- Po drugiej bezskutecznej licytacji egzekucja z nieruchomości zostaje umorzona, jeśli żaden wierzyciel nie przejmie nieruchomości.
- Nową egzekucję z tej samej nieruchomości można wszcząć dopiero po upływie 6 miesięcy od drugiej licytacji.
- Wierzyciel może korzystać ze skargi pauliańskiej, gdy dłużnik wyzbywa się majątku z pokrzywdzeniem wierzycieli.
- W określonych sytuacjach można ponownie wykorzystać wcześniejszy opis i oszacowanie nieruchomości.
- Sprzedaż nieruchomości przez dłużnika nie zawsze uniemożliwia dalszą egzekucję należności.
Zwrot nieruchomości dłużnikowi po drugiej nieudanej licytacji
Jeżeli druga licytacja nieruchomości zakończy się bez skutecznej sprzedaży i żaden z wierzycieli nie złoży skutecznego wniosku o przejęcie nieruchomości, postępowanie egzekucyjne z nieruchomości zostaje umorzone. Wynika to z art. 985 Kodeksu postępowania cywilnego.
W praktyce oznacza to, że nieruchomość pozostaje nadal własnością dłużnika i odzyskuje on możliwość swobodnego rozporządzania nią. Komornik nie może zatrzymać nieruchomości „w zawieszeniu” ani blokować jej dalszego obrotu tylko dlatego, że wierzyciel nie został spłacony.
Po umorzeniu egzekucji wierzyciel może ponownie wszcząć egzekucję z tej samej nieruchomości dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia drugiej licytacji. Wcześniejsze złożenie wniosku nie pozwoli na prowadzenie skutecznej egzekucji z tej nieruchomości.
Istotne znaczenie ma również art. 948 § 11 K.p.c.. Jeżeli nowa egzekucja zostanie wszczęta w ciągu 3 lat od umorzenia poprzedniego postępowania, wcześniejszy opis i oszacowanie nieruchomości mogą zostać wykorzystane ponownie. Dzięki temu wierzyciel często unika kosztów sporządzania nowego operatu szacunkowego.
W praktyce problemem bywa przejęcie nieruchomości przez wierzyciela po drugiej licytacji. Wierzyciel musi bowiem liczyć się z koniecznością wpłaty określonych środków, zwłaszcza gdy istnieją wierzytelności uprzywilejowane, np. alimenty lub należności zabezpieczone hipotecznie. W takich sytuacjach znaczenie ma późniejszy podział sumy z licytacji między wierzycieli.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Sprzedaż nieruchomości przez dłużnika po umorzeniu egzekucji
Po umorzeniu postępowania dłużnik może sprzedać nieruchomość, obciążyć ją hipoteką albo darować osobie trzeciej. Nie oznacza to jednak, że wierzyciel automatycznie traci możliwość odzyskania należności.
W praktyce dłużnicy często próbują uniknąć egzekucji poprzez szybkie zbycie majątku. W takiej sytuacji wierzyciel może rozważyć wniesienie skargi pauliańskiej na podstawie art. 527 i następnych Kodeksu cywilnego.
Jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a nabywca wiedział o tym lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, sąd może uznać taką czynność za bezskuteczną wobec wierzyciela.
Znacznie łatwiejsza sytuacja występuje wtedy, gdy nieruchomość została przeniesiona na osobę bliską, np. małżonka, rodzeństwo albo dzieci. W takich przypadkach przepisy przewidują domniemania ułatwiające dochodzenie roszczeń.
Dłużnik może też próbować sprzedaży nieruchomości przed licytacją w porozumieniu z komornikiem lub wierzycielami. Czasami pozwala to uniknąć sprzedaży po znacznie obniżonej cenie uzyskiwanej podczas licytacji komorniczej.
W przypadku egzekucji z nieruchomości obciążonej hipoteką kolejność wierzycieli zmienia obraz sytuacji, ponieważ wierzyciele hipoteczni często mają pierwszeństwo przed innymi wierzycielami.
Skarga pauliańska i dalsza egzekucja
Skarga pauliańska pozwala wierzycielowi doprowadzić do sytuacji, w której określona czynność prawna dłużnika — np. sprzedaż lub darowizna nieruchomości — zostanie uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela.
Nie powoduje to unieważnienia samej umowy sprzedaży, ale umożliwia prowadzenie egzekucji z majątku, który formalnie został już przeniesiony na osobę trzecią.
O egzekucji długu z majątku osoby trzeciej po pomyślnej skardze piszemy oddzielnie.
Wierzyciel powinien regularnie monitorować księgi wieczyste nieruchomości należących do dłużnika. Można to zrobić poprzez system Elektronicznych Ksiąg Wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości.
Należy pamiętać, że zgodnie z art. 534 Kodeksu cywilnego termin na wniesienie skargi pauliańskiej wynosi co do zasady 5 lat od dokonania czynności prawnej przez dłużnika.
W praktyce warto także analizować możliwość sprzedaży wierzytelności firmie windykacyjnej albo zawarcia ugody z dłużnikiem. Czasami pozwala to odzyskać przynajmniej część należności bez dalszego wieloletniego postępowania.
Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu co do zasady przedawnia się po 6 latach, chyba że przepisy szczególne przewidują inny termin. Każda czynność egzekucyjna może jednak wpływać na bieg przedawnienia, dlatego konkretna sytuacja wymaga indywidualnej analizy.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce wygląda problem drugiej bezskutecznej licytacji nieruchomości oraz dalszych działań wierzycieli.
Wierzyciel prowadził egzekucję z domu dłużnika obciążonego hipoteką bankową. Po dwóch bezskutecznych licytacjach nie zdecydował się na przejęcie nieruchomości, ponieważ musiałby wpłacić znaczną kwotę na pokrycie należności uprzywilejowanych. Po 6 miesiącach ponownie wszczął egzekucję, korzystając z wcześniejszego opisu i oszacowania, co ograniczyło koszty postępowania.
Dłużnik po umorzeniu egzekucji sprzedał mieszkanie swojej siostrze za cenę znacznie niższą od rynkowej. Wierzyciel wniósł skargę pauliańską i wykazał, że transakcja miała na celu uniemożliwienie skutecznej egzekucji. Sąd uznał sprzedaż za bezskuteczną wobec wierzyciela, co pozwoliło kontynuować działania egzekucyjne.
Przedsiębiorca posiadał prawomocny wyrok przeciwko kontrahentowi. Po nieudanej egzekucji zdecydował się sprzedać wierzytelność firmie windykacyjnej. Dzięki temu odzyskał część należności od razu i uniknął dalszych kosztów związanych z kolejnymi próbami egzekucji.
