Kategoria: Długi, pożyczki, kredyty

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zadłużony darczyńca a odpowiedzialność obdarowanego

Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 2017-01-13

Cztery lata temu ożeniłem się i zamieszkaliśmy w domu teściów, którzy prowadzili gospodarstwo rolne. W marcu 2015 r. teściowie darowali nam notarialnie dom wraz z całą gospodarką. Do aktu została wpisana dla nich dożywotnia służebność. Kilka miesięcy temu niestety zmarł teść. Wczoraj, porządkując rodzinne dokumenty, zorientowałem się, że teściowa od kilku lat jest zadłużena w bankach. Jej długami zajmuje się komornik sądowy, prawdopodobnie zabiera jej część rety. Bardzo mnie to zaniepokoiło. Czy komornik może coś przejąć z nieruchomości, która jest już moją i żony własnością? Czy możemy przez długi teściowej stracić dom? W dniu sporządzania aktu darowizny nieruchomość nie była zadłużona – tak wynikało z księgi wieczystej. Udało mi się ustalić, że długi teściowej wynoszą ok. 40 tys. zł, powstały z pożyczek bankowych, kredytów, chwilówek. Czy długi przechodzą również na mnie i na żonę?

zdjęcie prawnika
Katarzyna Siwiec

»Wybrane opinie klientów

Dokładność i Szybkość odpowiedzi
Anita, 43 lata
Konkretna odpowiedz pod daną sprawę i możliwość zadawania dodatkowych pytań.
Jerzy
Jestem bardzo zadowolona, odpowiedź była szybka i merytoryczna, z uzasadnieniem i powołaniem się na przepisy
Ela
Usługa wykonana w terminie i zgodnie ze zleceniem. Zaletą jest szybka reakcja na pytania dodatkowe i informowanie na bieżąco o statusie zlecenia. Będę polecała znajomym.
Bożenna
Genialna porada :) sprawa jest trochę skomplikowana i tu potrzebne jest tez podejście psychologiczne jednak wile mi rozjaśniło i dało możliwość lepszej obrony w razie czego.
Walczący

Bezpośrednio nie ponosicie Państwo w tej sytuacji odpowiedzialności za długi teściowej, ale teoretycznie jest możliwość pośredniej odpowiedzialności, jeśli wierzyciel wystąpi ze skargą pauliańską.

Wyjaśnijmy najpierw istotę skargi pauliańskiej, cytując stosowne przepisy Kodeksu cywilnego:

„Art. 527. § 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.”

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Istotą tego powództwa jest to, aby zabezpieczyć maksymalnie wierzycieli w sytuacji, gdy osoba będąca ich dłużnikiem zbywa swój majątek na rzecz osób trzecich, dotyczy to wszystkich składników majątkowych, w tym też nieruchomości zbywanych aktem notarialnym.

W rozumieniu przywołanego przepisu Państwo są osobami bliskimi w stosunku do teściowej. Ponieważ wspomniał Pan, że z renty teściowej prowadzona jest egzekucja, wyjaśnię, że ten fakt nie niweczy skuteczności skargi pauliańskiej. W tym miejscu powołam się szczegółowo na poglądy sądów i komentatorów, a tym samym wyjaśnię, że przyjmuje się, że dłużnik staje się niewypłacalny w wyższym stopniu także wtedy, gdy zaspokojenie można uzyskać z dodatkowym, znacznym nakładem kosztów, czasu i ryzyka. Inaczej stan niewypłacalności dłużnika w stopniu wyższym obejmuje utrudnienie i opóźnienie zaspokojenia (wyrok SN z dnia 28 listopada 2001 r., IV CKN 525/2000, Biul. SN 2002, nr 5, s. 11, Jurysta 2002, nr 7-8, s. 55). Pokrzywdzenie powstaje na skutek takiego stanu majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela (wyrok SN z dnia 28 listopada 2001 r., IV CKN 525/2000, Biul. SN 2002, nr 5, s. 11; także wyrok SN z dnia 14 lutego 2008 r., II CSK 503/07, LEX nr 496375).

Niestety, sytuację w przypadku umowy darowizny, a więc czynności nieodpłatnej pogarsza treść art. 528 Kodeksu cywilnego, który to przepis mówi, że jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Decydujące jednak jest to, czy w chwili darowizny czyli w marcu 2015 r. Pana teściowa miała już długi, czy jeszcze nie. Jeżeli w tej dacie ich nie miała, to oczywiście skarga pauliańska zostałaby oddalona, więc zupełnie nie ma się czym martwić.

Poniżej wyjaśnię jeszcze, na czym miałaby polegać ta pośrednia odpowiedzialność nieruchomością.

„Art. 531. § 1. Uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową.

§ 2. W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.”

Otóż, powództwo to byłoby kierowane nie przeciwko teściowej ale przeciwko obdarowanym.

„Art. 532. Wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie weszły.”

Wyjaśniam, że gdyby wierzyciele pozwali Państwa w procesie, o którym aktualnie piszę, komornik może prowadzić egzekucję z tej konkretnej nieruchomości. Efektem takiej skargi jest bowiem to, że wierzyciel wszczyna egzekucję formalnie przeciwko dłużnikowi, czyli teściowej, natomiast kieruje ją do przedmiotów majątkowych, które wskutek zaskarżonej czynności prawnej wyszły z majątku dłużnika i znajdują się u osoby trzeciej, a więc nieruchomości. Zajęcie tych przedmiotów u osoby trzeciej jest możliwe, ponieważ w świetle wyroku wydanego w sprawie ze skargi pauliańskiej traktuje się je tak, jakby pozostawały one ciągle własnością dłużnika.

To jest taka teoretyczna odpowiedzialność w przypadku skargi pauliańskiej.

Chciałabym Pana jednak uspokoić, bo najpierw należy wytoczyć powództwa, potem kierować egzekucję do nieruchomości, co jest dość drogie i długotrwałe, i wierzyciele (tacy jak instytucje pożyczkowe) mając jeszcze możliwość kierowania egzekucji do renty dłużnika, zwykle nie zadają sobie aż takiego trudu, aby wszczynać proces ze skargi pauliańskiej. Zaś Bez wszczęcia tego procesu i jego wygrania komornik nie może przeciwko Państwu wszcząć egzekucji, do tego bowiem zawsze musi być wyrok sądu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »