- Po nowelizacji przepisów sąd może ogłosić upadłość konsumencką także wobec osoby, która doprowadziła do zadłużenia wskutek rażącego niedbalstwa.
- Przyczyny powstania długów wpływają obecnie głównie na długość planu spłaty wierzycieli.
- Długi małżonka nie przechodzą automatycznie na drugiego małżonka, jeśli zobowiązania zostały zaciągnięte wyłącznie przez jedną osobę.
- Dzieci mogą odrzucić spadek albo przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza, co ogranicza odpowiedzialność za długi spadkowe.
Czy po oddaleniu wniosku można ponownie złożyć wniosek o upadłość konsumencką?
Tak. Oddalenie wcześniejszego wniosku nie zamyka definitywnie możliwości ponownego ubiegania się o upadłość konsumencką. Obecnie obowiązujące przepisy są znacznie bardziej liberalne niż przed nowelizacją z 24 marca 2020 r. Przy szerszych problemach z zadłużeniem znaczenie ma również relacja między upadłością konsumencką a egzekucją komorniczą, w szczególności moment zawieszenia i umorzenia egzekucji. Oddalenie wniosku o upadłość nie wyklucza, że wierzyciel uzyska zabezpieczenie w postaci hipoteki przymusowej.
Zgodnie z art. 4914 Prawa upadłościowego sąd co do zasady bada obecnie przede wszystkim sam fakt niewypłacalności dłużnika. Oznacza to, że nawet osoba, która doprowadziła do zadłużenia wskutek błędnych decyzji finansowych lub rażącego niedbalstwa, może uzyskać ogłoszenie upadłości.
Nie oznacza to jednak, że sposób powstania zadłużenia przestał mieć znaczenie. Jeżeli sąd uzna, że dłużnik umyślnie doprowadził do niewypłacalności albo istotnie zwiększył jej stopień wskutek rażącego niedbalstwa, może ustalić dłuższy plan spłaty wierzycieli – nawet do 84 miesięcy.
Zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 10 Prawa upadłościowego upadłość ogłasza się wobec dłużnika niewypłacalnego. Więcej o procedurze i warunkach przeczytasz w artykule: upadłość konsumencka - przesłanki i postępowanie.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Rażące niedbalstwo a upadłość konsumencka
W praktyce sądy nadal analizują przyczyny zadłużenia. Problem pojawia się szczególnie wtedy, gdy kredyty były zaciągane mimo oczywistego braku możliwości ich spłaty albo gdy dłużnik świadomie zwiększał skalę zadłużenia.
Do okoliczności ocenianych negatywnie przez sądy należą między innymi:
- zaciąganie kolejnych pożyczek mimo trwałej niewypłacalności,
- finansowanie cudzej działalności gospodarczej bez realnych możliwości spłaty,
- ukrywanie majątku lub dochodów,
- brak współpracy z syndykiem,
- nieuzasadnione rozdysponowanie majątku przed złożeniem wniosku.
W opisanej sytuacji problemem mogło być zaciąganie nowych zobowiązań pomimo pogarszającej się sytuacji finansowej rodziny. Obecnie jednak takie okoliczności nie powinny automatycznie powodować oddalenia wniosku.
Na ocenę sądu wpływa również aktualne zachowanie dłużnika. Znaczenie ma m.in. zamknięcie nieużywanych rachunków bankowych, ograniczenie nowych zobowiązań oraz próby porozumienia z wierzycielami.
Jeżeli problemy finansowe były związane z przekazywaniem majątku rodzinie lub darowiznami, warto przeczytać także artykuł dotyczący wpływu darowizn na upadłość.
Czy warto negocjować z wierzycielami?
Tak. Nawet jeżeli planowane jest ponowne złożenie wniosku o upadłość konsumencką, próba ugodowego rozwiązania problemu zadłużenia może działać na korzyść dłużnika.
W praktyce możliwe są między innymi:
- rozłożenie długu na raty,
- czasowe zawieszenie spłaty,
- częściowe umorzenie odsetek,
- zawarcie ugody po wszczęciu egzekucji komorniczej.
Nie każdy wierzyciel zgodzi się na ugodę, ale warto podejmować próby negocjacji, szczególnie gdy sytuacja rodzinna jest trudna, np. przy utrzymywaniu dzieci lub problemach zdrowotnych.
Czy długi męża mogą przejść na żonę?
Nie zawsze. Jeżeli zobowiązania zostały zaciągnięte wyłącznie przez jednego małżonka, wierzyciel co do zasady może prowadzić egzekucję jedynie z majątku należącego do tego dłużnika oraz z majątku wspólnego w określonym zakresie.
Znaczenie ma przede wszystkim:
- moment powstania długu,
- istnienie wspólności majątkowej lub rozdzielności majątkowej,
- to, czy drugi małżonek wyraził zgodę na zobowiązanie.
Długi zaciągnięte przez jednego małżonka po ustanowieniu rozdzielności majątkowej co do zasady nie obciążają drugiego małżonka.
długi sprzed ślubu
Długi a spadek po rodzicach
Długi wchodzą do spadku razem z majątkiem. Obecnie jednak brak złożenia oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku powoduje co do zasady przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Oznacza to, że spadkobierca odpowiada za długi tylko do wysokości wartości odziedziczonego majątku.
W przypadku małoletnich dzieci odrzucenie spadku wymaga zwykle zgody sądu rodzinnego. Dlatego po śmierci osoby zadłużonej nie warto zwlekać z analizą sytuacji spadkowej.
Więcej informacji o końcowym etapie oddłużenia znajdziesz tutaj: jak wygląda zakończenie postępowania upadłościowego.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce wygląda postępowanie po oddaleniu lub ponownym złożeniu wniosku o upadłość konsumencką.
Zbliżony problem praktyczny opisuje analiza „komornik po ogłoszeniu upadłości”.
Pani Monika złożyła pierwszy wniosek o upadłość jeszcze przed nowelizacją przepisów. Sąd oddalił go z powodu zaciągania kolejnych chwilówek mimo braku zdolności do spłaty. Po zmianie prawa kobieta ponownie złożyła wniosek, szczegółowo opisując sytuację rodzinną i utratę dochodów. Sąd ogłosił upadłość, ale ustalił kilkuletni plan spłaty wierzycieli.
Pan Tomasz podpisał weksel związany z działalnością gospodarczą żony. Po zamknięciu firmy wierzyciel uzyskał nakaz zapłaty. Mężczyzna zawarł ugody z częścią wierzycieli i dopiero po uporządkowaniu dokumentacji złożył wniosek o upadłość konsumencką. Dzięki temu postępowanie przebiegło sprawniej, a część zobowiązań została umorzona.
Rodzice małoletnich dzieci obawiali się, że po ich śmierci dzieci odziedziczą długi. Po konsultacji prawnej przygotowali dokumenty dotyczące zobowiązań i poinformowali rodzinę o konieczności szybkiego podjęcia decyzji spadkowych. Dzięki temu bliscy wiedzieli, jak postąpić w razie otwarcia spadku.
