Darowizna dla dziecka a upadłość konsumencka – czy syndyk może ją podważyć?

Darowizna a upadłość konsumencka

Upadłość konsumencka jest uregulowana w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe. Postępowanie to ma umożliwić oddłużenie niewypłacalnej osoby fizycznej, ale jednocześnie służy ochronie interesów wierzycieli.

Dlatego syndyk bada nie tylko aktualny majątek dłużnika, ale również czynności dokonane przed złożeniem wniosku o upadłość. Dotyczy to przede wszystkim darowizn nieruchomości, mieszkań, działek czy samochodów przekazanych członkom rodziny.

W praktyce największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy darowizna została dokonana już po powstaniu długów albo w czasie narastających problemów finansowych.

Darowizna dokonana przed złożeniem wniosku o upadłość

Zgodnie z art. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego bezskuteczne wobec masy upadłości są nieodpłatne czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Oznacza to, że jeżeli dłużnik w ciągu roku przed złożeniem wniosku przekazał komuś mieszkanie, działkę lub samochód w formie darowizny, syndyk może domagać się uznania tej czynności za bezskuteczną wobec masy upadłości.

W praktyce jednak zagrożenie dla wcześniejszych darowizn nie kończy się po upływie jednego roku. Syndyk może bowiem korzystać również z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących skargi pauliańskiej.

Zobacz również:

Uznanie darowizny za czynność dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli

Zgodnie z art. 527 Kodeksu cywilnego wierzyciel może żądać uznania czynności prawnej za bezskuteczną wobec siebie, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

W przypadku darowizny sytuacja wierzyciela jest łatwiejsza niż przy zwykłej sprzedaży majątku. Art. 528 Kodeksu cywilnego przewiduje bowiem, że jeżeli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną nawet wtedy, gdy obdarowany nie wiedział o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

W praktyce oznacza to, że przekazanie mieszkania dziecku lub innemu członkowi rodziny może zostać zakwestionowane, jeżeli skutkiem darowizny było pogorszenie możliwości spłaty wierzycieli.

Znaczenie mają tutaj m.in.:

• moment powstania zadłużenia,
• stan majątkowy dłużnika po dokonaniu darowizny,
• wysokość pozostałego majątku,
• czy darowizna doprowadziła do niewypłacalności albo ją pogłębiła.

Zobacz również:

Jak długo syndyk lub wierzyciel mogą podważać darowiznę?

Kluczowe znaczenie ma art. 534 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem uznania czynności dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli nie można żądać po upływie 5 lat od daty tej czynności.

Termin ten ma charakter zawity, co oznacza, że po jego upływie uprawnienie wygasa. W praktyce oznacza to, że po upływie 5 lat od dnia darowizny ryzyko jej podważenia znacząco maleje.

Istotny jest również art. 132 ust. 3 Prawa upadłościowego. Przepis ten przewiduje, że syndyk co do zasady ma 2 lata od dnia ogłoszenia upadłości na wystąpienie z odpowiednim powództwem, ale tylko wtedy, gdy uprawnienie wynikające z Kodeksu cywilnego jeszcze nie wygasło.

Dlatego w praktyce często wskazuje się, że najbezpieczniej jest odczekać pełne 5 lat od dokonania darowizny przed złożeniem wniosku o upadłość konsumencką.

Czy darowizna zawsze zostanie zakwestionowana?

Nie. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Sam fakt dokonania darowizny nie oznacza automatycznie, że syndyk odzyska nieruchomość albo wygra proces.

Znaczenie mogą mieć m.in.:

• czas, jaki upłynął od darowizny,
• wysokość zadłużenia w chwili darowizny,
• czy dłużnik miał wtedy inne składniki majątku,
• czy wierzyciele byli już wtedy pokrzywdzeni,
• czy darowizna była elementem normalnych relacji rodzinnych.

Trzeba też pamiętać, że nawet bez upadłości konsumenckiej poszczególni wierzyciele mogą samodzielnie wytoczyć powództwo pauliańskie.

FAQ

Czy syndyk może cofnąć darowiznę mieszkania dla dziecka?

Tak, jeżeli darowizna została dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli albo w okresie objętym ochroną wynikającą z Prawa upadłościowego.

Czy po 5 latach darowizna jest bezpieczna?

Co do zasady po upływie 5 lat wygasa możliwość dochodzenia roszczeń pauliańskich na podstawie art. 534 Kodeksu cywilnego. Każdą sprawę należy jednak oceniać indywidualnie.

Czy syndyk może zająć majątek dziecka?

Syndyk nie zajmuje automatycznie majątku dziecka. Może jednak próbować doprowadzić do uznania darowizny za bezskuteczną wobec masy upadłości.

Czy warto poczekać z upadłością do upływu 5 lat od darowizny?

W wielu przypadkach może to ograniczyć ryzyko podważenia darowizny, ale decyzja powinna być poprzedzona analizą konkretnej sytuacji finansowej i prawnej.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe – Dz.U. 2003 nr 60 poz. 535

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.