• Data: 2025-08-12 Autor: Katarzyna Talkowska-Szewczyk
W 2020 roku zmarła moja babcia, która nie pozostawiła po sobie nic poza długami. Spadek przyjęłam z dobrodziejstwem inwentarza, będąc nieświadoma tego, że nie ochroni mnie to przed egzekucją długów babci. Dzisiaj otrzymałam zawiadomienie o wszczęciu egzekucji. Czy na tym etapie da się jeszcze cokolwiek zrobić, by uniknąć egzekucji komorniczej? Czy mam jakiekolwiek metody obrony i mogłabym uzyskać u Państwa pomoc w przygotowaniu ewentualnych pism i odwołań?
.jpg)
W treści wyroku wskazano, że jest to wyrok zaoczny. Tego rodzaju wyrok zapada wówczas, gdy pozew zostanie doręczony stronie pozwanej, a strona pozwana nie stawi się na termin rozprawy, a także nie zajmie stanowiska. W przypadku, w którym byłoby np. wadliwe doręczenie odpisu pozwu, to można byłoby składać wniosek o prawidłowe doręczenie i zgłaszać zarzuty merytoryczne co do samego zobowiązania np. nieudowodnienia roszczenia, przedawnienie.
Przechodząc do dalszej kwestii, wskazać należy, że po pierwsze już w treści samego orzeczenia wynika, że Pani odpowiedzialność została ograniczona do czynnej wartości spadku. Dodatkowo zgłosiła Pani wykaz inwentarza do sądu, a sąd zarządził jego ogłoszenie. Zgodnie z art. 319 ustawy Kodeks postępowania cywilnego „jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo zastrzegając pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności”. Ograniczenie odpowiedzialności pozwanego (materialnoprawne) może wynikać zarówno z ustawy, jak i umowy łączącej strony; może mieć ono także różny zakres. W takim przypadku sąd może (fakultatywnie), uwzględniając powództwo, wskazać w sentencji orzeczenia, że pozwanemu przysługuje prawo do powoływania się w toku postępowania na ograniczenie jego odpowiedzialności. Formułując zastrzeżenie, sąd nie ma jednak obowiązku wymienienia przedmiotów ani ich wartości. Istota art. 319 polega bowiem na zwolnieniu sądu od konieczności ustalania w postępowaniu rozpoznawczym składu masy majątkowej, z której albo do wartości której pozwany ponosi odpowiedzialność.
Zwraca się jednak uwagę, że wskazany przepis nie obejmuje sytuacji, w której odpowiedzialność pozwanego jest ograniczona do określonej kwoty, co sąd może, jeżeli zachodzi taka konieczność, uwzględnić bez trudu już w postępowaniu rozpoznawczym. Dłużnik może się powoływać w postępowaniu egzekucyjnym na ograniczenie swojej odpowiedzialności jedynie wówczas, gdy zostało ono zastrzeżone w tytule wykonawczym. Taka sytuacja ma miejsce w Pani przypadku. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 7.05.1971 r., sygn. akt I PR 426/70OSNCP, wynikająca z przepisu art. 319 obligatoryjność zamieszczenia w wyroku zastrzeżenia, że pozwanemu przysługuje prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności, jest uzasadniona obowiązującą z mocy art. 837 kodeksową zasadą ograniczenia egzekucji, według której dłużnik może powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności tylko wówczas, gdy ograniczenie to zostało zastrzeżone w tytule wykonawczym.
Zatem w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego powinna Pani podnieść na piśmie ograniczenie swojej odpowiedzialności. Przedstawić złożony do sądu wykaz wraz z postanowieniem sądu o jego ogłoszeniu. Pani odpowiedzialność jest ograniczenia do kwoty wskazanej jako wartość czynna spadku.
Wyrok zaoczny mimo nieświadomości pozwu
Pani Elżbieta dowiaduje się o wyroku zaocznym dopiero z pisma komornika. Pozew doręczono na stary adres. Składa wniosek o przywrócenie terminu i wykazuje, że nie miała możliwości obrony – sąd uchyla wyrok i sprawa rusza od nowa.
Odpowiedzialność ograniczona do wartości spadku
Pan Marek odziedziczył długi po ojcu, ale zgłosił wykaz inwentarza, z którego wynika, że wartość aktywów to tylko 12 tys. zł. W toku egzekucji przedkłada wykaz i ogranicza odpowiedzialność – komornik nie może prowadzić egzekucji ponad tę kwotę.
Błędne założenie pełnej odpowiedzialności
Spółka pozwała Panią Joannę jako spadkobierczynię o spłatę 40 tys. zł długu po zmarłym mężu. Sąd wydał wyrok zaoczny. Joanna, która zgłosiła wcześniej spis inwentarza, składa sprzeciw i wykazuje, że jej odpowiedzialność ogranicza się do 10 tys. zł – tyle wynosiła wartość czynna spadku.
Wyrok zaoczny zapada, gdy pozwany nie bierze udziału w sprawie mimo prawidłowego doręczenia pozwu. Jeśli doręczenie było wadliwe, można się od takiego wyroku skutecznie bronić. W przypadku spadkobiercy, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i złożył wykaz lub spis inwentarza, jego odpowiedzialność za długi spadkowe ogranicza się wyłącznie do wartości czynnej spadku – nie odpowiada majątkiem osobistym ponad tę wartość.
Otrzymałaś wyrok zaoczny lub wezwanie od komornika jako spadkobierca? Skontaktuj się z nami – pomożemy Ci ocenić sytuację, złożyć sprzeciw i skutecznie ograniczyć odpowiedzialność za długi.
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika
.jpg "Darowizna nieruchomości a egzekucja komornicza z majątku dzieci")
