- Elektroniczne postępowanie upominawcze dotyczy roszczeń pieniężnych, a e-sąd nie może wydać nakazu, jeżeli doręczenie pozwanemu miałoby nastąpić poza granicami kraju.
- Sprzeciw od nakazu zapłaty wnosi się do e-sądu; przy prawidłowym doręczeniu w kraju termin wynosi 2 tygodnie od doręczenia nakazu.
- Jeżeli nakaz wysłano na niewłaściwy adres, trzeba wykazać, że doręczenie było wadliwe i domagać się ponownego doręczenia nakazu albo uchylenia skutków wadliwej klauzuli.
- Na postanowienie co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie; dla dłużnika termin liczy się zasadniczo od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji albo od doręczenia uzasadnienia, jeżeli o nie wystąpił.
- Sama rejestracja w systemie EPU nie zastępuje aktualnego adresu w rejestrze PESEL ani regularnego odbierania korespondencji sądowej.
Kiedy problem z e-sądem pojawia się dopiero u komornika?
W praktyce najtrudniejsze są sytuacje, w których pozwany nie otrzymał nakazu zapłaty, a o sprawie dowiaduje się dopiero z zajęcia rachunku bankowego, wynagrodzenia albo z pisma komornika. Wtedy nie należy ograniczać się do kontaktu z komornikiem. Komornik wykonuje tytuł wykonawczy i co do zasady nie bada, czy roszczenie istnieje albo czy było przedawnione.
Pierwszym krokiem powinno być ustalenie u komornika, jaki sąd wydał nakaz, jaka jest sygnatura sprawy i kiedy nadano klauzulę wykonalności. Następnie trzeba uzyskać wgląd do akt e-sądu i sprawdzić, na jaki adres wysłano nakaz zapłaty oraz czy adres był zgodny z danymi ujawnionymi w rejestrze PESEL.
Jakie sprawy trafiają do e-sądu?
Elektroniczne postępowanie upominawcze jest szczególnym trybem dochodzenia roszczeń pieniężnych. Sprawy EPU obsługuje VI Wydział Cywilny Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, czyli tzw. e-sąd. W EPU mogą być dochodzone roszczenia, które stały się wymagalne w okresie 3 lat przed dniem wniesienia pozwu. Nakaz zapłaty nie może być natomiast wydany, jeżeli powód dochodzi roszczenia innego niż pieniężne albo doręczenie pozwanemu nakazu miałoby nastąpić poza granicami kraju.
Powód w pozwie powinien wskazać dowody na poparcie swoich twierdzeń, ale dowodów nie dołącza się do pozwu. Pozew powinien zawierać także dane identyfikujące pozwanego, w szczególności numer PESEL albo NIP osoby fizycznej, a w przypadku podmiotów niebędących osobami fizycznymi odpowiedni numer rejestrowy lub NIP. Jeżeli powód, jego przedstawiciel ustawowy albo pełnomocnik w złej wierze lub wskutek niezachowania należytej staranności wskaże nieprawidłowe dane, sąd może ukarać go grzywną.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Doręczenie nakazu zapłaty a adres w rejestrze PESEL
W EPU szczególne znaczenie ma adres pozwanego. Jeżeli pozwany nie odebrał nakazu zapłaty mimo dwukrotnego awizowania, a wcześniej nie doręczono mu w sprawie żadnego pisma w sposób przewidziany w przepisach postępowania cywilnego, nakaz uznaje się za doręczony tylko wtedy, gdy adres, pod którym pozostawiono zawiadomienia, jest zgodny z adresem ujawnionym w rejestrze PESEL i nie zachodzi inna szczególna przeszkoda w doręczeniu.
Jeżeli po wydaniu nakazu okaże się, że nie można doręczyć go pozwanemu w kraju, sąd z urzędu uchyla nakaz zapłaty i umarza postępowanie, chyba że powód w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż miesiąc, usunie przeszkodę w doręczeniu. Dlatego w sprawach z błędnym adresem trzeba dokładnie ustalić, czy problem wynikał z nieaktualnych danych w PESEL, z podania przez powoda adresu, pod którym pozwany nie mieszkał, czy z innej nieprawidłowości doręczenia.
