Wypowiedzenie umowy kredytu przez bank

Co oznacza wypowiedzenie umowy kredytu przez bank?

Wypowiedzenie umowy kredytu przez bank oznacza, że po upływie okresu wypowiedzenia bank traktuje niespłaconą część kredytu jako wymagalną. W praktyce dłużnik nie odpowiada już tylko za kilka zaległych rat, lecz za całość zadłużenia wynikającego z umowy, powiększoną o należne odsetki, opłaty i koszty dochodzenia roszczenia, o ile zostały naliczone zgodnie z umową i przepisami.

Prawo bankowe pozwala bankowi wypowiedzieć umowę kredytu między innymi wtedy, gdy kredytobiorca nie dotrzymuje warunków udzielenia kredytu albo utracił zdolność kredytową. Jeżeli umowa nie przewiduje dłuższego terminu, okres wypowiedzenia wynosi 30 dni, a w razie zagrożenia upadłością kredytobiorcy 7 dni.

Nie każde wypowiedzenie jest jednak automatycznie skuteczne. Trzeba sprawdzić, czy bank prawidłowo doręczył wezwanie do zapłaty, czy zachował wymaganą procedurę z art. 75c Prawa bankowego, czy wypowiedzenie zostało doręczone właściwej osobie i czy kwota dochodzona w pozwie została wyliczona prawidłowo.

Jakie wezwanie powinno poprzedzać wypowiedzenie kredytu?

Jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą kredytu, bank powinien najpierw wezwać go do zapłaty i wyznaczyć termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W wezwaniu bank powinien także poinformować o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania.

Restrukturyzacja może polegać na zmianie harmonogramu spłat, czasowym obniżeniu rat, wydłużeniu okresu kredytowania, karencji albo innym rozwiązaniu zaakceptowanym przez bank. Bank ma obowiązek rozważyć wniosek, ale warunki restrukturyzacji zależą od oceny sytuacji finansowej kredytobiorcy. Jeżeli bank odmawia, powinien przekazać pisemne wyjaśnienie przyczyn odmowy.

Brak prawidłowego przeprowadzenia procedury z art. 75c Prawa bankowego może być istotnym zarzutem w sprawie sądowej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że procedura ta powinna poprzedzać wypowiedzenie umowy kredytu, a jej pominięcie może prowadzić do uznania wypowiedzenia za przedwczesne albo bezskuteczne. Ocena zawsze zależy jednak od dokumentów: treści wezwania, potwierdzeń doręczenia, treści wypowiedzenia i historii spłat.

Nakaz zapłaty po wypowiedzeniu kredytu

Po wypowiedzeniu umowy bank może skierować sprawę do sądu i żądać wydania nakazu zapłaty. Nakaz zapłaty nie jest jeszcze końcem sprawy, ale wymaga szybkiej reakcji. W postępowaniu upominawczym pozwany powinien w terminie oznaczonym w nakazie zapłacić całość roszczenia z kosztami albo wnieść sprzeciw. Przy doręczeniu w Polsce termin wynosi co do zasady 2 tygodnie od dnia doręczenia nakazu.

Jeżeli nakaz został wydany w zwykłym postępowaniu upominawczym, sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz. W piśmie trzeba wskazać, czy zaskarża się nakaz w całości czy w części, podać zarzuty, opisać okoliczności faktyczne i przedstawić dowody. Prawidłowy sprzeciw powoduje, że nakaz traci moc w zaskarżonej części, a sprawa jest rozpoznawana dalej.

Inaczej wygląda elektroniczne postępowanie upominawcze, czyli EPU. W EPU do sprzeciwu od nakazu zapłaty nie dołącza się dowodów. Po skutecznym wniesieniu sprzeciwu sąd umarza elektroniczne postępowanie w zakresie, w którym nakaz utracił moc. Wierzyciel może następnie wnieść pozew w zwykłym postępowaniu, dlatego sprzeciw nie likwiduje długu, ale odbiera nakazowi szybki skutek egzekucyjny.

