Wezwanie do zwrotu błędnie przelanych pieniędzy od komornika – co zrobić?

Uzyskanie nienależnego świadczenia a obowiązek zwrotu pieniędzy

Zgodnie z art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego świadczenie jest nienależne m.in. wtedy, gdy osoba otrzymująca pieniądze nie była uprawniona do ich otrzymania. Dotyczy to także sytuacji, gdy komornik lub bank omyłkowo przekaże środki na niewłaściwe konto.

Co do zasady osoba, która otrzymała taki przelew, powinna zwrócić środki. Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji będzie musiała oddać całą kwotę.

Kluczowe znaczenie ma tutaj art. 409 Kodeksu cywilnego. Przepis ten przewiduje, że obowiązek zwrotu wygasa, jeśli osoba otrzymująca pieniądze zużyła je lub utraciła w taki sposób, że nie jest już wzbogacona, chyba że powinna była liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

W praktyce oznacza to, że znaczenie ma dobra lub zła wiara osoby, która otrzymała środki. Jeżeli odbiorca miał podstawy uważać, że pieniądze rzeczywiście mu się należą, jego sytuacja procesowa może być korzystniejsza.

Obowiązek wydania korzyści

Sądy zwracają uwagę, że samo wydanie pieniędzy nie zawsze oznacza brak wzbogacenia. Jeżeli środki zostały przeznaczone np. na spłatę własnych długów lub innych zobowiązań, korzyść majątkowa może nadal istnieć.

Potwierdza to wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1998 r., sygn. akt I CKN 918/97. Sąd uznał, że osoba, która przeznaczyła nienależnie otrzymane pieniądze na spłatę własnego długu, nadal pozostaje wzbogacona, ponieważ zmniejszyły się jej zobowiązania.

W praktyce inaczej może zostać oceniona sytuacja osoby, która przeznaczyła środki na bieżące utrzymanie dziecka lub codzienne wydatki, będąc przekonaną, że otrzymała zaległe alimenty.

Zobacz również:

Czy bank ponosi odpowiedzialność za błędny przelew?

W części przypadków odpowiedzialność może ponosić także bank. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy dane odbiorcy przelewu nie zgadzały się z numerem rachunku bankowego.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2004 r., sygn. akt IV CK 158/03, wskazano, że bank powinien działać z należytą starannością właściwą dla profesjonalisty. Jeżeli doszło do realizacji przelewu mimo rozbieżności danych odbiorcy, możliwe jest dochodzenie odpowiedzialności od banku.

Obecnie jednak przelewy są realizowane głównie na podstawie numeru rachunku bankowego, zgodnie z ustawą o usługach płatniczych. Sam fakt niezgodności imienia i nazwiska odbiorcy z numerem rachunku nie zawsze oznacza automatyczną odpowiedzialność banku.

W praktyce znaczenie mają m.in. procedury bankowe, treść dyspozycji przelewu oraz możliwość wykazania szkody.

Zobacz również:

Przedawnienie roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia

W starszych opracowaniach często pojawia się informacja o 3-letnim terminie przedawnienia. Obecnie nie zawsze będzie to prawidłowe.

Po zmianach przepisów Kodeksu cywilnego podstawowy termin przedawnienia roszczeń majątkowych wynosi obecnie 6 lat. Termin 3-letni nadal dotyczy m.in. roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz świadczeń okresowych.

Ocena właściwego terminu zależy więc od charakteru sprawy oraz podmiotu dochodzącego zwrotu pieniędzy.

Należy również pamiętać, że wniesienie pozwu, wszczęcie postępowania lub inna czynność przed sądem może przerwać bieg przedawnienia. Po przerwaniu termin biegnie od początku.

Nie można więc zakładać, że samo upływanie czasu automatycznie zwolni z obowiązku zwrotu pieniędzy.

Co zrobić po otrzymaniu wezwania do zwrotu pieniędzy?

Po otrzymaniu wezwania warto przede wszystkim:

• sprawdzić dokładnie tytuł przelewu i numer sprawy,
• ustalić, kto domaga się zwrotu środków,
• zachować korespondencję z komornikiem lub bankiem,
• ustalić, na co zostały przeznaczone pieniądze,
• nie podpisywać pochopnie uznania długu.

W części przypadków możliwe jest negocjowanie rozłożenia zwrotu na raty albo zakwestionowanie roszczenia w całości.

Jeżeli komornik lub wierzyciel skieruje sprawę do sądu, konieczne może być przedstawienie dowodów potwierdzających dobrą wiarę oraz brak wzbogacenia.

Podsumowanie

Otrzymanie błędnego przelewu od komornika lub banku nie oznacza automatycznie, że zawsze trzeba zwrócić całą kwotę. Kluczowe znaczenie ma to, czy odbiorca działał w dobrej wierze oraz czy nadal pozostaje wzbogacony.

W praktyce każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Znaczenie mają m.in. opis przelewu, wcześniejsze relacje z komornikiem, sposób wydania pieniędzy oraz działania podejmowane przez wierzyciela.

W przypadku sporu warto zgromadzić dokumenty dotyczące przelewu i rozważyć profesjonalną analizę sprawy. Pomocne może być także wcześniejsze zapoznanie się z tematami dotyczącymi odzyskanie środków od komornika.

FAQ

Czy trzeba oddać błędny przelew od komornika?

Co do zasady tak. Jeżeli środki zostały przekazane omyłkowo, mogą być dochodzone jako nienależne świadczenie. W części spraw możliwe jest jednak powołanie się na brak wzbogacenia.

Czy wydanie pieniędzy zwalnia z obowiązku zwrotu?

Nie zawsze. Jeżeli środki zostały przeznaczone np. na spłatę własnych długów, sąd może uznać, że wzbogacenie nadal istnieje.

Ile wynosi termin przedawnienia?

Obecnie podstawowy termin przedawnienia wynosi 6 lat, a w niektórych sprawach 3 lata. Termin może zostać przerwany przez czynności przed sądem.

Czy można ignorować wezwanie do zapłaty?

Nie warto tego robić. Brak odpowiedzi może doprowadzić do skierowania sprawy do sądu i naliczenia dodatkowych kosztów.

Czy bank może odpowiadać za błędny przelew?

Tak, ale tylko w określonych sytuacjach. Konieczne jest wykazanie, że bank naruszył obowiązki związane z realizacją przelewu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1998 r., sygn. akt I CKN 918/97
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2004 r., sygn. akt IV CK 158/03
4. Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.