Podział pieniędzy po sprzedaży domu rodzinnego a komornik

Czy można od razu skierować sprawę do komornika?

Nie zawsze. Sam fakt, że umowa została podpisana u notariusza, nie oznacza jeszcze, że można od razu złożyć wniosek do komornika. Komornik nie rozstrzyga, komu należą się pieniądze ani w jakiej wysokości. Komornik wykonuje egzekucję dopiero wtedy, gdy wierzyciel ma tytuł wykonawczy.

W praktyce trzeba sprawdzić treść aktu notarialnego. Jeżeli siostra w akcie notarialnym nie tylko zobowiązała się do zapłaty, ale także dobrowolnie poddała się egzekucji na podstawie art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego, możliwe może być złożenie do sądu wniosku o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności. Po uzyskaniu klauzuli taki akt może być podstawą egzekucji komorniczej.

Jeżeli natomiast akt notarialny zawiera wyłącznie ustalenie, że po sprzedaży domu siostra zapłaci Panu i bratu określoną część ceny, ale nie ma w nim oświadczenia o poddaniu się egzekucji, konieczne będzie dochodzenie roszczenia w sądzie. Dopiero prawomocny wyrok albo nakaz zapłaty zaopatrzony w klauzulę wykonalności pozwoli skierować sprawę do komornika.

Wezwanie do zapłaty po upływie terminu z umowy

Skoro w umowie wskazano termin 30 dni od otrzymania przez siostrę pieniędzy ze sprzedaży, po jego bezskutecznym upływie roszczenie staje się wymagalne. Zgodnie z art. 476 Kodeksu cywilnego dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, chyba że opóźnienie wynika z okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.

Przed pozwem warto wysłać siostrze pisemne wezwanie do zapłaty. W wezwaniu należy wskazać podstawę roszczenia, datę aktu notarialnego, datę sprzedaży domu albo datę wpływu ceny na rachunek siostry, wyliczenie żądanej kwoty, numer rachunku bankowego oraz krótki termin na zapłatę, np. 7 dni od doręczenia wezwania.

Wezwanie najlepiej wysłać listem poleconym za potwierdzeniem nadania albo doręczyć w inny sposób, który pozwoli później wykazać, że siostra je otrzymała. Nie zawsze jest to bezwzględny warunek pozwu, ale ma znaczenie dowodowe i pomaga wykazać, że wierzyciel próbował rozwiązać spór polubownie.

Pozew o zapłatę

Jeżeli wezwanie do zapłaty nie przyniesie skutku, należy złożyć pozew o zapłatę przeciwko siostrze. W pozwie trzeba wskazać żądaną kwotę, podstawę umowy, termin wymagalności, dowody oraz żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie. Do pozwu warto dołączyć przede wszystkim akt notarialny, dokumenty potwierdzające sprzedaż domu i otrzymanie ceny przez siostrę, wezwanie do zapłaty, potwierdzenie doręczenia wezwania oraz korespondencję z dłużniczką.

Co do zasady powództwo wytacza się przed sąd miejsca zamieszkania pozwanej. Jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 100 000 zł, sprawę rozpoznaje sąd rejonowy; gdy roszczenie przewyższa 100 000 zł, właściwy będzie sąd okręgowy. W niektórych sprawach znaczenie mogą mieć także postanowienia umowy albo przepisy o właściwości przemiennej, dlatego przed wniesieniem pozwu warto sprawdzić właściwość sądu.

W sprawie o zapłatę można żądać wydania nakazu zapłaty, jeżeli przedstawione dokumenty pozwalają na takie rozpoznanie sprawy. To może przyspieszyć postępowanie, ale nie zwalnia z obowiązku prawidłowego udokumentowania roszczenia. Podobny schemat działania występuje w innych sprawach rodzinnych o dochodzenie zwrotu od bliskich, gdzie kluczowe są dowody ustaleń i przepływu pieniędzy.

Odsetki, koszty i przedawnienie

Jeżeli siostra nie zapłaciła w terminie wskazanym w umowie, można żądać odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego. W typowej sytuacji odsetki liczy się od dnia następującego po dniu, w którym świadczenie miało być spełnione, chyba że z umowy wynika inny sposób ustalenia terminu.

