- Roszczenie stwierdzone prawomocnym nakazem zapłaty co do zasady przedawnia się po 6 latach.
- Każde skuteczne wszczęcie egzekucji komorniczej przerywa bieg przedawnienia.
- Odsetki naliczane po wydaniu nakazu zapłaty przedawniają się osobno – zwykle po 3 latach.
- Koszty egzekucyjne i koszty procesu również mogą ulec przedawnieniu.
- Komornik ma obowiązek badać przedawnienie roszczenia przed wszczęciem egzekucji.
Roszczenie główne – znaczenie prawomocności nakazu zapłaty
Przy ocenie przedawnienia długu objętego nakazem zapłaty najważniejsze jest ustalenie daty uprawomocnienia się orzeczenia. To od tej chwili liczy się termin przedawnienia roszczenia stwierdzonego prawomocnym wyrokiem lub nakazem zapłaty.
Datę prawomocności można sprawdzić na odpisie nakazu zapłaty albo w aktach komorniczych. Jeżeli wierzyciel wielokrotnie kierował sprawę do komornika, każda skutecznie wszczęta egzekucja mogła przerwać bieg przedawnienia.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Termin przedawnienia długu przed i po 9 lipca 2018 r.
Do 9 lipca 2018 r. roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu przedawniało się co do zasady po 10 latach. Po nowelizacji Kodeksu cywilnego termin ten został skrócony do 6 lat.
Osobny przypadek analizuje artykuł „ponowna egzekucja po umorzeniu”.
W przypadku starych długów zastosowanie mają przepisy przejściowe. Oznacza to, że dla wielu roszczeń powstałych przed 9 lipca 2018 r. termin przedawnienia liczony jest według nowych zasad, ale z uwzględnieniem regulacji przejściowych.
W praktyce często oznacza to, że roszczenie przedawniałoby się z końcem roku kalendarzowego, np. 31 grudnia 2024 r., o ile wcześniej nie doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia.
przepisy przejściowe nowelizacji 2018
Przerwanie biegu przedawnienia
Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego bieg przedawnienia przerywa każda czynność podjęta przed sądem lub komornikiem bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia. Dotyczy to między innymi wszczęcia egzekucji komorniczej.
Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego termin przedawnienia zaczyna biec od nowa. Dlatego nawet bardzo stary dług może nadal być skutecznie egzekwowany, jeżeli wierzyciel regularnie podejmował działania egzekucyjne.
Warto jednak dokładnie przeanalizować daty umorzeń postępowań komorniczych oraz daty kolejnych wniosków egzekucyjnych. Zdarza się bowiem, że wierzyciel zbyt długo zwleka z ponownym wszczęciem egzekucji.
W praktyce wiele sporów dotyczy także tego, czy samo wezwanie do zapłaty mogło przerwać przedawnienie. Co do zasady zwykłe wezwanie wysłane przez wierzyciela lub firmę windykacyjną nie przerywa biegu przedawnienia.
reakcja na wezwanie po przedawnieniu
Przedawnienie odsetek po wydaniu nakazu zapłaty
Odsetki należy podzielić na dwie grupy: Jeżeli wierzyciel próbuje obciążyć odsetkami członka rodziny dłużnika, trzeba najpierw ustalić, kiedy dziecko odpowiada za długi rodziców. Przy zadłużonym spadku warto wiedzieć, czym różnią się spis inwentarza i wykaz inwentarza i jak wpływają na odpowiedzialność za długi.
- Odsetki naliczone do dnia wydania lub uprawomocnienia się nakazu zapłaty – co do zasady przedawniają się razem z należnością główną.
- Odsetki naliczane po uprawomocnieniu się nakazu zapłaty – traktowane są jako świadczenie okresowe i przedawniają się osobno, zwykle po 3 latach.
Oznacza to, że wierzyciel może nadal skutecznie dochodzić należności głównej, ale część odsetek może już być przedawniona.
W podobny sposób przedawniają się także niektóre koszty postępowania egzekucyjnego i koszty zastępstwa procesowego. Jeżeli zobowiązanie pochodzi od zmarłego rodzica, trzeba osobno ustalić odpowiedzialność za dług po rodzicu.
Komornik sprawdza, czy roszczenie jest przedawnione
Od 21 sierpnia 2019 r. komornik ma obowiązek badać, czy roszczenie objęte tytułem wykonawczym nie jest przedawnione. Wynika to z art. 804 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.
Jeżeli z dokumentów wynika, że termin przedawnienia upłynął, komornik może odmówić wszczęcia egzekucji. W praktyce jednak wiele zależy od treści tytułu wykonawczego i dokumentów przedłożonych przez wierzyciela.
W razie wątpliwości dłużnik może złożyć do komornika wniosek o umorzenie egzekucji albo skierować sprawę do sądu poprzez powództwo przeciwegzekucyjne.
Problemy często pojawiają się także po wielu latach od wyjazdu za granicę lub po powrocie do Polski, gdy wierzyciel ponownie podejmuje działania egzekucyjne.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce liczy się przedawnienie starych długów i odsetek po zmianie przepisów.
Bank uzyskał przeciwko pani Marii nakaz zapłaty w 2004 r. Ostatnia bezskuteczna egzekucja została umorzona w 2017 r., a kolejny wniosek egzekucyjny wpłynął w 2020 r. Ponieważ wierzyciel przerwał bieg przedawnienia przed końcem 2024 r., należność główna nadal mogła być dochodzona. Część odsetek naliczanych po wydaniu nakazu mogła jednak ulec przedawnieniu.
Pan Andrzej otrzymał wezwanie do zapłaty starego kredytu po ponad 12 latach od zakończenia ostatniej egzekucji. Firma windykacyjna nie wykazała jednak żadnych czynności przerywających bieg przedawnienia. W takiej sytuacji możliwe było podniesienie zarzutu przedawnienia zarówno wobec należności głównej, jak i odsetek.
Pani Anna wróciła do Polski po kilku latach pracy za granicą i dowiedziała się o nowej egzekucji komorniczej dotyczącej starego długu. Po analizie akt okazało się, że wierzyciel przez ponad 6 lat nie podejmował żadnych skutecznych działań egzekucyjnych. Dzięki temu możliwe było zakwestionowanie zasadności dalszej egzekucji.
