Zajęcie komornicze wynagrodzenia z umowy zlecenia

Umowa zlecenia a zajęcie komornicze

Przy umowie zlecenia komornik zwykle nie dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę, lecz zajęcia wierzytelności przysługującej dłużnikowi wobec zleceniodawcy. Dla zleceniodawcy oznacza to, że po doręczeniu zajęcia staje się on dłużnikiem zajętej wierzytelności i musi zachować się zgodnie z wezwaniem komornika oraz przepisami Kodeksu postępowania cywilnego.

Najważniejszy obowiązek na początku wynika z art. 896 § 2 K.p.c. Komornik wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w ciągu tygodnia złożył oświadczenie, czy i w jakiej wysokości wierzytelność przysługuje dłużnikowi, czy odmawia zapłaty i z jakiej przyczyny, a także czy do tej wierzytelności roszczą sobie prawa inne osoby albo czy prowadzona jest inna egzekucja.

Nie wystarczy więc zignorować zajęcie tylko dlatego, że wypłata zleceniobiorcy jest niska. Trzeba najpierw ustalić, czy wynagrodzenie ze zlecenia rzeczywiście spełnia warunki ochrony przewidziane w art. 833 § 2¹ K.p.c.

Kiedy zleceniobiorca korzysta z ochrony jak pracownik?

Aktualne brzmienie art. 833 § 2¹ K.p.c. stanowi, że przepisy art. 87 i art. 87¹ Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio do wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania albo stanowiących jedyne źródło dochodu dłużnika będącego osobą fizyczną.

W praktyce przy umowie zlecenia trzeba sprawdzić przede wszystkim trzy elementy:

• czy wypłata ma charakter powtarzający się, np. jest dokonywana co miesiąc lub w stałych odstępach,
• czy wynagrodzenie służy bieżącemu utrzymaniu zleceniobiorcy albo jest jego jedynym źródłem dochodu,
• czy dłużnik jest osobą fizyczną; jeżeli rozlicza zlecenie w ramach działalności gospodarczej, trzeba osobno ocenić, czy świadczenie ma charakter utrzymaniowy.

Jeżeli zleceniobiorca pracuje stale, otrzymuje cykliczne wynagrodzenie i wykaże, że jest to jego źródło utrzymania albo jedyny dochód, zleceniodawca powinien odpowiednio zastosować limity potrąceń z Kodeksu pracy. Nie jest to dowolna decyzja zleceniodawcy, lecz obowiązek prawidłowego wykonania zajęcia z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń egzekucji.

Ile można potrącić z wynagrodzenia z umowy zlecenia?

Przy odpowiednim stosowaniu art. 87 Kodeksu pracy potrącenia z wynagrodzenia są ograniczone. Przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych potrącenie może sięgać do 3/5 wynagrodzenia. Przy egzekucji innych należności potrącenie może sięgać zasadniczo do 1/2 wynagrodzenia.

Przy należnościach innych niż alimenty znaczenie ma również art. 87¹ Kodeksu pracy, czyli kwota wolna od potrąceń. W 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto, a minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych wynosi 31,40 zł brutto. Sama kwota wolna nie jest jednak prostym porównaniem z kwotą brutto. Ustala się ją po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na PIT oraz wpłat do PPK, jeżeli dana osoba ich dokonuje.

Przy zleceniu przepisy stosuje się odpowiednio, dlatego trzeba uwzględnić realny sposób wykonywania umowy. Jeżeli zleceniobiorca wykonuje stałe zlecenie w wymiarze odpowiadającym pełnemu miesięcznemu zaangażowaniu, ochrona będzie najbliższa pełnej kwocie minimalnego wynagrodzenia po odliczeniach. Jeżeli zlecenie obejmuje niewielką liczbę godzin albo tylko część miesiąca, bezpieczniejsze jest proporcjonalne podejście i opisanie sposobu obliczenia w piśmie do komornika.

Czy zleceniodawca musi czekać na zgodę komornika?

Co do zasady zleceniodawca nie musi czekać na osobną zgodę komornika, aby zastosować ustawowe ograniczenia potrąceń. Komornik prowadzi egzekucję, ale to podmiot wypłacający zajętą wierzytelność musi prawidłowo obliczyć, jaka część świadczenia podlega przekazaniu, a jaka pozostaje poza zajęciem z mocy ustawy.

Nie oznacza to jednak, że zleceniodawca powinien działać bez żadnego wyjaśnienia. Najbezpieczniej jest wskazać w oświadczeniu dla komornika, że wynagrodzenie ma charakter powtarzający się i że z posiadanych dokumentów wynika, iż służy utrzymaniu zleceniobiorcy albo stanowi jego jedyne źródło dochodu. Warto też podać sposób obliczenia potrącenia i kwoty pozostawionej zleceniobiorcy.

Jeżeli dokumenty są niejasne, zleceniobiorca nie chce złożyć oświadczenia albo zleceniodawca ma wątpliwość, czy wynagrodzenie jest świadczeniem powtarzającym się, można zwrócić się do komornika o stanowisko. Nie zwalnia to jednak z obowiązku terminowego złożenia oświadczenia wynikającego z zajęcia.

Stanowisko MS

Ministerstwo Sprawiedliwości wskazywało w praktycznych wyjaśnieniach, że wynagrodzenie zleceniobiorcy może być traktowane podobnie jak wynagrodzenie pracownika w zakresie granic potrąceń i kwoty wolnej, jeżeli świadczenie jest wypłacane okresowo i spełnia funkcję utrzymaniową. Takie stanowisko nie jest źródłem prawa, ale dobrze pokazuje kierunek praktyki stosowania art. 833 § 2¹ K.p.c.

Najważniejszy wniosek jest taki: jeżeli zleceniodawca ma wiedzę i dokumenty potwierdzające, że wynagrodzenie ze zlecenia jest powtarzalne oraz służy utrzymaniu dłużnika albo jest jego jedynym dochodem, powinien samodzielnie zastosować ograniczenia potrąceń. Pokrewny temat dla osób prowadzących firmę to ochrona dochodów przedsiębiorcy.

Jakie dokumenty powinien zebrać zleceniodawca?

Podstawą nie powinno być samo przypuszczenie. Zleceniodawca powinien mieć w aktach sprawy dokumenty, które uzasadniają zastosowanie ochrony. Może to być oświadczenie zleceniobiorcy o jedynym źródle dochodu, informacja o stałym i cyklicznym wykonywaniu zlecenia, historia wypłat, umowa zlecenia, aneksy oraz dokumenty podatkowe i ubezpieczeniowe posiadane przez zleceniodawcę.

W piśmie do komornika można krótko wskazać, że wynagrodzenie z umowy zlecenia jest wypłacane cyklicznie, a z oświadczenia zleceniobiorcy wynika, że stanowi jego jedyne źródło dochodu. Następnie należy podać kwotę wynagrodzenia, kwotę potrącenia oraz podstawę prawną zastosowania ograniczenia, czyli art. 833 § 2¹ K.p.c. w związku z art. 87 i 87¹ Kodeksu pracy.

Jeżeli zajęcie dotyczy wynagrodzenia z wystawionej faktury albo osoba wykonuje zlecenie jako przedsiębiorca, sytuacja może wyglądać inaczej. W takim przypadku warto osobno przeanalizować zajęcie faktury i wynagrodzenia.

Co grozi za błędne wykonanie zajęcia?

Błędne wykonanie zajęcia może być ryzykowne zarówno dla zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy. Jeżeli zleceniodawca nie odpowie komornikowi w terminie, złoży nieprawdziwe oświadczenie albo wypłaci dłużnikowi część, która powinna trafić do komornika, może narazić się na grzywnę oraz odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wierzycielowi. Do zajęcia wierzytelności art. 902 K.p.c. nakazuje odpowiednio stosować m.in. art. 886 K.p.c.

Z drugiej strony przekazanie komornikowi całej wypłaty, mimo że spełnione są warunki ochrony z art. 833 § 2¹ K.p.c., może naruszać prawa dłużnika. Dłużnik może wtedy składać skargę na czynności komornika albo wniosek o ograniczenie egzekucji, ale dla zleceniodawcy bezpieczniejsze jest prawidłowe ustalenie potrącenia już na etapie wypłaty.

Zajęcie wynagrodzenia a zajęcie rachunku bankowego

Ochrona wynagrodzenia z umowy zlecenia nie działa automatycznie tak samo po wpływie pieniędzy na rachunek bankowy. Bank stosuje własne zasady dotyczące zajęcia rachunku i kwoty wolnej na rachunku bankowym. Dlatego w praktyce ważne jest, aby już zleceniodawca prawidłowo ocenił, jaka część wynagrodzenia powinna zostać wypłacona zleceniobiorcy, a jaka przekazana komornikowi.

Jeżeli problem dotyczy nie samej wypłaty przez zleceniodawcę, lecz kolejności blokowania środków na koncie, pomocny może być materiał o tym, jak działają kwoty wolne na rachunku.

FAQ

Czy zleceniodawca może sam zastosować kwotę wolną?

Tak, jeżeli ma podstawy do uznania, że wynagrodzenie z umowy zlecenia spełnia warunki z art. 833 § 2¹ K.p.c. Nie jest potrzebna osobna zgoda komornika, ale warto poinformować go o przyjętym sposobie obliczenia.

Czy oświadczenie zleceniobiorcy wystarczy?

Często jest ważnym dowodem, ale nie zawsze powinno być jedyną podstawą. Najlepiej połączyć je z dokumentami dotyczącymi umowy, cykliczności wypłat i dotychczasowej współpracy.

Czy przy umowie zlecenia zawsze zostaje minimalne wynagrodzenie?

Nie. Ochrona zależy od rodzaju egzekucji, charakteru zlecenia i sposobu wykonywania umowy. Przy egzekucji innych należności niż alimenty stosuje się kwotę wolną odpowiednio, ale przy alimentach kwota wolna z minimalnego wynagrodzenia nie obowiązuje.

Czy trzeba informować komornika o nieprzekazaniu części wynagrodzenia?

Przepisy nie przewidują osobnego wniosku o zgodę na zastosowanie ograniczeń, ale praktycznie warto poinformować komornika, jaka kwota została potrącona, jaka pozostała zleceniobiorcy i z jakiej podstawy prawnej to wynika.

Co zrobić, gdy komornik żąda przekazania całej wypłaty?

Jeżeli warunki ochrony są spełnione, zleceniodawca powinien przedstawić komornikowi swoje wyliczenie i dokumenty. Jeżeli spór trwa, zleceniobiorca może rozważyć skargę na czynności komornika albo wniosek o ograniczenie egzekucji.

Podsumowanie

Wynagrodzenie z umowy zlecenia nie zawsze może być zajęte w całości. Jeżeli jest wypłacane regularnie i służy utrzymaniu dłużnika albo stanowi jego jedyne źródło dochodu, zleceniodawca powinien odpowiednio zastosować ochronę przewidzianą w art. 87 i 87¹ Kodeksu pracy. Oznacza to konieczność prawidłowego obliczenia potrącenia, a nie dowolną decyzję o zignorowaniu zajęcia.

Najbezpieczniejsze postępowanie to zebranie dokumentów, terminowe złożenie oświadczenia do komornika, wskazanie podstawy prawnej i zachowanie przejrzystości w wyliczeniach. Dzięki temu zleceniodawca zmniejsza ryzyko odpowiedzialności za błędne wykonanie zajęcia, a zleceniobiorca nie traci ochrony, którą przewiduje prawo.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 833, art. 896 i art. 902 - Dz.U. 2026 poz. 468
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w szczególności art. 87 i art. 87¹ - Dz.U. 2025 poz. 277
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. - Dz.U. 2025 poz. 1242

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.