W pozwie należy podać kwotę główną oraz sposób naliczania odsetek. Jeżeli dwóch wierzycieli ma otrzymać po 1/4 ceny, każdy z nich może dochodzić swojej części, chyba że z treści aktu wynika inny model rozliczenia. Twierdzenie siostry, że zapłaci tylko 1/8, nie ma decydującego znaczenia, jeżeli z aktu notarialnego jasno wynika obowiązek zapłaty po 1/4 ceny sprzedaży.

Trzeba też uwzględnić koszty sądowe. W sprawach o prawa majątkowe opłata zależy od wartości przedmiotu sporu; przy wartości ponad 20 000 zł zasadą jest opłata stosunkowa w wysokości 5% wartości roszczenia, nie więcej niż 100 000 zł. Jeżeli sprawa zakończy się wygraną, można żądać od pozwanej zwrotu kosztów procesu według zasad określonych w przepisach.

Roszczenia pieniężne nie mogą być dochodzone bez ograniczeń czasowych. Zgodnie z ogólną zasadą z art. 118 Kodeksu cywilnego termin przedawnienia wynosi 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe, w tym odsetki, 3 lata; koniec terminu przypada zasadniczo na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż 2 lata. Konkretna ocena zależy jednak od treści umowy i charakteru roszczenia.

Co zrobić po wyroku albo nakazie zapłaty?

Po uzyskaniu prawomocnego wyroku albo nakazu zapłaty trzeba wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności, jeżeli nie została nadana z urzędu. Dopiero tytuł wykonawczy pozwala skierować sprawę do komornika.

We wniosku egzekucyjnym do komornika należy wskazać dłużniczkę, wysokość dochodzonej kwoty, odsetki, koszty oraz sposoby egzekucji, np. z rachunku bankowego, wynagrodzenia, ruchomości lub innych składników majątku. Jeżeli istnieje ryzyko, że siostra będzie wyzbywać się majątku, w odpowiednich przypadkach można rozważyć zabezpieczenie roszczenia jeszcze na etapie postępowania sądowego.

FAQ

Czy akt notarialny zawsze pozwala iść do komornika?

Nie. Do komornika można iść na podstawie aktu notarialnego tylko wtedy, gdy akt spełnia warunki tytułu egzekucyjnego z art. 777 K.p.c. i sąd nada mu klauzulę wykonalności. Zwykła umowa notarialna bez takiej klauzuli zwykle wymaga wcześniejszego pozwu o zapłatę.

Czy trzeba wysłać wezwanie do zapłaty?

Wezwanie do zapłaty jest bardzo zalecane. Pomaga wykazać, że wierzyciel próbował załatwić sprawę polubownie, porządkuje wyliczenie roszczenia i może skłonić dłużnika do zapłaty bez procesu.

Do którego sądu składa się pozew o zapłatę?

Zasadniczo pozew składa się do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanej. Jeżeli dochodzona kwota nie przekracza 100 000 zł, sprawę rozpoznaje sąd rejonowy, a przy wyższej wartości sąd okręgowy.

Od kiedy można żądać odsetek?

Jeżeli termin zapłaty był oznaczony w umowie, odsetek za opóźnienie można zwykle żądać od dnia następującego po upływie tego terminu. Jeżeli termin zależał od otrzymania pieniędzy ze sprzedaży, trzeba wykazać, kiedy siostra te pieniądze otrzymała.

Co zrobić, gdy siostra twierdzi, że należy się tylko 1/8 ceny?

Należy porównać jej stanowisko z treścią aktu notarialnego. Jeżeli z aktu wynika obowiązek zapłaty po 1/4 ceny, jednostronne twierdzenie dłużniczki nie zmienia umowy. W sporze sądowym trzeba jednak przedstawić dokumenty i wykazać, jak dokładnie należy obliczyć należną kwotę.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji pierwszy krok to dokładne sprawdzenie aktu notarialnego. Jeżeli zawiera on skuteczne poddanie się egzekucji, można rozważyć wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu. Jeżeli takiej klauzuli nie ma, należy wezwać siostrę do zapłaty, a następnie złożyć pozew o zapłatę.

Komornik będzie mógł działać dopiero wtedy, gdy wierzyciel uzyska tytuł wykonawczy. W praktyce oznacza to wyrok, nakaz zapłaty albo akt notarialny z klauzulą wykonalności. Dopiero wtedy możliwa jest egzekucja komornicza wyroku lub innego tytułu wykonawczego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, w szczególności art. 118, 476 i 481.
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296, w szczególności art. 17, 27, 187, 776 i 777.
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398, w szczególności art. 13.
4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 7.12.2006 r., sygn. akt I ACa 820/06.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.