- Egzekucja administracyjna co do zasady wymaga skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego albo zawiadomienia o zajęciu.
- Podwójne awizo może zostać uznane za skuteczne doręczenie, nawet gdy zobowiązany faktycznie nie odebrał przesyłki.
- Po umorzeniu bezskutecznej egzekucji ZUS może ponownie wszcząć postępowanie po ujawnieniu majątku lub dochodów dłużnika.
- Bieg przedawnienia składek ZUS może zostać zawieszony na czas trwania postępowania egzekucyjnego.
Wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez ZUS
Zgodnie z art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) egzekucja administracyjna jest wszczynana na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela. W przypadku ZUS organ może prowadzić egzekucję samodzielnie albo skierować ją do właściwego organu egzekucyjnego.
Aktualnie obowiązujące przepisy nadal przewidują, że wszczęcie egzekucji następuje m.in. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, jeśli nastąpiło wcześniej.
Oznacza to, że samo wystawienie tytułu wykonawczego nie wystarcza. Konieczne jest jeszcze skuteczne doręczenie przewidziane przez przepisy.
Zobacz również:
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Doręczenie zastępcze i awizo
Do doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego organ może korzystać z tzw. doręczenia zastępczego.
Jeżeli adresat nie odbierze przesyłki, operator pocztowy pozostawia awizo i przechowuje pismo przez 14 dni. Po bezskutecznym upływie terminu oraz prawidłowym pozostawieniu drugiego awiza doręczenie uważa się za skuteczne, nawet gdy adresat faktycznie nie odebrał listu.
W praktyce oznacza to, że nieodebranie przesyłki z poczty często nie chroni przed skutkami egzekucji.
Jednocześnie skuteczności doręczenia nie można domniemywać. Organ powinien posiadać dowody prawidłowego awizowania i przechowywania przesyłki. W przypadku błędów proceduralnych możliwe jest podważanie skuteczności wszczęcia egzekucji.
Ponowne wszczęcie egzekucji po umorzeniu
Umorzenie wcześniejszej bezskutecznej egzekucji nie wyklucza kolejnego postępowania po ujawnieniu dochodu lub majątku. W tym artykule istotne jest przede wszystkim, czy nowe postępowanie zostało skutecznie wszczęte i czy zobowiązanemu prawidłowo doręczono dokument uruchamiający egzekucję.
Ogólny wpływ umorzenia, kolejnego wniosku i czynności egzekucyjnych na przedawnienie opisuje poradnik o ponownym wszczęciu egzekucji. Poniżej pozostajemy przy skutkach doręczenia w administracyjnej egzekucji ZUS.
Przedawnienie składek ZUS
Przy ocenie skuteczności egzekucji trzeba sprawdzić daty wymagalności składek oraz okresy, w których bieg przedawnienia został zawieszony. Sam wiek zaległości nie wystarcza do stwierdzenia przedawnienia, jeżeli wcześniej prowadzono postępowanie i prawidłowo zawiadomiono zobowiązanego o podjętych czynnościach.
Szczególną sytuację należności zabezpieczonych na nieruchomości omawia poradnik o składkach ZUS zabezpieczonych hipoteką. W tej sprawie punktem ciężkości pozostaje wpływ skutecznego lub wadliwego doręczenia na egzekucję.
Czy można podważyć egzekucję po latach?
Tak, ale zależy to od konkretnego stanu faktycznego. W praktyce najczęściej analizuje się:
- czy doręczenie było prawidłowe,
- czy organ dysponuje dowodami awizowania,
- czy egzekucja została skutecznie wszczęta,
- czy doszło do zawieszenia albo przerwania biegu przedawnienia,
- czy organ prawidłowo prowadził ponowną egzekucję.
Znaczenie może mieć również rodzaj prowadzonej egzekucji. Przykładowo inaczej wyglądają ograniczenia przy świadczeniach emerytalnych w przypadku egzekucji z emerytury w trybie administracyjnym.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce oceniane są doręczenia i przedawnienie w sprawach egzekucji składek ZUS.
Pan Adam wyjechał do pracy za granicę i nie odbierał korespondencji kierowanej na adres zameldowania. ZUS wysłał odpis tytułu wykonawczego, a przesyłka została dwukrotnie awizowana. Po kilku latach organ zajął rachunek bankowy. Sąd uznał, że doręczenie było skuteczne, ponieważ procedura awizowania została prawidłowo przeprowadzona.
Pani Katarzyna miała zaległości składkowe z lat 2004–2006. Pierwsza egzekucja została umorzona jako bezskuteczna. Po kilku latach ZUS ustalił, że dłużniczka pobiera wysokie wynagrodzenie z umowy o pracę i ponownie wszczął egzekucję. Ponieważ dokonano nowych doręczeń, organ mógł legalnie kontynuować postępowanie.
Pan Robert zakwestionował egzekucję po otrzymaniu zajęcia rachunku bankowego. W toku postępowania okazało się, że organ wysłał korespondencję na nieaktualny adres mimo wcześniejszego zgłoszenia zmiany miejsca zamieszkania. W takiej sytuacji możliwe było podważanie skuteczności doręczenia i zarzutów dotyczących przedawnienia.
FAQ
Czy ZUS musi doręczyć tytuł wykonawczy przed egzekucją?
Tak, co do zasady wszczęcie egzekucji wymaga skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego albo zawiadomienia o zajęciu wierzytelności.
Czy podwójne awizo oznacza skuteczne doręczenie?
Tak, jeżeli organ i operator pocztowy prawidłowo przeprowadzili procedurę doręczenia zastępczego przewidzianą w K.p.a.
Czy ZUS może ponownie wszcząć egzekucję po kilku latach?
Tak. Jest to możliwe szczególnie wtedy, gdy wcześniejsza egzekucja została umorzona jako bezskuteczna, a później ujawniono majątek albo dochody dłużnika.
Czy składki ZUS zawsze przedawniają się po 5 latach?
Nie. Dla starszych należności mogą mieć zastosowanie wcześniejsze przepisy przewidujące 10-letni termin przedawnienia.
Czy trwająca egzekucja zatrzymuje przedawnienie?
Tak, jeżeli egzekucja została skutecznie wszczęta i zobowiązany został zawiadomiony o pierwszej czynności egzekucyjnej.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – ISAP
2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – ISAP
3. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 06.12.2017 r., sygn. akt V SA/Wa 974/17
4. Wyrok WSA w Opolu z dnia 17.03.2011 r., sygn. akt I SA/Op 3/11
5. Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20.04.2021 r., sygn. akt I SA/Gl 189/21
6. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 23.04.2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2783/19
7. Wyrok NSA z dnia 07.10.2014 r., sygn. akt II FSK 2290/12
