- Bank ma obowiązek wypłacić środki na koszty pogrzebu z rachunku zmarłego po przedstawieniu rachunków lub faktur.
- Wypłata następuje niezależnie od postępowania spadkowego i nie wymaga zgody wszystkich spadkobierców.
- Zajęcie komornicze rachunku co do zasady nie wyłącza obowiązku zwrotu kosztów pogrzebu.
- Bank może żądać dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków oraz akt zgonu.
- Zwrot obejmuje wyłącznie rzeczywiście poniesione i zwyczajowo uzasadnione koszty pogrzebu.
Zobowiązanie banku do wypłaty środków z konta zmarłego na pokrycie kosztów pogrzebu
Zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo bankowe bank ma obowiązek wypłacić z rachunku zmarłego kwotę odpowiadającą kosztom pogrzebu osobie, która te koszty faktycznie poniosła i przedstawi dokumenty potwierdzające wydatki.
Dotyczy to rachunków oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz lokat oszczędnościowych prowadzonych dla osoby fizycznej. Wypłata następuje niezależnie od tego, czy zakończyło się postępowanie spadkowe.
Bank może żądać przede wszystkim:
- aktu zgonu,
- oryginałów rachunków lub faktur za pogrzeb,
- dokumentu tożsamości osoby składającej wniosek.
Zwrot obejmuje jedynie wydatki rzeczywiście poniesione i mieszczące się w granicach zwyczajowo przyjętych kosztów pogrzebu. Bank ma prawo ocenić, czy przedstawione wydatki nie są rażąco wygórowane.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Śmierć posiadacza rachunku a obowiązki banku
Śmierć właściciela rachunku powoduje wygaśnięcie pełnomocnictw do konta oraz konieczność rozliczenia środków znajdujących się na rachunku. Nie oznacza to jednak, że bank może odmówić wypłaty kosztów pogrzebu.
Nawet jeśli rachunek został technicznie zamknięty lub środki przeniesiono na rachunek techniczny banku, obowiązek wynikający z art. 55 Prawa bankowego nadal istnieje.
W praktyce bank nie powinien uzależniać wypłaty od przeprowadzenia postępowania spadkowego ani przedstawienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
W przypadku śmierci właściciela rachunku warto również ustalić, czy zmarły pozostawił inne aktywa finansowe, np. środki na książeczce oszczędnościowej zmarłego, które mogą podlegać odrębnym zasadom wypłaty.
Czy komornik może zablokować wypłatę kosztów pogrzebu?
Samo zajęcie rachunku bankowego przez komornika nie powinno automatycznie prowadzić do odmowy wypłaty kosztów pogrzebu. Roszczenie osoby pokrywającej koszty pogrzebu wynika bezpośrednio z ustawy i ma szczególny charakter.
Środki wypłacane na podstawie art. 55 Prawa bankowego nie są klasycznym składnikiem masy spadkowej przekazywanym spadkobiercom. Dlatego bank nie powinien wymagać od osoby składającej wniosek uzyskania zgody komornika.
W praktyce część banków zwraca się jednak do komornika o stanowisko albo wstrzymuje wypłatę do czasu wyjaśnienia sprawy. Jeżeli bank odmawia wypłaty wyłącznie z powodu zajęcia rachunku, warto zażądać przedstawienia decyzji na piśmie wraz z uzasadnieniem.
Czy koszty pogrzebu wchodzą do spadku po zmarłym?
Koszty pogrzebu co do zasady są długiem spadkowym w rozumieniu prawa spadkowego, ale jednocześnie ustawodawca przewidział szczególny mechanizm ich pokrywania z rachunku bankowego zmarłego. Oznacza to, że osoba finansująca pogrzeb nie musi najpierw przeprowadzać postępowania spadkowego ani uzyskiwać zgody wszystkich spadkobierców.
Ma to duże znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy spadek jest zadłużony albo istnieje ryzyko sporów rodzinnych dotyczących majątku po zmarłym. W takich sytuacjach warto znać zasady dotyczące dziedziczenia konta zadłużonej osoby.
Należy pamiętać, że bank wypłaci jedynie środki znajdujące się na rachunku. Jeżeli saldo jest niższe niż poniesione wydatki, różnica nie zostanie pokryta przez bank.
Jak skutecznie wystąpić do banku o wypłatę?
Najbezpieczniej złożyć wniosek pisemnie i zachować potwierdzenie jego złożenia. Do wniosku warto dołączyć:
- kopię aktu zgonu,
- faktury lub rachunki wystawione na osobę ponoszącą koszty,
- wskazanie numeru rachunku do zwrotu środków,
- krótkie powołanie się na art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa bankowego.
Jeżeli bank odmawia wypłaty ustnie, należy zażądać odpowiedzi na piśmie. W dalszej kolejności można złożyć reklamację, a w razie potrzeby skierować sprawę do Rzecznika Finansowego albo sądu.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce wyglądają spory dotyczące wypłaty środków z rachunku zmarłego na pokrycie kosztów pogrzebu.
Pani Anna zapłaciła za pogrzeb ojca ponad 11 tys. zł. Zasiłek pogrzebowy pokrył jedynie część kosztów. Po przedstawieniu faktur bank wypłacił jej brakującą kwotę z rachunku zmarłego, mimo że postępowanie spadkowe jeszcze się nie rozpoczęło.
Bank odmówił wypłaty środków córce zmarłego, tłumacząc to zajęciem komorniczym rachunku. Po złożeniu reklamacji i wskazaniu obowiązku wynikającego z art. 55 Prawa bankowego bank zmienił stanowisko i dokonał wypłaty bez konieczności uzyskiwania zgody komornika.
Pan Marek obawiał się, że po przyjęciu spadku odziedziczy również znaczące zadłużenie zmarłego brata. Jednocześnie musiał pokryć koszty pogrzebu. Dzięki przepisom Prawa bankowego uzyskał częściowy zwrot kosztów z rachunku bankowego zmarłego, niezależnie od późniejszych decyzji dotyczących spadku i działań związanych z ochroną przed długami spadkowymi.
