweczyłaby Pani możliwość dochodzenia roszczeń przez wierzyciela na drodze cywilnej.

Czym innym jest jednak przedawnienie odpowiedzialności karnej. Zgodnie z art. 101 i 102 Kodeksu karnego (K.k.):

Art. 101. § 1. Karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat:

1) 30 – gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa;

2) 20 – gdy czyn stanowi inną zbrodnię;

2a) 15 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat;

3) 10 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata;

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

4) 5 – gdy chodzi o pozostałe występki;

5) (uchylony).

Art. 102. Jeżeli w okresie, o którym mowa w art. 101, wszczęto postępowanie, karalność przestępstw określonych w art. 101 § 1 ustaje z upływem 10 lat, a w pozostałych wypadkach – z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu.”

Zarzucany Pani występek to oszustwo z art. 286 K.k.:

Art. 286. § 1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy.

§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 4. Jeżeli czyn określony w § 1-3 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.”

Jak rozumiem z opisu, nie zachodzi tu przestępstwo wyłudzenia kredytu z art. 297 K.k.:

Art. 297. § 1. Kto, w celu uzyskania dla siebie lub kogo innego, od banku lub jednostki organizacyjnej prowadzącej podobną działalność gospodarczą na podstawie ustawy albo od organu lub instytucji dysponujących środkami publicznymi – kredytu, pożyczki pieniężnej, poręczenia, gwarancji, akredytywy, dotacji, subwencji, potwierdzenia przez bank zobowiązania wynikającego z poręczenia lub z gwarancji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy, instrumentu płatniczego lub zamówienia publicznego, przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę albo nierzetelny dokument albo nierzetelne, pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego, instrumentu płatniczego lub zamówienia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto wbrew ciążącemu obowiązkowi, nie powiadamia właściwego podmiotu o powstaniu sytuacji mogącej mieć wpływ na wstrzymanie albo ograniczenie wysokości udzielonego wsparcia finansowego, określonego w § 1, lub zamówienia publicznego albo na możliwość dalszego korzystania z instrumentu płatniczego.

§ 3. Nie podlega karze, kto przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie zapobiegł wykorzystaniu wsparcia finansowego lub instrumentu płatniczego, określonych w § 1, zrezygnował z dotacji lub zamówienia publicznego albo zaspokoił roszczenia pokrzywdzonego.”

Zatem w Pani przypadku na podstawie art. 101 § 1 pkt 2a K.k. karalność przestępstwa oszustwa ustałaby po 15 latach. Skoro jednak wszczęto postępowanie w sprawie (o ile wydano już przeciwko Pani postanowienie o przedstawieniu zarzutów) wskazany wyżej termin, po jego upływie, przedłuża się o kolejne 10 lat.

Nie możemy zatem mówić o przedawnieniu karalności przestępstwa oszustwa w Pani wypadku, jeśliby do popełnienia takiego przestępstwa doszło w 2013 r.

Zapytuje Pani, czy opisany stan faktyczny daje się kwalifikować z punktu widzenia popełnienia przestępstwa oszustwa. Jak cytowałam powyżej, dla stwierdzenia popełnienia oszustwa konieczne jest doprowadzenie banku do niekorzystnego rozporządzenia mieniem (tu zapewne takie nastąpiło, Provident bowiem nie uzyskał faktycznie żadnych korzyści, ale nie uzyskał także zwrotu wydatkowanych środków), uczynienie to przy pomocy wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu (tu podaje Pani, że pracownik niczego nie weryfikował, Pani jednak w umowie – nawet jeśli nie określała dodatkowych oświadczeń – z pewnością zobowiązała się do jej zwrotu, już choćby w ten sposób wprowadzając drugą stronę w błąd, że będzie Pani w stanie pożyczkę spłacić), ale także Pani działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyli istniejący już w momencie zawierania umowy zamiar braku dokonania spłaty. Ta ostatnia część bywa najtrudniejsza do udowodnienia, niemniej jednak w orzecznictwie wypracowano wskazówki dotyczące zachowań świadczących o takowym zamiarze. Ewentualny sąd (wcześniej prokurator) powinni ocenić całość okoliczności, świadczących o tym, czy taki zamiar istniał. Nie wystarczy zatem, według dość częstego przekonania, jedynie spłata pierwszej raty, aby wiadomo było, że Pani intencją była spłata kredytu. Sam fakt zaprzestania spłaty bardzo wcześnie, szybkiego wyjazdu zagranicę i zerwania kontaktu z wierzycielem już mogą uzasadniać podejrzenie działania z zamiarem oszustwa. Te kwestie oczywiście w Pani indywidualnym przypadku będzie badał organ śledczy, a następnie być może sąd, jeśli postępowanie przygotowawcze zakończy się skierowaniem aktu oskarżenia do sądu, niemniej jednak na pewno zachodzą przesłanki, by rozważyć, czy nie popełniła Pani oszustwa, uzasadnione będzie bowiem podejrzenie, że takowe miało miejsce.

