Niesłuszne zajęcie konta bankowego przez komornika

Najpierw ustal, z którą sytuacją masz do czynienia

Przy niesłusznym zajęciu rachunku najważniejsze jest rozdzielenie trzech sytuacji, które wymagają różnych środków prawnych. Samo stwierdzenie, że „to nie mój dług”, nie przesądza jeszcze, jakie pismo należy złożyć.

Komornik prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego. W typowej sprawie sądowej jest nim tytuł egzekucyjny, na przykład wyrok lub nakaz zapłaty, zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Dlatego trzeba ustalić, przeciwko komu tytuł jest wykonalny, a następnie porównać te dane z osobą, której rachunek faktycznie zajęto.

To rozróżnienie jest szczególnie ważne przy podobnych imionach i nazwiskach, błędnym numerze PESEL, długu członka rodziny albo pomyłce w danych przekazanych do egzekucji. Jeżeli problem dotyczy zobowiązania krewnego, pomocny jest również materiał o zajęciu konta za cudzy dług.

Egzekucja przeciwko niewłaściwej osobie – art. 824 § 1 pkt 6 K.p.c.

Art. 824 § 1 pkt 6 K.p.c. przewiduje umorzenie postępowania w całości lub części z urzędu, jeżeli egzekucję skierowano przeciwko osobie, która według klauzuli wykonalności nie jest dłużnikiem i która sprzeciwiła się prowadzeniu egzekucji. Przepis obejmuje również sytuację, gdy prowadzenie egzekucji pozostaje z innych powodów w oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego.

Jeżeli z porównania tytułu, klauzuli i Twoich danych wynika, że egzekucja została skierowana do innej osoby niż dłużnik, należy niezwłocznie zawiadomić komornika na piśmie. W piśmie warto wprost oświadczyć, że sprzeciwiasz się prowadzeniu przeciwko Tobie egzekucji, wskazać rozbieżności w danych oraz powołać art. 824 § 1 pkt 6 K.p.c. Choć umorzenie na tej podstawie następuje z urzędu, zainteresowana osoba powinna dostarczyć komornikowi informacje i dokumenty pozwalające szybko stwierdzić pomyłkę.

Równolegle warto zawiadomić wierzyciela. Jeżeli wierzyciel potwierdza pomyłkę, dobrze uzyskać takie stanowisko na piśmie i przekazać je komornikowi.

Inaczej wygląda sprawa, jeżeli tytuł wykonawczy formalnie wskazuje właśnie Ciebie, lecz twierdzisz, że dług w rzeczywistości nie istnieje albo powstał na skutek podszycia się pod Ciebie. Wtedy art. 824 § 1 pkt 6 K.p.c. nie zawsze rozwiąże problem. Trzeba zbadać sam tytuł, sposób jego powstania i doręczenia oraz ustalić, czy właściwy jest środek przeciwko orzeczeniu, czy powództwo z art. 840 K.p.c. Komornik nie może samodzielnie ponownie rozstrzygać sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem.

Osoba trzecia – kiedy stosuje się art. 841 K.p.c.?

Art. 841 K.p.c. dotyczy innej sytuacji. Dłużnik wskazany w tytule może być właściwy, ale egzekucję skierowano do przedmiotu albo prawa, do którego osoba trzecia ma własne prawo naruszone przez zajęcie. Osoba trzecia może wtedy żądać w drodze powództwa zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji.

Powództwo z art. 841 K.p.c. wnosi się co do zasady w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa, chyba że przepis szczególny przewiduje inny termin. Pozew kieruje się przeciwko wierzycielowi, a jeżeli dłużnik zaprzecza prawu osoby trzeciej, należy pozwać także dłużnika. Powództwo wytacza się przed sąd rzeczowo właściwy, w którego okręgu prowadzi się egzekucję.

Przy rachunku bankowym trzeba dokładnie ustalić, czyje prawo zostało zajęte. Sam fakt, że określone pieniądze ekonomicznie pochodziły od osoby trzeciej, nie zawsze oznacza jeszcze, że przysługuje jej prawo do wierzytelności zajętej na rachunku dłużnika. Szczególnej analizy wymaga również zajęcie rachunku wspólnego, ponieważ przepisy przewidują dla niego odrębne reguły.

Dłużnik z tytułu – kiedy właściwy jest art. 840 K.p.c.?

Powództwo z art. 840 K.p.c., nazywane powództwem opozycyjnym, jest środkiem przysługującym przede wszystkim dłużnikowi przeciwko wykonalności tytułu wykonawczego. Może służyć między innymi wtedy, gdy po powstaniu tytułu nastąpiło zdarzenie powodujące wygaśnięcie zobowiązania albo sprawiające, że zobowiązanie nie może być egzekwowane, o ile zachodzą ustawowe przesłanki tego przepisu.

Art. 840 K.p.c. nie jest więc ogólnym środkiem dla osoby, która przypadkowo została dotknięta egzekucją cudzego długu. Nie zastępuje też środków służących do zaskarżenia samego orzeczenia sądowego i nie pozwala dowolnie ponownie rozpoznawać kwestii, które zostały już prawomocnie osądzone.

Jeżeli to Ty jesteś dłużnikiem z tytułu, ale twierdzisz, że egzekucja nie powinna być dalej prowadzona, zobacz również, kiedy może być właściwe powództwo przeciwegzekucyjne.

Skarga na czynność komornika – kiedy pomaga, a kiedy nie?

Skarga z art. 767 K.p.c. służy kontroli konkretnej czynności komornika albo jego zaniechania. Może ją wnieść strona, a także inna osoba, której prawa zostały przez czynność lub zaniechanie komornika naruszone albo zagrożone.

Termin na skargę jest co do zasady tygodniowy. Sposób liczenia terminu zależy od tego, czy skarżący był obecny przy czynności, został o niej zawiadomiony czy dowiedział się o niej później. Skargę wnosi się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności albo zaniechał jej dokonania; komornik może ją uwzględnić albo przekazuje ją wraz z aktami do właściwego sądu.

Trzeba przy tym pamiętać, że samo wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego ani wykonania zaskarżonej czynności. Skarga nie zastępuje także powództwa z art. 841 K.p.c., powództwa z art. 840 K.p.c. ani podstawy umorzenia z art. 824 § 1 pkt 6 K.p.c. Wybór środka zależy od tego, czy problemem jest konkretna czynność komornika, naruszenie prawa osoby trzeciej, wykonalność tytułu czy skierowanie egzekucji przeciwko niewłaściwej osobie.

Szerzej procedurę opisuje materiał skarga na czynności komornika – kiedy i jak ją złożyć.

Co zrobić od razu i jakie dokumenty zebrać?

Przy błędnym zajęciu rachunku liczy się szybkie ustalenie źródła pomyłki. Rozmowa telefoniczna z bankiem lub kancelarią może pomóc uzyskać podstawowe informacje, ale najważniejsze ustalenia i żądania warto przekazywać na piśmie.

Przygotuj w szczególności:

• zawiadomienie o zajęciu rachunku albo informację otrzymaną z banku,
• sygnaturę sprawy egzekucyjnej oraz dane kancelarii komorniczej,
• dokumenty pozwalające porównać dane identyfikacyjne, w szczególności PESEL, a w sprawach przedsiębiorców także NIP lub REGON, jeżeli mają znaczenie dla pomyłki,
• odpis tytułu wykonawczego, jeżeli go posiadasz, albo co najmniej dane dotyczące tytułu i dłużnika widoczne w otrzymanych pismach,
• potwierdzenie, kto jest posiadaczem rachunku, oraz potrzebne wyciągi bankowe,
• dokumenty potwierdzające prawo do zajętego składnika lub wierzytelności, jeżeli występujesz jako osoba trzecia,
• korespondencję z wierzycielem, komornikiem i bankiem, w tym ewentualne pisemne potwierdzenie pomyłki przez wierzyciela.

Jeżeli o egzekucji dowiedziałeś się dopiero po blokadzie środków, osobno trzeba sprawdzić prawidłowość doręczeń. Więcej na ten temat wyjaśnia artykuł o zajęciu konta bez zawiadomienia.

Czy bank może sam odblokować konto?

Przy egzekucji z rachunku bankowego komornik przesyła bankowi zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku i nakazuje odpowiednie ograniczenie wypłat. Bank wykonuje otrzymane zajęcie i co do zasady nie rozstrzyga, czy osoba wskazana w tytule wykonawczym rzeczywiście powinna odpowiadać za dług.

Dlatego sama reklamacja do banku nie zastępuje działania przed komornikiem lub sądem. Reklamację warto złożyć równolegle, jeżeli podejrzewasz, że to bank nieprawidłowo wykonał otrzymane zajęcie, na przykład zastosował je do rachunku nieobjętego przekazanymi danymi albo nieprawidłowo zrealizował dyspozycję organu. Jeżeli jednak błąd polega na skierowaniu egzekucji przeciwko niewłaściwej osobie, główne działanie powinno być skierowane do organu prowadzącego egzekucję.

Bank nie może samodzielnie pozbawić tytułu wykonawczego skuteczności ani rozstrzygnąć sporu pomiędzy wierzycielem a osobą, której rachunek zajęto. Po otrzymaniu od właściwego organu informacji skutkującej zwolnieniem rachunku bank powinien natomiast wykonać odpowiednią dyspozycję zgodnie z jej treścią.

Odszkodowanie za niezgodne z prawem zajęcie rachunku

Usunięcie błędnego zajęcia i dochodzenie odszkodowania to dwa odrębne zagadnienia. W pierwszej kolejności trzeba zatrzymać skutki nieprawidłowej egzekucji i ustalić, kto odpowiada za błąd.

Zgodnie z art. 36 ustawy o komornikach sądowych komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Za taką szkodę solidarnie z komornikiem odpowiada Skarb Państwa. Nie oznacza to jednak, że każde zajęcie później uchylone automatycznie daje prawo do określonego odszkodowania.

Osoba dochodząca naprawienia szkody powinna wykazać przede wszystkim:

• niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie,
• powstanie konkretnej szkody,
• związek przyczynowy między nieprawidłowym działaniem a szkodą.

W przypadku przedsiębiorcy dokumentami potwierdzającymi szkodę mogą być między innymi wezwania do zapłaty, naliczone kary umowne, dodatkowe koszty finansowania, dokumenty dotyczące niewykonanych płatności lub inne dowody realnych następstw utraty dostępu do środków. Jeżeli źródłem problemu było nieprawidłowe zachowanie banku albo wierzyciela, ich ewentualną odpowiedzialność trzeba ocenić odrębnie na podstawie okoliczności sprawy.

FAQ

Co jeśli komornik pomylił PESEL?

Najpierw trzeba porównać dane z tytułu wykonawczego, klauzuli, zawiadomienia o zajęciu oraz własne dane identyfikacyjne. Jeżeli egzekucję skierowano przeciwko Tobie, chociaż według klauzuli wykonalności nie jesteś dłużnikiem, należy niezwłocznie sprzeciwić się prowadzeniu egzekucji i wskazać komornikowi podstawę z art. 824 § 1 pkt 6 K.p.c. Jeżeli pomyłka dotyczy konkretnej czynności komornika, dodatkowo może wymagać analizy skargi z art. 767 K.p.c.

Czy osoba trzecia wnosi powództwo z art. 840 czy art. 841 K.p.c.?

Jeżeli osoba trzecia nie jest dłużnikiem, lecz egzekucja przeciwko właściwemu dłużnikowi narusza jej prawo do zajętego przedmiotu lub prawa, właściwym środkiem jest co do zasady powództwo z art. 841 K.p.c. Art. 840 K.p.c. służy przede wszystkim dłużnikowi do zwalczania wykonalności tytułu wykonawczego na podstawach wskazanych w tym przepisie.

Czy bank może sam cofnąć zajęcie komornicze?

Bank co do zasady wykonuje zawiadomienie o zajęciu otrzymane od komornika i nie może sam rozstrzygnąć, że tytuł wykonawczy nie powinien być wykonywany. Może natomiast korygować własne błędy związane z wykonaniem zajęcia. Gdy przyczyną problemu jest błędne skierowanie egzekucji, trzeba działać przede wszystkim przed komornikiem, a w razie potrzeby przed sądem.

Czy złożenie skargi na komornika od razu odblokuje konto?

Nie. Zgodnie z art. 767² § 2 K.p.c. wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego ani wykonania zaskarżonej czynności, chyba że sąd zawiesi postępowanie albo wstrzyma dokonanie czynności. Przy pomyłce co do osoby trzeba więc równolegle niezwłocznie przedstawić komornikowi dokumenty i zażądać podjęcia działań odpowiadających rzeczywistej podstawie prawnej sprawy.

Źródła

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 767, art. 824 § 1 pkt 6, art. 840, art. 841, art. 843 oraz art. 889–890 (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.).
2. Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, w szczególności art. 36 (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 881).