Przedawnienie długu za najem sprzętu – kiedy można odmówić zapłaty?

Przedawnienie roszczeń z umowy najmu

Roszczenie o zapłatę czynszu z umowy najmu sprzętu nie jest tym samym, co roszczenie o naprawienie szkody za uszkodzenie rzeczy albo o zwrot nakładów. Dla tych szczególnych roszczeń art. 677 Kodeksu cywilnego przewiduje termin roczny liczony od dnia zwrotu rzeczy:

Ten wariant szerzej omówiono w artykule „zatrzymanie sprzętu za faktury”.

„Art. 677. Roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy, jak również roszczenia najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot nadpłaconego czynszu przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.”

Roszczenie o zapłatę zaległego czynszu najmu sprzętu podlega natomiast ogólnym zasadom przedawnienia. Zgodnie z art. 118 K.c. termin przedawnienia wynosi 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata. Czynsz najmu jest zwykle świadczeniem okresowym, a gdy wynajmującym jest przedsiębiorca, roszczenie o czynsz jest najczęściej także roszczeniem związanym z działalnością gospodarczą.

W opisanej sytuacji, jeżeli sprzęt był wynajęty w ramach działalności gospodarczej, a wierzyciel przez ponad 3 lata nie przerwał biegu przedawnienia, zarzut przedawnienia może być zasadny. Trzeba jednak sprawdzić dokładną datę wymagalności każdej faktury oraz to, czy dłużnik nie uznał długu, nie zawarł ugody albo nie prowadził korespondencji, którą można potraktować jako uznanie roszczenia.

Zobacz również: przedawnienie roszczeń B2B oraz przedawnienie długu konsumenta.

Jak liczyć termin przedawnienia czynszu najmu?

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Przy czynszu najmu sprzętu będzie to najczęściej dzień następujący po terminie płatności wskazanym w umowie albo na fakturze. Jeżeli najem obejmował kilka okresów rozliczeniowych, termin przedawnienia trzeba liczyć osobno dla każdego niezapłaconego czynszu.

Przy terminie 3-letnim obowiązuje reguła końca roku kalendarzowego. Oznacza to, że jeżeli roszczenie stało się wymagalne np. 15 maja 2022 r., to 3-letni termin nie kończy się 15 maja 2025 r., lecz 31 grudnia 2025 r. Jeżeli jednak roszczenie ma termin krótszy niż 2 lata, tej zasady końca roku się nie stosuje.

W praktyce nie wystarczy więc ustalić, że „minęły 3 lata”. Trzeba sprawdzić: datę płatności, charakter roszczenia, ewentualne przerwy lub zawieszenia biegu terminu oraz to, czy przedawnienie było liczone według aktualnego brzmienia art. 118 K.c.

Przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia

Przedawnienie może zostać przerwane m.in. przez czynność przed sądem lub innym właściwym organem podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia. Przykładem jest wniesienie pozwu o zapłatę. Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, a jeżeli przerwanie nastąpiło przez czynność w postępowaniu sądowym, termin nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone.

Bieg przedawnienia przerywa także uznanie roszczenia przez dłużnika. Może to być uznanie wyraźne, np. podpisanie ugody, ale także zachowanie, z którego wynika, że dłużnik przyznaje istnienie długu, np. prośba o rozłożenie zaległości na raty. Samo otrzymanie wezwania do zapłaty albo faktury nie przerywa przedawnienia.

W aktualnym stanie prawnym trzeba odróżniać przerwanie od zawieszenia biegu przedawnienia. Roszczenia objęte wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej są objęte zawieszeniem przez czas trwania postępowania pojednawczego, a nie klasycznym przerwaniem biegu przedawnienia. Warto też pamiętać, że roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu albo ugodą zatwierdzoną przez sąd przedawnia się co do zasady po 6 latach, a świadczenia okresowe należne w przyszłości – po 3 latach. Więcej na temat ogólnej zasady opisują aktualne terminy przedawnienia (6 lat).

Co zrobić po otrzymaniu nakazu zapłaty?

Po doręczeniu nakazu zapłaty trzeba sprawdzić, w jakim postępowaniu został wydany. Od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wnosi się sprzeciw, a od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym – zarzuty. Środek zaskarżenia wnosi się do sądu, który wydał nakaz, zgodnie z pouczeniem dołączonym do przesyłki.

Jeżeli doręczenie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym ma miejsce w Polsce, termin na reakcję wynosi obecnie 2 tygodnie od doręczenia. W przypadku nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym doręczanego na terytorium Unii Europejskiej termin wynosi miesiąc. Przy doręczeniach poza Unią Europejską termin jest dłuższy i wynosi 3 miesiące. Zawsze należy sprawdzić pouczenie, bo to ono wskazuje właściwy sposób i termin zaskarżenia w konkretnej sprawie.

