Odstąpienie od umowy po pokazie handlowym – prawa konsumenta

Stan prawny na 14 czerwca 2026 r. pozwala konsumentowi, który kupił towar podczas pokazu handlowego, skutecznie wycofać się z umowy, jeżeli zachowa ustawowe warunki. W opisanej sytuacji najważniejsze jest ustalenie, czy odstąpienie zostało wysłane w terminie, czy obejmowało także część ratalną oraz czy sprzedawca naruszył zakaz przyjmowania płatności podczas pokazu.

Umowa z pokazu handlowego a prawo odstąpienia

Pokaz handlowy jest wprost wymieniony w ustawie o prawach konsumenta jako jedna z sytuacji, w których może dojść do zawarcia umowy poza lokalem przedsiębiorstwa. Chodzi o pokaz zorganizowany przez przedsiębiorcę, w którym uczestniczy określona liczba zaproszonych konsumentów, a w jego trakcie następuje promocja, składanie ofert sprzedaży albo sprzedaż towarów lub usług.

Jeżeli zakup był prywatny, a nie związany z działalnością gospodarczą, mama działała jako konsument. W takiej sytuacji sprzedawca nie może skutecznie wyłączyć ustawowego prawa odstąpienia ani wpisać w umowie postanowień mniej korzystnych niż ustawa. Takie postanowienia są nieważne, a w ich miejsce stosuje się przepisy ustawy.

Co do zasady termin na odstąpienie od umowy zawartej podczas pokazu wynosi 14 dni. Termin 30 dni dotyczy natomiast umowy zawartej podczas nieumówionej wizyty przedsiębiorcy w miejscu zamieszkania lub zwykłego pobytu konsumenta albo podczas wycieczki. Jeżeli sprzedawca nie poinformował prawidłowo o prawie odstąpienia, prawo to może wygasnąć dopiero po upływie 12 miesięcy od standardowego terminu.

Jak skutecznie złożyć odstąpienie od umowy?

Odstąpienie od umowy składa się przez oświadczenie skierowane do przedsiębiorcy. Nie trzeba podawać przyczyny. Można użyć formularza otrzymanego od sprzedawcy, ale wystarczy także własne pismo, z którego jasno wynika, że konsument odstępuje od umowy. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed upływem 14 albo 30 dni.

Jeżeli sprzedawca nie odbiera przesyłki, nie oznacza to automatycznie, że odstąpienie jest nieskuteczne. Zgodnie z art. 61 Kodeksu cywilnego oświadczenie woli jest złożone wtedy, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią. W praktyce trzeba zachować dowód nadania, potwierdzenie awizacji, zwróconą kopertę, kopię pisma oraz ewentualną korespondencję mailową lub SMS.

Warto ponownie wysłać oświadczenie na każdy znany adres przedsiębiorcy: adres z umowy, adres rejestrowy z CEIDG albo KRS, adres e-mail wskazany w dokumentach oraz adres do reklamacji. W piśmie należy wskazać numer umowy, datę pokazu, dane konsumenta, wykaz zakupionych rzeczy, numer rachunku do zwrotu pieniędzy i żądanie potwierdzenia sposobu odbioru towaru.

Zwrot towaru i zwrot pieniędzy

Po odstąpieniu od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa umowę uważa się za niezawartą. Przedsiębiorca powinien zwrócić wszystkie otrzymane od konsumenta płatności niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Konsument powinien zwrócić towar niezwłocznie, nie później niż 14 dni od dnia odstąpienia, chyba że przedsiębiorca zaproponował, że sam go odbierze. Jeżeli umowę zawarto poza lokalem przedsiębiorstwa, a towar dostarczono do mieszkania konsumenta i ze względu na charakter towaru nie można go zwykle odesłać pocztą, przedsiębiorca ma obowiązek odebrać go na swój koszt.

Sprzedawca może wstrzymać zwrot płatności do chwili otrzymania towaru z powrotem albo dostarczenia dowodu jego odesłania, chyba że sam zaproponował odbiór rzeczy. Dlatego przy większych urządzeniach najlepiej wezwać firmę pisemnie do wskazania terminu odbioru, a jednocześnie udokumentować, że sprzęt jest nieużywany, kompletny i zabezpieczony.