Dla osoby, która często zmienia miejsce pobytu albo mieszka za granicą, praktyczne znaczenie ma aktualizacja danych adresowych oraz zabezpieczenie odbioru korespondencji. Sam fakt, że pozwany faktycznie nie odebrał listu, nie zawsze wystarczy do skutecznej obrony, jeżeli doręczenie nastąpiło na adres zgodny z rejestrem PESEL.
Sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego przez e-sąd
Jeżeli nakaz zapłaty został prawidłowo doręczony w kraju, pozwany ma 2 tygodnie od doręczenia nakazu na wniesienie sprzeciwu. Sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz. W EPU do sprzeciwu od nakazu zapłaty nie dołącza się dowodów, ale pozwany powinien jasno wskazać, czy zaskarża nakaz w całości czy w części oraz jakie zarzuty podnosi.
Jeżeli pozwany dowiedział się o nakazie dopiero z egzekucji, a nakaz wysłano na nieaktualny lub nieprawidłowy adres, trzeba działać dwutorowo. Po pierwsze, należy wykazać wadliwość doręczenia i domagać się ponownego doręczenia nakazu na właściwy adres. Po drugie, trzeba przygotować sprzeciw, aby po skutecznym doręczeniu nakazu móc w terminie zakwestionować roszczenie, np. z powodu przedawnienia, spłaty długu, braku umowy albo błędnej identyfikacji pozwanego.
Wniesienie sprzeciwu w EPU powoduje, że e-sąd umarza postępowanie w zakresie, w którym nakaz utracił moc. Nie oznacza to zawsze końca sporu. Jeżeli powód nadal chce dochodzić roszczenia, może wnieść pozew w zwykłym postępowaniu. Wtedy sprawa będzie rozpoznawana przez sąd właściwy według ogólnych zasad, a strony będą mogły przedstawiać dowody.
- dawny nakaz zapłaty a egzekucja – pokrewny scenariusz, gdy tytuł pochodzi sprzed lat i pojawia się zarzut przedawnienia.
- nakaz zapłaty a stan zdrowia – gdy choroba mogła mieć wpływ na możliwość odbioru korespondencji lub podjęcia obrony.
Zażalenie na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności
Jeżeli nakaz zapłaty został zaopatrzony w klauzulę wykonalności i na tej podstawie wszczęto egzekucję, pozwany może zaskarżyć postanowienie co do nadania klauzuli wykonalności. Zażalenie służy przede wszystkim do podniesienia zarzutów formalnych, np. że nakaz nie był prawomocny, ponieważ nie został skutecznie doręczony, albo że klauzulę nadano mimo braku podstaw.
Dla dłużnika termin do wniesienia zażalenia biegnie od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Jeżeli dłużnik wystąpił o sporządzenie uzasadnienia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności i doręczenie postanowienia z uzasadnieniem, termin biegnie od doręczenia uzasadnienia albo postanowienia z uzasadnieniem. Co do zasady zażalenie wnosi się w terminie tygodniowym.
W zażaleniu należy wskazać zaskarżone postanowienie, sygnaturę sprawy, żądanie uchylenia albo zmiany postanowienia oraz uzasadnienie. Do pisma warto dołączyć dokumenty potwierdzające, że pozwany w czasie doręczeń mieszkał gdzie indziej albo że powód podał nieprawidłowe dane. W EPU rozpoznanie zażalenia na postanowienie wydane w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności następuje w składzie jednego sędziego.
Jakie dowody pomagają przy błędnym adresie?
Przy kwestionowaniu doręczenia najważniejsze są dokumenty pokazujące rzeczywiste miejsce zamieszkania w czasie, gdy e-sąd wysyłał nakaz. Mogą to być m.in. zaświadczenie o zameldowaniu, wydruk danych z rejestru PESEL, umowa najmu, rachunki za media, potwierdzenia zatrudnienia, dokumenty szkolne dzieci, korespondencja urzędowa, dokumenty pobytu za granicą albo potwierdzenia leczenia, jeżeli stan zdrowia wpływał na możliwość działania.