Zarzut przedawnienia powinien zostać podniesiony w piśmie zaskarżającym nakaz. W sprawie między przedsiębiorcami sąd co do zasady nie uwzględnia przedawnienia z urzędu tak jak w sprawach przeciwko konsumentowi. Jeżeli dłużnik nie zareaguje, nakaz zapłaty stanie się prawomocny i może być podstawą egzekucji.

Bezzasadny zarzut przedawnienia i koszty procesu

Podniesienie zarzutu przedawnienia, który okaże się niezasadny, nie jest samo w sobie karane. Ryzyko polega jednak na tym, że pozwany może przegrać sprawę i zostać obciążony kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej. W postępowaniu nakazowym wniesienie zarzutów wiąże się także z koniecznością uiszczenia opłaty sądowej przewidzianej w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Wysokość kosztów zależy od wartości przedmiotu sporu, rodzaju postępowania i tego, czy druga strona korzysta z profesjonalnego pełnomocnika. Aktualne stawki minimalne radców prawnych są określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości i mogą być inne niż w starszych opracowaniach. Dlatego przed zaskarżeniem nakazu trzeba zestawić szanse powodzenia zarzutu z możliwymi kosztami przegranej.

Jeżeli dłużnik ma więcej zobowiązań albo rozważa niewypłacalność, sama ocena przedawnienia jednej faktury może nie wystarczyć. W szerszym planie działania znaczenie mogą mieć także przedawnione roszczenia a upadłość.

FAQ

Czy czynsz za najem sprzętu zawsze przedawnia się po 3 latach?

Nie zawsze, ale w praktyce bardzo często. Termin 3-letni dotyczy roszczeń okresowych oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jeżeli umowa najmu sprzętu była elementem działalności przedsiębiorcy, taki termin będzie zwykle właściwy dla zaległego czynszu.

Czy termin liczy się od zwrotu sprzętu?

Dla zaległego czynszu termin liczy się zasadniczo od daty wymagalności zapłaty, a nie od zwrotu sprzętu. Od dnia zwrotu rzeczy liczy się roczny termin z art. 677 K.c. dla niektórych szczególnych roszczeń, np. o naprawienie szkody za uszkodzenie rzeczy.

Czy wezwanie do zapłaty przerywa przedawnienie?

Samo wezwanie do zapłaty wysłane przez wierzyciela nie przerywa biegu przedawnienia. Przerwanie może nastąpić m.in. przez pozew, inną właściwą czynność przed sądem albo uznanie długu przez dłużnika.

Czy sąd sam uwzględni przedawnienie?

W sprawach przeciwko konsumentowi sąd co do zasady bierze przedawnienie pod uwagę z urzędu, choć w wyjątkowych przypadkach może nie uwzględnić upływu terminu ze względów słuszności. W sprawach między przedsiębiorcami zarzut przedawnienia trzeba zwykle wyraźnie podnieść.

Szerzej tę kwestię wyjaśnia analiza „roszczenia uczelni za zajęcia”.

Czy błędny zarzut przedawnienia oznacza dodatkową karę?

Nie ma osobnej kary za podniesienie zarzutu, który okaże się nietrafny. Konsekwencją może być jednak przegranie sprawy i obowiązek zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłat związanych z danym rodzajem postępowania.

Podsumowanie

Dług z tytułu czynszu za najem sprzętu, jeżeli jest związany z działalnością gospodarczą albo ma charakter świadczenia okresowego, co do zasady przedawnia się po 3 latach. Nie oznacza to jednak, że każda sprawa po upływie trzech lat jest automatycznie wygrana przez dłużnika. Trzeba ustalić datę wymagalności, zastosować zasadę końca roku, sprawdzić ewentualne przerwanie lub zawieszenie przedawnienia oraz właściwie zaskarżyć nakaz zapłaty.

Najbezpieczniej przeanalizować pozew, nakaz, faktury i korespondencję z wierzycielem przed upływem terminu na sprzeciw albo zarzuty. W wielu sprawach jeden dokument – np. ugoda, mail z prośbą o raty albo wcześniejszy pozew – może zdecydować o tym, czy zarzut przedawnienia będzie skuteczny.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 117, art. 117¹, art. 118, art. 120–125 i art. 677 – ISAP.
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności przepisy o nakazie zapłaty i środkach zaskarżenia – ISAP.
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – ISAP.
4. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 118 – ISAP.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.