Odsetki po przegranej sprawie ze skargi pauliańskiej

Czy w wyroku ze skargi pauliańskiej sąd orzeka o odsetkach?

W typowej sprawie pauliańskiej sąd nie zasądza od osoby trzeciej kwoty głównej ani odsetek tak, jak w zwykłej sprawie o zapłatę. Sentencja wyroku najczęściej brzmi w ten sposób, że sąd uznaje określoną czynność prawną dłużnika za bezskuteczną wobec konkretnego wierzyciela, zwykle do wysokości oznaczonej wierzytelności wynikającej z tytułu przeciwko dłużnikowi.

Przykładowo sąd może uznać za bezskuteczną wobec wierzyciela umowę darowizny nieruchomości zawartą pomiędzy dłużnikiem a osobą trzecią, do wysokości wierzytelności wynikającej z prawomocnego wyroku lub nakazu zapłaty. Taki wyrok nie zmienia treści wcześniejszego orzeczenia przeciwko dłużnikowi i nie wyznacza nowej daty naliczania odsetek. Gdy sprawa dotyczy nieruchomości, znaczenie może mieć także pauliana wobec nieruchomości obciążonej, zwłaszcza przy hipotece lub innych prawach ujawnionych w księdze wieczystej.

O tym, od kiedy i w jakiej wysokości biegną odsetki, decyduje przede wszystkim pierwotny tytuł przeciwko dłużnikowi. Jeżeli w tym tytule wskazano, że kwota 100 000 zł podlega zapłacie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty, to właśnie ta data jest punktem wyjścia do obliczeń także wtedy, gdy później zapadł wyrok pauliański przeciwko osobie trzeciej.

Nie oznacza to jednak, że wolno pominąć treść samego wyroku pauliańskiego. Jeżeli sentencja ogranicza bezskuteczność do konkretnej kwoty, nie opisuje odsetek albo budzi wątpliwości co do zakresu chronionej wierzytelności, konieczna jest analiza obu tytułów. W sprawach sprzed wielu lat trzeba też oddzielnie sprawdzić przedawnienie wierzytelności pierwotnej, ponieważ zarzuty dotyczące wymagalności i wykonalności długu mogą mieć praktyczne znaczenie.

Od jakiej daty liczyć odsetki po przegranej skardze pauliańskiej?

Odsetki należy liczyć od daty wynikającej z tytułu przeciwko dłużnikowi, a nie od daty wniesienia pozwu pauliańskiego i nie od daty wyroku przeciwko osobie trzeciej. Skarga pauliańska nie służy bowiem zasądzeniu nowej należności od osoby trzeciej, lecz umożliwia wierzycielowi zaspokojenie się z przedmiotu, który wskutek zaskarżonej czynności wyszedł z majątku dłużnika albo do niego nie wszedł.

Jeżeli dłużnik miał zapłacić należność z odsetkami od dnia wymagalności pożyczki, faktury lub innego zobowiązania, to osoba trzecia, która przegrała sprawę pauliańską, musi liczyć się z tym, że egzekucja z objętego wyrokiem majątku obejmie także odsetki naliczane zgodnie z tamtym tytułem. W praktyce może to istotnie zwiększyć kwotę potrzebną do zwolnienia majątku spod egzekucji.

Odsetki biegną zwykle do dnia zapłaty, zaspokojenia wierzyciela albo uzyskania przez wierzyciela zaspokojenia w egzekucji, na przykład z ceny sprzedaży nieruchomości. Jeżeli wierzyciel zostanie zaspokojony tylko częściowo, dalsze naliczanie zależy od tego, jaka część należności głównej i ubocznej pozostała niezapłacona.

Jak obliczyć odsetki ustawowe za opóźnienie?

Podstawą jest art. 481 Kodeksu cywilnego. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie została oznaczona inaczej, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie, których wysokość odpowiada sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Minister Sprawiedliwości ogłasza ich wysokość w Monitorze Polskim.

Według stanu na 11 czerwca 2026 r. odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą 9,25% w stosunku rocznym od 5 marca 2026 r. Nie znaczy to, że całość odsetek za wcześniejsze lata liczy się jedną aktualną stawką. Dla każdego okresu trzeba zastosować stopę obowiązującą w danym czasie, chyba że tytuł albo umowa wskazuje inny dopuszczalny rodzaj odsetek.

Trzeba też odróżnić odsetki ustawowe od odsetek ustawowych za opóźnienie oraz od odsetek maksymalnych za opóźnienie. Jeżeli tytuł wykonawczy zasądza konkretny rodzaj odsetek, to właśnie jego treść jest punktem wyjścia. W razie wątpliwości należy sprawdzić uzasadnienie orzeczenia, treść nakazu zapłaty, umowę oraz ewentualne klauzule dotyczące oprocentowania.

Co oznacza przegrana osoby trzeciej?

Przegrana w sprawie pauliańskiej nie powoduje automatycznie, że osoba trzecia staje się osobistym dłużnikiem wierzyciela w takim samym zakresie jak pierwotny dłużnik. Skutek jest inny: wierzyciel może prowadzić zaspokojenie z tego składnika majątku, który był przedmiotem zaskarżonej czynności, na przykład z darowanej nieruchomości, udziału w nieruchomości, pojazdu albo prawa majątkowego.