„W orzecznictwie wskazywano, że o ile dla ustalenia złego zamiaru sprawcy wyłudzenia kredytu liczą się tylko zaszłości z czasu popełnienia przestępstwa, to zdarzenia późniejsze mogą być pomocne w dokonaniu ustaleń zamiaru. Praktyka sądowa, a więc i zasady doświadczenia życiowego, uczą, że w razie oszukańczego zamiaru podmiot jest aktywny przed zawarciem umowy, chcąc wzbudzić zaufanie drugiej strony kontraktu, natomiast po uzyskaniu korzyści majątkowej zrywa te kontakty, a wręcz uniemożliwia je likwidując firmę, zmieniając miejsce zamieszkania i numery telefonów, z których wcześniej kontaktował się w sprawie umowy. Odmienne zachowanie, w szczególności takie jak omówione wyżej, zazwyczaj wskazuje zaś na to, że sprawca, zaciągając zobowiązanie, nastawiony był na jego realizację, a jedynie okoliczności zaistniałe później uniemożliwiły wywiązanie się z umowy” (wyrok SA w Krakowie z 27 maja 2015 r. II AKa 79/15). Pani zachowanie po zawarciu umowy, polegające na wyjeździe zagranicę bez pozostawienia swojego właściwego adresu, bez próby kontaktu, oczywiście zaprzestanie spłaty – brak próby spłaty nawet w mniejszych kwotach – mogą wskazywać na zamiar oszustwa. Sąd zapewne zbada jeszcze Pani sytuację majątkową i dochodową w momencie zawarcia umowy – tj. czy Pani sytuacja finansowa uzasadniała przekonanie, że zdoła Pani spłacić pożyczkę.

Zgodnie z wyrokiem SA w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2013 r., II AKa 122/13:

1. Ustalając zamiar sprawcy oszustwa przy zawieraniu umowy pożyczki, należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności, na podstawie których można wyprowadzić wnioski dotyczące realności wypełnienia obietnic złożonych przez sprawcę osobie rozporządzającej mieniem, w szczególności jego możliwości finansowe, skalę przyjętych zobowiązań, zachowanie sprawcy po otrzymaniu pieniędzy, jego stosunek do rozporządzającego mieniem w związku z upływem terminów płatności sumy pożyczonej lub odsetek, z jednoczesną oceną przy zwłoce płatności zmian w sytuacji materialnej sprawcy na niekorzyść oraz przyczyn takiego stanu rzeczy. Opierając się na takiej ocenie okoliczności uzyskania pożyczki i przyczyn jej niespłacenia, można wysnuć logiczne wnioski, czy zaszło oszustwo, czy też niekaralne niedotrzymanie warunków zwrotu pożyczki.

2. Podstawowym kryterium rozgraniczenia oszustwa od niewywiązania się z zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym jest wykazanie, że w chwili zawierania zobowiązania (umowy) sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, to jest dążył do uzyskania świadczenia poprzez wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu co do okoliczności mających znaczenie dla zawarcia umowy, mając świadomość, że gdyby druga strona umowy znała rzeczywisty stan, nie zawarłaby umowy lub nie zawarłaby jej na tych warunkach, na jakich została zawarta.

3. Pojęcie niekorzystnego rozporządzenia mieniem nie musi być tożsame z całą umową, lecz z konkretną czynnością prawną, która stanowi rozporządzenie mieniem. Umowa jako całość nie musi być tożsama z niekorzystnym rozporządzeniem mieniem, a może nim być tylko konkretna czynność wynikająca z realizacji umowy, jak pobranie kolejnej pożyczki, która nie zostaje spłacona. Dla dokonania oceny karnoprawnej konieczne więc niekiedy może być rozbicie umowy na poszczególne wynikające z niej zobowiązania, których tylko nieliczne stanowić będą niekorzystne rozporządzenie mieniem.”

U Pani powyższe okoliczności zapewne będą badane, by ostatecznie stwierdzić, czy może Pani odpowiadać za przestępstwo oszustwa. Na pewno jednak postępowanie karne może być prowadzone, bowiem karalność tego przestępstwa jeszcze nie ustała. Nadmieniam, że w przypadku, gdyby stwierdzono, że popełniła Pani przestępstwo, pokrzywdzony będzie mógł żądać od Pani naprawienia szkody, a w tym przypadku termin trzyletni przedawnienia roszczenia z umowy już nie będzie obowiązywał, będzie to bowiem roszczenie z zupełnie innej podstawy (art. 415 K.c.).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
wizytówka Zadaj pytanie »