Przedawnienie długu czynszowego i zajęcie zwrotu podatku

Czy komornik może zająć nadpłatę lub zwrot podatku?

Tak. W egzekucji sądowej nadpłata lub zwrot podatku są traktowane jak wierzytelność przysługująca podatnikowi wobec urzędu skarbowego. Zgodnie z art. 902² Kodeksu postępowania cywilnego zajęcie nadpłaty i zwrotu podatku obejmuje wierzytelności istniejące w chwili zajęcia oraz powstałe po zajęciu. Oznacza to, że jeżeli komornik skutecznie skieruje zajęcie do naczelnika urzędu skarbowego, urząd może przekazać pieniądze organowi egzekucyjnemu zamiast podatnikowi.

W praktyce podatnik często dowiaduje się o zajęciu dopiero przy sprawdzaniu statusu zwrotu. Sam fakt, że pieniądze pochodziły z rozliczenia PIT, nie chroni ich przed egzekucją. Trzeba natomiast sprawdzić, czy egzekucja była prowadzona na podstawie prawidłowego tytułu wykonawczego, czy wierzyciel nadal ma prawo dochodzić należności i czy kwota została prawidłowo rozliczona.

Przedawnienie czynszu i długu stwierdzonego wyrokiem

Roszczenia o czynsz najmu są świadczeniami okresowymi, dlatego przedawniają się zasadniczo po 3 latach. Wynika to z art. 118 Kodeksu cywilnego. Ten sam 3-letni termin dotyczy wielu roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jeżeli jednak właściciel lokalu uzyskał przeciwko dłużnikowi prawomocny wyrok, nakaz zapłaty albo ugodę sądową, trzeba stosować art. 125 Kodeksu cywilnego. Roszczenie stwierdzone takim tytułem przedawnia się co do zasady po 6 latach, a świadczenia okresowe należne w przyszłości po 3 latach.

W sprawach sprzed wielu lat nie wystarczy więc zapytać, kiedy powstał czynsz. Trzeba ustalić, czy i kiedy zapadł wyrok lub nakaz zapłaty, kiedy nadano klauzulę wykonalności, kto był wierzycielem oraz kiedy wszczynano i kończono kolejne egzekucje. Dopiero ta oś czasu pozwala ocenić, czy możliwy jest skuteczny zarzut przedawnienia.

Czy egzekucja przerywa bieg przedawnienia?

Co do zasady tak. Art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego wskazuje, że bieg przedawnienia przerywa każda czynność przed sądem albo innym organem powołanym do egzekwowania roszczeń, jeżeli została podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia. Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, ale jeżeli przerwanie nastąpiło przez czynność w postępowaniu przed sądem lub organem egzekucyjnym, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki to postępowanie nie zostanie zakończone.

Nie można jednak przyjmować automatycznie, że każde pismo komornika z dawnych lat skutecznie chroniło wierzyciela przed przedawnieniem. Znaczenie ma między innymi to, czy postępowanie rzeczywiście zostało wszczęte, kiedy się zakończyło, z jakiego powodu je umorzono, czy wierzyciel się zmienił oraz czy obecny wierzyciel może korzystać ze skutków czynności poprzednika. Uchwała Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2016 r., sygn. III CZP 29/16, dotyczyła właśnie ograniczeń w powoływaniu się przez nabywcę wierzytelności niebędącego bankiem na przerwę przedawnienia wywołaną dawną egzekucją bankową. Nie jest to jednak ogólna zasada, że brak doręczenia dłużnikowi zawsze wyłącza przerwanie przedawnienia.

Znaczenie doręczeń i wyjazdu za granicę

Przy pierwszej czynności egzekucyjnej dłużnik powinien otrzymać zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, informację o treści tytułu wykonawczego i pouczenia. Jeżeli dłużnik nigdy nie dostał zawiadomienia, bo pisma kierowano na stary adres, warto sprawdzić akta sprawy. Może się okazać, że problem powstał już na etapie sądowego nakazu zapłaty, który został uznany za doręczony pod nieaktualnym adresem.

Wyjazd za granicę sam w sobie nie powoduje przedawnienia długu. Jeżeli dłużnik został już zawiadomiony o wszczęciu egzekucji, ma obowiązek w terminie 7 dni powiadomić organ egzekucyjny o każdej zmianie miejsca pobytu trwającej dłużej niż miesiąc. Zaniedbanie tego obowiązku może utrudnić późniejsze kwestionowanie doręczeń. Inaczej należy ocenić sytuację, gdy dłużnik nie został prawidłowo zawiadomiony o procesie albo egzekucji, a adres zagraniczny był znany lub możliwy do ustalenia.

Co zrobić po zajęciu zwrotu podatku?

