Kontrakt menedżerski, zaległe wynagrodzenie i zakaz konkurencji

Analiza umowy i dowody dalszej współpracy

Kontrakt menedżerski zawierany ze spółką jest najczęściej umową cywilnoprawną albo umową B2B. Oznacza to, że w pierwszej kolejności trzeba sprawdzić samą umowę: czas jej obowiązywania, zasady przedłużenia, formę zmian, sposób wypowiedzenia, terminy płatności, obowiązek wystawienia faktury oraz postanowienia dotyczące zakazu konkurencji.

Jeżeli w umowie nie zastrzeżono, że jej zmiana albo przedłużenie wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, strony mogą w praktyce kontynuować współpracę także ustnie lub przez czynności faktyczne. W sporze sądowym trzeba jednak udowodnić, że po upływie pierwotnego terminu nadal wykonywano usługi, a spółka je przyjmowała. Przydatne będą e-maile, raporty, harmonogramy, korespondencja z członkami zarządu, potwierdzenia spotkań, przesłane dokumenty, akceptacje zadań oraz dowody wcześniejszych płatności.

Proforma za ostatni miesiąc może potwierdzać żądanie zapłaty, ale sama w sobie nie zastępuje dowodów wykonania usług ani właściwej faktury, jeżeli jej wystawienie jest wymagane. Dla roszczenia o wynagrodzenie kluczowe jest wykazanie, że usługa została wykonana, wynagrodzenie było należne, a termin płatności upłynął.

Trzeba też pilnować przedawnienia. W relacjach gospodarczych często stosuje się 3-letnie przedawnienie roszczeń z umów cywilnych, przy czym koniec terminu co do zasady przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. W przypadku niektórych roszczeń z umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, możliwy jest jednak krótszy, 2-letni termin z art. 751 Kodeksu cywilnego. Dlatego przed wysłaniem pozwu warto ocenić charakter kontraktu i dokładne daty wymagalności poszczególnych należności.

Zakaz konkurencji a odszkodowanie

W kontrakcie menedżerskim zawartym poza stosunkiem pracy zakaz konkurencji po zakończeniu współpracy wynika przede wszystkim z umowy. Nie stosuje się automatycznie pracowniczych zasad z Kodeksu pracy, chyba że strony wyraźnie odesłały do nich w umowie albo ukształtowały podobny mechanizm. Znaczenie mają więc: czas trwania zakazu, zakres działalności konkurencyjnej, wysokość odszkodowania, terminy płatności, obowiązek składania oświadczeń oraz sposób rozwiązania zakazu.

Jeżeli umowa przewiduje, że zakaz konkurencji po ustaniu współpracy może zostać rozwiązany tylko za porozumieniem stron, spółka co do zasady nie powinna jednostronnie uwolnić się od obowiązku zapłaty odszkodowania. Inaczej będzie, gdy umowa zawiera dodatkowe uprawnienie spółki do odstąpienia od zakazu, wypowiedzenia go albo zwolnienia menedżera z obowiązku powstrzymywania się od konkurencji. Takie postanowienia trzeba czytać ściśle, bo często wymagają zachowania konkretnej formy i terminu.

Najczęstszym argumentem spółki przeciwko wypłacie odszkodowania jest zarzut naruszenia zakazu konkurencji. Dlatego po zakończeniu współpracy warto unikać działań, które mogą być interpretowane jako konkurencyjne, i zachować dowody potwierdzające przestrzeganie zakazu. Jeżeli umowa wymaga cyklicznych oświadczeń o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej, należy wysyłać je w terminie, najlepiej w sposób pozwalający wykazać doręczenie.

Jak zakończyć współpracę i wezwać spółkę do zapłaty?

Pismo do spółki powinno być spokojne, konkretne i oparte na umowie. Warto wskazać, że współpraca ustała z powodu zaległości płatniczych, ale trzeba uważać, aby nie złożyć oświadczenia sprzecznego z trybem rozwiązania przewidzianym w kontrakcie. Jeżeli umowa wymaga wcześniejszego wezwania, dodatkowego terminu albo formy pisemnej, należy zachować te warunki.

W wezwaniu do zapłaty warto oddzielić trzy elementy: zaległe wynagrodzenie, odsetki oraz odszkodowanie za zakaz konkurencji. Przy roszczeniu o zakaz konkurencji dobrze jest wskazać datę rozpoczęcia okresu zakazu, wysokość miesięcznego świadczenia, termin płatności i sposób dokumentowania przestrzegania zakazu.

Jeżeli obie strony są przedsiębiorcami, a umowa ma charakter transakcji handlowej, oprócz odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych może wchodzić w grę rekompensata za koszty odzyskiwania należności. Jej wysokość zależy od wartości świadczenia pieniężnego i wynosi równowartość 40, 70 albo 100 euro. Trzeba jednak każdorazowo sprawdzić, czy dana należność mieści się w zakresie ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.