Zakaz przyjmowania płatności podczas pokazów

Aktualne przepisy wzmacniają ochronę osób zapraszanych na pokazy. Przedsiębiorca nie może przyjąć płatności przed upływem terminu na odstąpienie od umowy, jeżeli umowę zawarto podczas pokazu, wycieczki albo nieumówionej wizyty w domu konsumenta. Wyjątek dotyczy pokazu zorganizowanego w miejscu zamieszkania lub zwykłego pobytu konsumenta na jego wyraźne zaproszenie.

Jeżeli podczas pokazu pobrano od mamy gotówkę, jest to ważny argument w sporze ze sprzedawcą i w skardze do instytucji konsumenckich. Samo naruszenie zakazu nie zawsze automatycznie rozwiązuje wszystkie skutki umowy sprzedaży, ale wzmacnia żądanie zwrotu pieniędzy i może świadczyć o praktyce naruszającej zbiorowe interesy konsumentów.

Co z ratami i kredytem na zakup?

Jeżeli zakup został sfinansowany kredytem wiązanym, odstąpienie od umowy sprzedaży może być skuteczne także wobec umowy o kredyt wiązany. Trzeba jednak ustalić, kto jest kredytodawcą, kiedy podpisano dokumenty ratalne, czy pieniądze zostały wypłacone sprzedawcy i czy konsument wysłał oświadczenie także do banku, pośrednika albo firmy finansującej.

Od umowy o kredyt konsumencki można co do zasady odstąpić w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia albo od dnia otrzymania wymaganych informacji, jeżeli nastąpiło to później. Przy kredycie wiązanym odstąpienie od sprzedaży towaru na podstawie przepisów konsumenckich powinno być traktowane bardzo poważnie także przez podmiot finansujący.

Dodatkowo ustawa o prawach konsumenta wprowadza zakaz zawierania umów dotyczących usług finansowych podczas pokazu lub wycieczki. Zakaz obejmuje także umowę finansową bezpośrednio związaną z ofertą złożoną podczas pokazu lub wycieczki w celu realizacji umowy sprzedaży. Umowa zawarta z naruszeniem tego zakazu jest nieważna, z wyjątkiem ustawowo wskazanych sytuacji dotyczących pokazu w domu konsumenta na jego wyraźne zaproszenie.

Czy sprzedawca może straszyć komornikiem?

Telefony z żądaniem zapłaty rat nie są jeszcze egzekucją. Komornik może prowadzić egzekucję dopiero wtedy, gdy wierzyciel ma tytuł wykonawczy, czyli najczęściej prawomocny wyrok albo nakaz zapłaty z klauzulą wykonalności. Sama umowa, faktura, wezwanie do zapłaty albo rozmowa telefoniczna nie wystarczają.

Nie wolno jednak lekceważyć korespondencji z sądu. Jeżeli sprzedawca, bank albo firma windykacyjna złoży pozew, sąd może wydać nakaz zapłaty. W postępowaniu upominawczym pozwany powinien wnieść sprzeciw w terminie wskazanym w pouczeniu, zwykle 2 tygodni od doręczenia nakazu w Polsce. W sprzeciwie trzeba powołać się na odstąpienie od umowy, dowody nadania pism, zakaz przyjmowania płatności, dokumenty z pokazu oraz brak podstaw do dalszych rat.

Kiedy zawiadomić policję albo prokuraturę?

Postępowanie karne nie zastępuje sprawy cywilnej o zwrot pieniędzy, ale w niektórych sytuacjach jest uzasadnione. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 Kodeksu karnego warto rozważyć zwłaszcza wtedy, gdy przedstawiciel firmy wprowadzał konsumenta w błąd co do ceny, właściwości leczniczych urządzeń, prawa odstąpienia, obowiązku zapłaty, finansowania albo wykorzystywał stan zdrowia i niezdolność do należytego pojmowania sytuacji.

Nie każdy spór ze sprzedawcą jest oszustwem. Dla odpowiedzialności karnej istotne jest ustalenie, czy już w chwili zawierania umowy sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i doprowadził konsumenta do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd, wyzyskanie błędu albo niezdolności do należytego pojmowania działania.

