Czy komornik może przeszukać mieszkanie i zająć rzeczy domowników?

Wszczęcie egzekucji przez komornika

Jeżeli dłużnik mieszka razem z rodziną, komornik może prowadzić czynności egzekucyjne w miejscu jego zamieszkania lub pobytu. Dotyczy to również sytuacji, gdy mieszkanie formalnie należy do rodziców albo współmałżonka.

W praktyce komornik najczęściej kieruje egzekucję do miejsca, w którym dłużnik jest zameldowany albo faktycznie mieszka. Warto przeczytać także artykuł dotyczący egzekucji u zameldowanego dłużnika.

Jeżeli po śmierci jednego z małżonków nie przeprowadzono działu spadku, dzieci mogą stać się współwłaścicielami udziałów w nieruchomości. W takiej sytuacji komornik może traktować mieszkanie jako miejsce związane z majątkiem dłużnika.

Komornik ma prawo wejść do wszystkich pomieszczeń znajdujących się w lokalu, jeżeli uzna, że mogą tam znajdować się składniki majątku dłużnika. Sam fakt, że dłużnik ma „swój pokój”, nie ogranicza uprawnień komornika do sprawdzenia innych części mieszkania.

Nie oznacza to jednak, że komornik może dowolnie zajmować majątek innych domowników. Konto bankowe należące wyłącznie do osoby niedłużnej co do zasady nie podlega zajęciu w sprawie prowadzonej przeciwko innemu członkowi rodziny.

Jeżeli po rozpoczęciu postępowania okaże się, że komornik pobrał środki bez podstawy albo już po spłacie zobowiązania, trzeba szybko ustalić, jak odzyskać pieniądze niesłusznie pobrane przez komornika. Znaczenie mają przede wszystkim dokumenty z kancelarii, historia rachunku i potwierdzenia wcześniejszych wpłat.

Zajęcie przedmiotów znajdujących się w miejscu zamieszkania dłużnika

Zgodnie z art. 845 Kodeksu postępowania cywilnego komornik może zająć ruchomości znajdujące się we władaniu dłużnika. W praktyce oznacza to, że komornik często przyjmuje, iż rzeczy znajdujące się w mieszkaniu używanym przez dłużnika mogą należeć do niego albo pozostawać w jego współwładaniu.

Najczęściej zajmowane są przedmioty mające realną wartość handlową, np. samochody, telewizory, sprzęt komputerowy, elektronika, drogie AGD lub narzędzia.

Warto pamiętać, że istnieją ustawowe ograniczenia egzekucji. Niektóre przedmioty codziennego użytku oraz podstawowe wyposażenie gospodarstwa domowego są wyłączone spod egzekucji. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule dotyczącym wyłączenia mebli i sprzętu domowego.

W czasie czynności komornik może pytać o właściciela poszczególnych rzeczy. Warto posiadać dokumenty potwierdzające zakup, np. faktury, paragony, potwierdzenia przelewów albo umowy.

Sytuacja może być bardziej złożona po śmierci zadłużonego członka rodziny, ponieważ egzekucja przeciwko spadkobiercy wymaga ustalenia, kto i w jakim zakresie odpowiada za dług. Domownicy powinni również dokładnie sprawdzić zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, aby zweryfikować osobę dłużnika, podstawę postępowania i składniki majątku objęte czynnościami.

Zajęcie ruchomości znajdujących się we władaniu dłużnika

Komornik podczas zajęcia nie prowadzi szczegółowego postępowania dotyczącego własności każdej rzeczy. W pierwszej kolejności ocenia, kto faktycznie włada przedmiotem.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że jeżeli rzecz znajduje się we wspólnie zajmowanym mieszkaniu, komornik może uznać ją za pozostającą przynajmniej we współwładaniu dłużnika. Dotyczy to szczególnie sytuacji rodzinnych i wspólnego zamieszkiwania.

W praktyce ryzyko zajęcia dotyczy zwłaszcza rzeczy wspólnie używanych przez domowników. Szerzej problem ten opisuje artykuł dotyczący rzeczy domowników.

Jeżeli rzecz znajduje się wyłącznie we władaniu osoby trzeciej, komornik co do zasady powinien uzyskać zgodę tej osoby na zajęcie albo jej oświadczenie, że rzecz należy do dłużnika. Wyjątkiem są niektóre sprawy alimentacyjne.

W przypadku egzekucji alimentów komornik ma dalej idące uprawnienia i może zająć również ruchomości znajdujące się we władaniu osoby wspólnie zamieszkującej z dłużnikiem, chyba że osoba ta wykaże swoje prawo własności.

Powództwo przeciwegzekucyjne i skarga na czynności komornika

Jeżeli komornik zajmie rzecz należącą do osoby trzeciej, właściciel może podjąć działania prawne.

Gdy komornik naruszył przepisy postępowania, możliwe jest wniesienie skargi na czynności komornika. Termin na jej złożenie wynosi co do zasady 7 dni od dnia dokonania czynności albo od momentu uzyskania informacji o niej.

Jeżeli natomiast rzecz została zajęta formalnie prawidłowo, ale narusza prawa osoby trzeciej, konieczne może być wniesienie pozwu o zwolnienie przedmiotu spod egzekucji na podstawie art. 841 Kodeksu postępowania cywilnego. Więcej informacji zawiera materiał dotyczący obrony osoby trzeciej w egzekucji.

Powództwo należy wnieść w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa. W praktyce bardzo ważne jest zgromadzenie dowodów własności rzeczy.

Czy komornik może wejść do mieszkania pod nieobecność właściciela?

Tak. Zgodnie z art. 814 Kodeksu postępowania cywilnego komornik może zarządzić otwarcie mieszkania i innych pomieszczeń, jeżeli wymaga tego cel egzekucji.

W razie potrzeby komornik może skorzystać z pomocy ślusarza i policji. Dotyczy to również sytuacji, gdy właściciel mieszkania jest nieobecny.

Komornik może przeszukać pomieszczenia, schowki, a w określonych przypadkach także odzież dłużnika. Uprawnienia te mają jednak służyć wyłącznie prowadzeniu egzekucji i nie mogą być wykonywane w sposób dowolny lub nieproporcjonalny.

Jeżeli dłużnik faktycznie mieszka pod danym adresem albo pozostawił tam swoje rzeczy, komornik może prowadzić czynności nawet wtedy, gdy lokal należy formalnie do innej osoby.

FAQ

Czy komornik może wejść do mieszkania bez mojej zgody?

Tak, jeżeli mieszka tam dłużnik albo istnieją podstawy do prowadzenia egzekucji pod tym adresem. Komornik może skorzystać z pomocy policji i ślusarza.

Czy komornik może zająć rzeczy należące do rodziców dłużnika?

Co do zasady nie powinien zajmować cudzej własności, ale w praktyce może dojść do sporu co do tego, kto jest właścicielem rzeczy. Dlatego warto posiadać dowody zakupu.

Czy komornik może zająć konto bankowe matki lub ojca dłużnika?

Nie, jeżeli rachunek należy wyłącznie do osoby, która nie jest dłużnikiem. Inaczej może być przy rachunkach wspólnych.

Ile czasu jest na złożenie skargi na czynności komornika?

Termin wynosi co do zasady 7 dni od dokonania czynności albo od dnia uzyskania informacji o niej.

Jak długo można dochodzić zwolnienia rzeczy spod egzekucji?

Powództwo z art. 841 Kodeksu postępowania cywilnego wnosi się w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
2. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1986 r., sygn. III CZP 61/86
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1991 r., sygn. IV CR 550/90
4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. I ACa 551/06

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.