Warto też ustalić, czy osoba pozwana faktycznie miała możliwość odbioru korespondencji pod adresem wskazanym w pozwie. Jeżeli pozwany od dawna tam nie mieszkał, a powód mógł ustalić aktualny adres, argumenty o wadliwym doręczeniu są silniejsze. Każda sprawa wymaga jednak oceny konkretnych dat: daty wniesienia pozwu, daty wysłania nakazu, dat awizowania, daty nadania klauzuli i daty zawiadomienia o egzekucji.
Czy można sprawdzać e-sąd na wszelki wypadek?
W Polsce sprawy EPU obsługuje e-sąd działający przy Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie. System jest dostępny przez stronę e-sad.gov.pl. Można założyć konto w systemie EPU i wybrać elektroniczny sposób wnoszenia pism, ale taki wybór ma konsekwencje: dalsze pisma w sprawie wnosi się wtedy za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
Dostęp do konkretnej sprawy i dokumentów zwykle wymaga danych sprawy albo kodu dostępu znajdującego się na piśmie z e-sądu. Dlatego konto w systemie nie jest pełnym zabezpieczeniem przed pozwem złożonym na błędny adres. Najważniejsze pozostaje utrzymywanie aktualnych danych adresowych, reagowanie na korespondencję sądową i szybkie sprawdzanie dokumentów otrzymanych od komornika.
Koszty, przywrócenie terminu i inne środki obrony
Jeżeli problem dotyczy wyłącznie rozstrzygnięcia o kosztach, właściwym środkiem może być zażalenie na koszty. Jeżeli natomiast pozwany uchybił terminowi bez swojej winy, możliwy jest wniosek o przywrócenie terminu. Taki wniosek wnosi się co do zasady w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia, a równocześnie trzeba dokonać spóźnionej czynności, np. złożyć sprzeciw. Więcej o takim mechanizmie wyjaśnia przykład dotyczący sytuacji, w której konieczne było przywrócenie terminu.
Trzeba jednak odróżnić przywrócenie terminu od sytuacji, w której termin w ogóle nie rozpoczął biegu, bo nakaz nie został skutecznie doręczony. W pierwszym przypadku pozwany przyznaje, że termin upłynął, ale wskazuje, że stało się to bez jego winy. W drugim przypadku twierdzi, że doręczenie było wadliwe, więc nakaz nie powinien się uprawomocnić.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak te zasady działają w praktyce. W każdej sprawie kluczowe są daty doręczeń i dokumenty potwierdzające rzeczywisty adres pozwanego.
Pan Marek od dwóch lat mieszka w Gdańsku, ale w pozwie wskazano jego dawny adres w Krakowie. O sprawie dowiedział się dopiero po zajęciu konta. U komornika uzyskał sygnaturę EPU, a następnie w sądzie sprawdził, że nakaz wysłano na adres, pod którym nie mieszkał już w chwili wniesienia pozwu. Do pisma dołączył umowę najmu, rachunki za prąd oraz zaświadczenie od pracodawcy. Domagał się uznania doręczenia za wadliwe, ponownego doręczenia nakazu i złożył sprzeciw po prawidłowym doręczeniu.
Pani Anna odebrała zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z tytułu nakazu zapłaty z e-sądu. W aktach okazało się, że nakaz wysłano na jej aktualny adres z rejestru PESEL, ale w czasie awizacji przebywała w szpitalu po operacji i nie miała realnej możliwości odebrania korespondencji. W takiej sytuacji należało rozważyć wniosek o przywrócenie terminu wraz ze sprzeciwem oraz odpowiednie dokumenty medyczne, a nie tylko ogólne twierdzenie, że nie wiedziała o sprawie.
Pan Robert mieszka na stałe w Niemczech. Firma windykacyjna złożyła pozew w EPU, podając jego stary adres w Polsce. Ponieważ w EPU nakaz nie powinien być wydany, gdy doręczenie pozwanemu miałoby nastąpić poza granicami kraju, Robert przedstawił dokumenty potwierdzające stały pobyt za granicą i wskazał, że powód nie powinien korzystać z fikcyjnego krajowego adresu. Dodatkowo podniósł zarzut przedawnienia roszczenia.