Sprawa w sądzie o zapłatę

Jeżeli spółka nie zapłaci po wezwaniu, roszczenia można dochodzić w sądzie. Pozew powinien obejmować konkretną kwotę, termin wymagalności, podstawę umowną i dowody wykonania usług. W praktyce osobno rozlicza się wynagrodzenie za wykonane czynności, a osobno odszkodowanie za przestrzeganie zakazu konkurencji po zakończeniu współpracy.

W sprawie gospodarczej obowiązują podwyższone rygory dowodowe. Powód powinien powołać twierdzenia i dowody już w pozwie, a czynności stron, z którymi prawo wiąże skutki w danym stosunku prawnym, zasadniczo wykazuje się dokumentem. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą może złożyć wniosek o rozpoznanie sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu gospodarczym, ale musi zrobić to w odpowiednim terminie.

Jeżeli problem dotyczy należności od spółki, pomocne może być szersze omówienie zasad, jakie obejmuje dochodzenie wynagrodzenia od spółki. Gdy dłużnikiem jest spółka z o.o., po uzyskaniu wyroku i bezskutecznej egzekucji można w określonych sytuacjach analizować także odpowiedzialność wspólników/zarządu, przy czym odpowiedzialność członków zarządu wymaga spełnienia odrębnych przesłanek. W razie sporu o jakość usług, zakres wykonanych czynności albo zwrot świadczeń przydatne może być również omówienie, jak wygląda typowy spór z usługodawcą.

Przykłady

FAQ

Czy spółka może jednostronnie anulować zakaz konkurencji?

Może to zrobić tylko wtedy, gdy wynika to z umowy albo z późniejszego porozumienia stron. Jeżeli umowa przewiduje rozwiązanie zakazu wyłącznie za porozumieniem, jednostronne oświadczenie spółki może być nieskuteczne.

Czy odszkodowanie za zakaz konkurencji należy się automatycznie?

Nie zawsze. Trzeba sprawdzić, czy zakaz zaczął obowiązywać, czy menedżer rzeczywiście go przestrzega, czy spełnia obowiązki z umowy, na przykład składa wymagane oświadczenia, oraz czy umowa przewiduje wynagrodzenie lub odszkodowanie za taki zakaz.

Czy proforma wystarczy do dochodzenia zapłaty?

Proforma może pomóc w wykazaniu, że menedżer żądał zapłaty, ale nie jest najważniejszym dowodem. Ważniejsze są umowa, wykonanie usług, akceptacja czynności przez spółkę, termin płatności i ewentualna właściwa faktura.

Czy ustne przedłużenie kontraktu menedżerskiego jest skuteczne?

Może być skuteczne, jeżeli umowa albo przepisy nie wymagały szczególnej formy. W praktyce największym problemem jest nie sama dopuszczalność ustnego ustalenia, lecz udowodnienie, że strony rzeczywiście kontynuowały współpracę na określonych warunkach.

Co zrobić przed pozwem przeciwko spółce?

Najpierw należy zebrać dokumenty, dokładnie policzyć należności, odsetki i terminy wymagalności, a następnie wysłać wezwanie do zapłaty. W pozwie trzeba od razu powołać najważniejsze twierdzenia i dowody, zwłaszcza gdy sprawa trafi do trybu gospodarczego.

Czy można żądać odsetek i rekompensaty za koszty odzyskiwania należności?

Tak, ale zależy to od charakteru relacji. Przy transakcji handlowej między przedsiębiorcami mogą przysługiwać odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych i rekompensata za koszty odzyskiwania należności. W pozostałych sytuacjach stosuje się ogólne zasady odsetek za opóźnienie.

Podsumowanie

Przy kontrakcie menedżerskim nie należy zakładać, że brak zapłaty automatycznie rozwiązuje wszystkie postanowienia umowy. Trzeba oddzielić zakończenie współpracy, roszczenie o zaległe wynagrodzenie i obowiązywanie zakazu konkurencji. Jeżeli zakaz po ustaniu współpracy nadal wiąże, a menedżer go przestrzega, spółka nie może dowolnie odmówić wypłaty odszkodowania.

Najbezpieczniejsze działanie to przygotowanie pisma, które jednocześnie porządkuje stan współpracy, wzywa do zapłaty zaległego wynagrodzenia i jasno wskazuje, że menedżer będzie przestrzegał zakazu konkurencji oraz oczekuje świadczeń przewidzianych w umowie. Im lepiej udokumentowana jest współpraca i brak konkurencyjnych działań, tym większa szansa na skuteczne dochodzenie roszczeń.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

3. Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych - Dz.U. 2013 poz. 403

4. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.