Pierwszym krokiem powinno być uzyskanie od komornika informacji o sygnaturze sprawy, wierzycielu, podstawie egzekucji, wysokości należności głównej, odsetek i kosztów oraz o tym, kiedy i na jakiej podstawie zajęto zwrot podatku. Warto też ustalić w sądzie, jaki tytuł wykonawczy stanowi podstawę egzekucji i na jaki adres doręczano wcześniejsze pisma.

Jeżeli problem polega na wadliwej czynności komornika, można rozważyć skargę na czynności komornika. Termin wynosi co do zasady 7 dni od dnia dokonania czynności, a gdy osoba nie była przy niej obecna ani nie została o niej zawiadomiona, od dnia zawiadomienia albo dowiedzenia się o czynności. Trzeba pamiętać, że skarga na czynności komornika nie służy zwykle do merytorycznego badania, czy dług istnieje. Komornik co do zasady nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Jeżeli zarzut dotyczy tego, że po powstaniu tytułu wykonawczego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane, właściwe może być powództwo przeciwegzekucyjne z art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego. W pozwie można żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części. Przy realnym ryzyku dalszego pobierania pieniędzy trzeba równolegle rozważyć wniosek o zabezpieczenie lub wstrzymanie egzekucji.

Czy można odzyskać zajęte 1400 zł?

Odzyskanie pieniędzy zależy od wyniku sprawy. Jeżeli zajęcie było prawidłowe, a tytuł wykonawczy nadal może być egzekwowany, kwota zostanie zaliczona na poczet długu, odsetek i kosztów. Jeżeli natomiast uda się wykazać, że tytuł nie powinien być wykonywany, egzekucja została skierowana do nienależnej kwoty albo doszło do istotnego naruszenia procedury, możliwe jest domaganie się rozliczenia sprawy i zwrotu nienależnie wyegzekwowanych pieniędzy.

W opisanej sytuacji najważniejsze jest nie samo to, że dług pochodzi z 1999 r., lecz pełna historia sprawy. Jeżeli od ostatniego skutecznego przerwania przedawnienia upłynął właściwy termin, a wierzyciel nie ma podstaw do dalszej egzekucji, zarzut przedawnienia może być zasadny. Jeżeli jednak egzekucje były skutecznie wszczynane i kończone w sposób przerywający bieg terminu, sam wiek długu nie wystarczy do uchylenia zajęcia.

FAQ

Czy komornik może zająć cały zwrot podatku?

Może zająć wierzytelność z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku do wysokości egzekwowanej należności, odsetek i kosztów. Urząd skarbowy przekazuje środki zgodnie z zajęciem, chyba że wcześniej występują ustawowe potrącenia podatkowe lub inne przeszkody.

Czy dług czynszowy zawsze przedawnia się po 3 latach?

Nie zawsze. Przed uzyskaniem wyroku lub nakazu zapłaty czynsz jako świadczenie okresowe przedawnia się zasadniczo po 3 latach. Jeżeli roszczenie zostało już stwierdzone prawomocnym orzeczeniem lub ugodą, stosuje się odrębny termin z art. 125 Kodeksu cywilnego.

Czy komornik sam umorzy egzekucję, gdy dług jest przedawniony?

Nie zawsze. Komornik co do zasady wykonuje tytuł wykonawczy i nie bada merytorycznie zasadności długu. Jeżeli przedawnienie jest sporne, dłużnik zwykle musi podjąć własne działania procesowe, na przykład wnieść powództwo przeciwegzekucyjne.

Czy brak zawiadomienia o egzekucji wystarczy, aby odzyskać pieniądze?

Brak zawiadomienia może być ważnym argumentem, ale nie działa automatycznie. Trzeba ustalić, na jaki adres wysyłano pisma, czy dłużnik miał obowiązek informować o zmianie pobytu oraz czy naruszenie doręczeń miało wpływ na możliwość obrony.

Ile jest czasu na skargę na czynności komornika?

Termin wynosi co do zasady 7 dni. Liczy się go od dnia dokonania czynności, a gdy dłużnik nie był przy niej obecny i nie został wcześniej zawiadomiony, od dnia zawiadomienia o czynności albo od dnia, w którym się o niej dowiedział.

Co powinno znaleźć się w piśmie do komornika?

Warto zażądać podania sygnatury, wskazania wierzyciela, tytułu wykonawczego, dat wszczęcia i zakończenia wcześniejszych egzekucji oraz szczegółowego rozliczenia należności. Bez tych danych trudno ocenić przedawnienie i dobrać właściwy środek prawny.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296, w szczególności art. 761, art. 767, art. 804, art. 805, art. 840 i art. 902².

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, w szczególności art. 118, art. 123, art. 124 i art. 125.

3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926, w szczególności art. 76 i art. 76b.

4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2016 r., III CZP 29/16 - informacja w serwisie Sądu Najwyższego.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.