- Zagraniczne długi mogą być dochodzone także po powrocie dłużnika do Polski.
- Wierzyciel zwykle musi uzyskać uznanie albo stwierdzenie wykonalności zagranicznego orzeczenia przez polski sąd.
- Dłużnik może bronić się m.in. zarzutem braku prawidłowego doręczenia pozwu lub naruszenia prawa do obrony.
- Po nadaniu klauzuli wykonalności wierzyciel może skierować sprawę do polskiego komornika.
- Ukrywanie majątku lub celowy wyjazd za granicę nie gwarantują uniknięcia odpowiedzialności.
Uznanie zagranicznych długów w Polsce
Sam powrót do Polski nie powoduje wygaśnięcia zobowiązań powstałych za granicą, np. z tytułu kart kredytowych, pożyczek czy niespłaconych rachunków. Wierzyciel zagraniczny może próbować dochodzić należności również wobec osoby mieszkającej już w Polsce.
W praktyce możliwość egzekucji zależy od kilku czynników, przede wszystkim od tego, czy wierzyciel dysponuje prawomocnym orzeczeniem sądu albo innym tytułem egzekucyjnym oraz czy możliwe jest jego uznanie lub wykonanie w Polsce.
W przypadku państw spoza Unii Europejskiej, takich jak Kanada, zastosowanie mają głównie przepisy polskiego Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące uznawania zagranicznych orzeczeń. Polski sąd bada wówczas, czy spełnione są przesłanki dopuszczające skuteczność zagranicznego wyroku na terytorium Polski.
Nie oznacza to jednak ponownego rozpoznawania całej sprawy. Co do zasady polski sąd nie analizuje ponownie, czy dług faktycznie istniał, lecz ocenia przede wszystkim kwestie formalne, np. czy pozwany miał możliwość obrony swoich praw.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Wykonalność zagranicznych orzeczeń dotyczących długów
Jeżeli wierzyciel uzyskał wyrok lub nakaz zapłaty za granicą, może wystąpić do polskiego sądu o stwierdzenie wykonalności tego orzeczenia. Dopiero po zakończeniu tej procedury możliwe jest skierowanie sprawy do komornika działającego w Polsce.
W praktyce sąd może odmówić uznania zagranicznego orzeczenia m.in. wtedy, gdy:
- pozwanemu nie doręczono prawidłowo pozwu lub wezwania do udziału w sprawie,
- orzeczenie narusza podstawowe zasady polskiego porządku prawnego,
- sprawa została już wcześniej prawomocnie rozstrzygnięta w Polsce,
- zagraniczne postępowanie rażąco naruszało prawo do obrony.
Jeżeli jednak sąd uzna orzeczenie za skuteczne, wierzyciel może prowadzić egzekucję z rachunków bankowych, wynagrodzenia, ruchomości czy nieruchomości znajdujących się w Polsce.
Warto pamiętać, że zagraniczny wierzyciel często korzysta z pomocy polskich kancelarii prawnych lub firm windykacyjnych, które ustalają aktualny adres dłużnika i prowadzą postępowanie już na terenie Polski.
W kontekście zagranicznych zobowiązań warto również zapoznać się z problematyką wyjazdu a egzekucji transgranicznej, ponieważ sama zmiana miejsca pobytu nie zawsze chroni przed dochodzeniem należności.
Odpowiedzialność za długi z zagranicy
Odpowiedzialność za zagraniczne długi co do zasady nie wygasa po przeprowadzce do Polski. Wierzyciel może podejmować działania zarówno polubowne, jak i sądowe.
W praktyce znaczenie mają również przepisy dotyczące przedawnienia. Termin przedawnienia może być oceniany według prawa państwa, w którym powstało zobowiązanie. Dlatego nie zawsze przedawnienie wygląda tak samo jak w Polsce.
Dłużnik ma prawo podnosić zarzuty procesowe oraz bronić się przed egzekucją. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy zagraniczne postępowanie zostało przeprowadzone bez jego wiedzy albo gdy wierzyciel dochodzi kwoty zawyżonej.
Osoby wracające do Polski po wielu latach powinny również sprawdzić swoją sytuację finansową i ewentualne postępowania prowadzone za granicą. Pomocny może być artykuł dotyczący powrotu do kraju z długami.
Czy za zagraniczne długi grozi odpowiedzialność karna?
Samo niespłacanie kredytów lub kart kredytowych co do zasady nie powoduje automatycznie odpowiedzialności karnej ani wydania listu gończego. Sprawy zadłużenia mają zazwyczaj charakter cywilny.
Inaczej może być jednak w sytuacji oszustwa, wyłudzenia kredytu lub celowego działania na szkodę wierzycieli. W takich przypadkach możliwe są również konsekwencje karne.
Osoby obawiające się działań organów ścigania mogą przeczytać również materiał dotyczący sprawdzenia poszukiwania za długi.
Zwykły brak spłaty prowadzi przede wszystkim do odpowiedzialności cywilnej i poszukiwania majątku dłużnika. W praktyce wierzyciel może badać między innymi możliwość egzekucji z samochodu leasingowanego albo kredytowanego oraz zasady egzekucji z wynagrodzenia minimalnego. Samo prowadzenie takich czynności nie oznacza odpowiedzialności karnej.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce mogą wyglądać problemy związane z zagranicznym zadłużeniem po powrocie do Polski.
Pani Joanna wróciła z Kanady do Polski po utracie pracy. Po dwóch latach otrzymała pismo z polskiego sądu dotyczące uznania kanadyjskiego nakazu zapłaty za niespłaconą kartę kredytową. Dzięki szybkiej reakcji mogła sprawdzić poprawność doręczeń i przygotować stanowisko procesowe.
Pan Tomasz zignorował korespondencję od zagranicznego banku, uznając, że po przeprowadzce do Polski wierzyciel nie będzie dochodził długu. Po uznaniu orzeczenia przez polski sąd komornik zajął jego rachunek bankowy oraz część wynagrodzenia.
Pani Katarzyna skutecznie zakwestionowała wykonalność zagranicznego wyroku, ponieważ sąd ustalił, że nie została prawidłowo zawiadomiona o postępowaniu prowadzonym za granicą. W rezultacie wierzyciel nie uzyskał możliwości prowadzenia egzekucji w Polsce.