Jak porozumieć się z bankiem co do spłaty zadłużenia?

Rozmowy z bankiem warto prowadzić równolegle ze złożeniem sprzeciwu, jeżeli istnieją podstawy do jego wniesienia. Samo oczekiwanie na odpowiedź banku może być ryzykowne, bo termin sądowy biegnie niezależnie od negocjacji. Najbezpieczniej kontaktować się z bankiem pisemnie i zachowywać potwierdzenia wysłania pism oraz odpowiedzi.

W propozycji ugody trzeba wskazać realną kwotę miesięcznej spłaty, źródło dochodu, wysokość stałych wydatków, ewentualne zabezpieczenia oraz to, czy dłużnik jest w stanie wpłacić część zadłużenia od razu. W praktyce bank częściej rozważy ugodę, gdy harmonogram jest konkretny i możliwy do wykonania. Przy rozmowach z bankiem warto znać zasady dotyczące restrukturyzacji zadłużenia.

Jeżeli sprawa jest już w sądzie, można w sprzeciwie lub w dalszym piśmie procesowym wnosić o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty. Trzeba jednak pamiętać, że sąd stosuje art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego wyjątkowo, w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że dłużnika nie stać na jednorazową spłatę. Potrzebne są dokumenty potwierdzające dochody, koszty utrzymania, stan zdrowia, liczbę osób na utrzymaniu i realną możliwość spłacania rat.

Co powinien zawierać sprzeciw od nakazu zapłaty?

Sprzeciw powinien zawierać oznaczenie sądu, sygnaturę sprawy, dane stron, tytuł pisma, wskazanie, czy nakaz jest zaskarżany w całości czy w części, wniosek o oddalenie powództwa w odpowiednim zakresie oraz podpis. W zwykłym postępowaniu upominawczym należy też przedstawić zarzuty, fakty i dowody.

W sprawie kredytowej zarzuty mogą dotyczyć między innymi braku skutecznego wypowiedzenia umowy, braku doręczenia wezwania z art. 75c Prawa bankowego, błędnego wyliczenia zadłużenia, nieprawidłowych odsetek lub kosztów, niewykazania przejścia wierzytelności, przedawnienia części roszczenia albo nieudowodnienia wysokości żądania. Roszczenia banku związane z prowadzoną działalnością gospodarczą co do zasady przedawniają się z upływem 3 lat, ale początek i przerwanie biegu przedawnienia trzeba oceniać indywidualnie.

Jeżeli nakaz został doręczony na nieaktualny adres albo dłużnik dowiedział się o sprawie dopiero od komornika, sytuacja wymaga osobnej analizy. W niektórych przypadkach możliwe jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu, wniosku o doręczenie nakazu albo podjęcie działań w egzekucji. Trzeba działać szybko, bo wniosek o przywrócenie terminu składa się zasadniczo w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia.

Czy poręczyciel też powinien wnieść sprzeciw?

Jeżeli nakaz zapłaty otrzymał zarówno kredytobiorca, jak i poręczyciel, każdy z nich powinien samodzielnie ocenić potrzebę wniesienia sprzeciwu. Sprzeciw jednego współpozwanego nie zawsze chroni drugiego w takim samym zakresie. Jeżeli poręczyciel nie zareaguje, nakaz może się wobec niego uprawomocnić, nawet gdy kredytobiorca podejmie obronę.

Poręczyciel może podnosić zarzuty wynikające z poręczenia, z umowy kredytu oraz z przebiegu wypowiedzenia, o ile mają znaczenie dla jego odpowiedzialności. Warto sprawdzić, czy bank prawidłowo poinformował poręczyciela o zadłużeniu, czy zakres poręczenia obejmuje dochodzoną kwotę i czy nie doszło do nieuzgodnionej zmiany warunków zobowiązania.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak różnie może wyglądać sytuacja dłużnika po wypowiedzeniu kredytu i otrzymaniu nakazu zapłaty.