Na podstawie art. 532 Kodeksu cywilnego wierzyciel, wobec którego czynność została uznana za bezskuteczną, może dochodzić zaspokojenia z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej. Przy nieruchomościach obciążonych hipoteką lub innymi prawami rzeczowymi trzeba jednak zbadać kolejność zaspokojenia, wpisy w księdze wieczystej oraz wartość nieruchomości.

Osoba trzecia nie jest bezbronna. Art. 533 Kodeksu cywilnego pozwala jej zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela, jeżeli zaspokoi wierzyciela albo wskaże mu wystarczające do zaspokojenia mienie dłużnika. W praktyce może to oznaczać zapłatę odpowiedniej kwoty, zawarcie ugody albo wskazanie realnego majątku dłużnika, z którego wierzyciel może skutecznie przeprowadzić egzekucję.

Czego pilnować w sentencji wyroku?

W sprawie o skargę pauliańską szczególnie ważne jest dokładne oznaczenie wierzytelności chronionej wyrokiem. W sentencji powinno być jasne, jaka czynność prawna została uznana za bezskuteczną, wobec którego wierzyciela, w stosunku do jakiej wierzytelności oraz z jakiego tytułu ta wierzytelność wynika.

Jeżeli wierzytelność obejmuje należność główną, odsetki i koszty, powinno to wynikać z treści żądania oraz z dokumentów dołączonych do sprawy. Błędy w opisie wierzytelności mogą później prowadzić do sporów w egzekucji, zwłaszcza gdy osoba trzecia twierdzi, że wyrok pauliański nie obejmuje wszystkich należności ubocznych.

Warto również sprawdzić, czy powództwo zostało wniesione przed upływem 5 lat od daty zaskarżonej czynności. Termin z art. 534 Kodeksu cywilnego ma zasadnicze znaczenie: po jego upływie wierzyciel nie może skutecznie żądać uznania czynności za bezskuteczną.

FAQ

Czy osoba trzecia płaci odsetki od daty pozwu pauliańskiego?

Co do zasady nie. Odsetki liczy się według tytułu przeciwko dłużnikowi, czyli od daty wskazanej w wyroku, nakazie zapłaty, ugodzie albo innym tytule. Pozew pauliański nie wyznacza nowej daty wymagalności długu.

Czy sąd w sprawie pauliańskiej zasądza odsetki od osoby trzeciej?

Zwykle nie. Sąd uznaje określoną czynność za bezskuteczną wobec wierzyciela. Odsetki wynikają z pierwotnego stosunku prawnego i tytułu przeciwko dłużnikowi, a wyrok pauliański otwiera drogę do zaspokojenia z konkretnego majątku.

Czy osoba trzecia odpowiada całym swoim majątkiem?

Nie w taki sam sposób jak dłużnik osobisty. Skutek wyroku pauliańskiego dotyczy przede wszystkim przedmiotu, który wyszedł z majątku dłużnika albo do niego nie wszedł. W praktyce osoba trzecia może jednak zapłacić wierzycielowi, aby uniknąć egzekucji z tego przedmiotu.

Czy można zatrzymać naliczanie odsetek?

Odsetki przestają narastać w zakresie, w jakim wierzyciel zostanie zaspokojony. Może to nastąpić przez zapłatę, skuteczną ugodę albo zaspokojenie w egzekucji. Jeżeli zapłata jest częściowa, trzeba ustalić, jaka część należności nadal pozostaje niezaspokojona.

Czy warto sprawdzać przedawnienie?

Tak. W sprawach dotyczących starszych długów należy oddzielnie ocenić, czy wierzytelność, odsetki albo roszczenie stwierdzone tytułem nie są objęte zarzutem przedawnienia. Znaczenie ma rodzaj tytułu, data jego uprawomocnienia, czynności egzekucyjne i aktualny etap sprawy.

Podsumowanie

W sprawie ze skargi pauliańskiej kluczowe jest rozróżnienie dwóch rzeczy: wyroku przeciwko dłużnikowi i wyroku przeciwko osobie trzeciej. Pierwszy określa dług, w tym odsetki i datę ich naliczania. Drugi pozwala wierzycielowi sięgnąć do majątku, który wskutek zaskarżonej czynności znalazł się u osoby trzeciej.

Dlatego po przegranej sprawie pauliańskiej nie należy liczyć odsetek od daty pozwu przeciwko osobie trzeciej. Trzeba sięgnąć do pierwotnego tytułu wykonawczego i sprawdzić, jak opisano w nim należność główną, odsetki, koszty oraz datę początkową. W bardziej złożonych sprawach znaczenie mogą mieć także zabezpieczenia rzeczowe, przedawnienie, zakres sentencji wyroku i ewentualne karne aspekty pauliana, zwłaszcza gdy działanie dłużnika było celowe i miało utrudnić egzekucję.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 481 oraz art. 527-534 - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93.

2. Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 kwietnia 2026 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie - M.P. 2026 poz. 367.