Do zawiadomienia warto dołączyć umowę, harmonogram rat, potwierdzenie wpłaty gotówki, dowody odstąpienia, zwrócone przesyłki, notatki z rozmów telefonicznych, dane świadków pokazu, ulotki reklamowe oraz dokumentację medyczną tylko w zakresie potrzebnym do wykazania podatności konsumenta na presję lub ograniczonej możliwości prowadzenia rozmów.

Jak odzyskać wpłacone pieniądze?

Najpierw warto wysłać do przedsiębiorcy przedsądowe wezwanie do zapłaty. W piśmie należy wskazać kwotę do zwrotu, podstawę prawną odstąpienia, numer rachunku bankowego, termin zapłaty oraz zapowiedź skierowania sprawy do sądu. Jeżeli firma nie reaguje, możliwy jest pozew o zapłatę przeciwko sprzedawcy, a przy kredycie wiązanym także działania wobec podmiotu finansującego, zależnie od dokumentów.

W sporach konsumenckich pomocne mogą być także bezpłatne instytucje: miejski albo powiatowy rzecznik konsumentów, Inspekcja Handlowa oraz UOKiK w zakresie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. UOKiK zasadniczo nie prowadzi indywidualnej sprawy o zwrot pieniędzy dla konkretnej osoby, ale skarga może mieć znaczenie, jeżeli firma stosuje podobny mechanizm wobec wielu klientów.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak stosować opisane zasady w praktyce. Każdy przypadek trzeba jednak ocenić na podstawie dokumentów, terminów i sposobu zawarcia umowy.

FAQ

Czy odstąpienie od umowy po pokazie wymaga zgody sprzedawcy?

Nie. Odstąpienie jest jednostronnym oświadczeniem konsumenta. Sprzedawca nie musi go zaakceptować, aby wywołało skutek, jeżeli zostało złożone zgodnie z przepisami i w terminie.

Czy 14 dni liczy się od podpisania umowy czy od dostawy sprzętu?

Przy sprzedaży towaru termin zasadniczo biegnie od objęcia rzeczy w posiadanie przez konsumenta albo wskazaną przez niego osobę trzecią. Jeżeli dostarczono kilka rzeczy osobno, termin może biec od otrzymania ostatniej rzeczy, partii lub części.

Czy sprzedawca może odmówić zwrotu, bo sprzęt został rozpakowany?

Samo rozpakowanie nie przekreśla prawa odstąpienia. Konsument odpowiada jednak za zmniejszenie wartości towaru, jeżeli korzystał z niego bardziej, niż było to konieczne do stwierdzenia charakteru, cech i funkcjonowania rzeczy. W opisanej sytuacji sprzęt jest nieużywany, co działa na korzyść konsumenta.

Czy trzeba płacić raty po odstąpieniu od umowy?

Jeżeli odstąpienie od umowy sprzedaży było skuteczne, należy zakwestionować dalsze raty i poinformować o odstąpieniu także kredytodawcę lub pośrednika. Przy kredycie wiązanym odstąpienie od umowy sprzedaży może oddziaływać na umowę kredytu, ale trzeba sprawdzić dokumenty i daty.

Co zrobić, gdy firma nie odbiera listów?

Należy zachować dowody wysłania, zwrócone przesyłki i kopie pism, a następnie ponowić korespondencję na wszystkie znane adresy przedsiębiorcy. Dobrze jest wysłać pismo także e-mailem, jeżeli adres widnieje w umowie lub materiałach firmy.

Czy warto zgłosić sprawę do rzecznika konsumentów?

Tak. Miejski albo powiatowy rzecznik konsumentów może bezpłatnie udzielić porady, pomóc w przygotowaniu pisma, a w niektórych sprawach wystąpić do przedsiębiorcy albo wesprzeć konsumenta w postępowaniu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta – w szczególności art. 2 pkt 2, art. 7, art. 7ab, art. 17a oraz art. 27–38 – ISAP

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – art. 61 – ISAP

3. Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim – w szczególności art. 53, art. 56 i art. 57 – ISAP

4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – art. 286 – ISAP

5. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – przepisy o nakazie zapłaty i sprzeciwie – ISAP

6. UOKiK – informacje o prawie odstąpienia od umowy i pomocy dla konsumentów – Prawa konsumenta, rzecznicy konsumentów

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.