Spłata długu u komornika czy w firmie windykacyjnej?

Komu zapłacić dług, gdy egzekucję prowadzi już komornik?

Jeżeli egzekucja komornicza została już wszczęta, dług nadal istnieje wobec wierzyciela. Komornik nie staje się wierzycielem, lecz wykonuje tytuł wykonawczy na wniosek wierzyciela. Dlatego zapłata może nastąpić zarówno do komornika, jak i bezpośrednio do wierzyciela, w tym do firmy windykacyjnej, jeżeli to ona jest aktualnym wierzycielem albo działa jako pełnomocnik uprawniony do przyjmowania wpłat.

Najbezpieczniej jest jednak najpierw ustalić, kto jest obecnym wierzycielem, jaki jest numer sprawy komorniczej, jaka kwota pozostaje do zapłaty na konkretny dzień oraz czy wpłata poza komornikiem spowoduje niezwłoczne złożenie wniosku o umorzenie albo ograniczenie egzekucji. W praktyce warto żądać rozliczenia na piśmie i zachować potwierdzenia przelewów.

Odsetki nie naliczają się podwójnie tylko dlatego, że sprawą zajmuje się jednocześnie firma windykacyjna i komornik. To jest ten sam dług, ale saldo może wyglądać inaczej, bo jedna strona dolicza odsetki na inny dzień, a komornik dodatkowo rozlicza koszty i opłaty egzekucyjne.

Opłata stosunkowa przy zapłacie do komornika

Aktualnie podstawą rozliczenia opłat komorniczych jest ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych, a nie dawna ustawa o komornikach sądowych i egzekucji. Zgodnie z art. 27 tej ustawy w sprawie o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik co do zasady ściąga od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia.

Istnieje istotny wyjątek korzystny dla dłużnika: jeżeli dłużnik w terminie miesiąca od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji wpłaci całość albo część egzekwowanego świadczenia do rąk komornika lub na rachunek bankowy komornika, opłata od tak wyegzekwowanej kwoty wynosi 3%. Minimalna opłata w takim przypadku wynosi 150 zł.

Jeżeli zapłata do komornika nastąpi po upływie tego miesięcznego terminu albo pieniądze zostaną wyegzekwowane np. z rachunku bankowego, wynagrodzenia, wierzytelności lub świadczenia z zabezpieczenia społecznego, trzeba liczyć się z opłatą 10%, przy czym minimalna opłata w typowych przypadkach wynosi 200 zł. Szczegółowe rozliczenie zależy od tego, jaka część długu została faktycznie wyegzekwowana i jakie koszty powstały w sprawie.

Opłata stosunkowa po spłacie długu wierzycielowi albo firmie windykacyjnej

Wpłata dokonana bezpośrednio wierzycielowi nie jest świadczeniem wyegzekwowanym przez komornika. Nie oznacza to jednak automatycznie braku kosztów komorniczych. Po spłacie wierzyciel powinien poinformować komornika i złożyć wniosek o umorzenie albo ograniczenie egzekucji, a komornik rozstrzyga o kosztach w postanowieniu.

Zgodnie z art. 29 ustawy o kosztach komorniczych, w razie umorzenia postępowania na wniosek wierzyciela albo z powodu bezczynności wierzyciela, co do zasady wierzyciela obciąża opłata 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania. Jeżeli jednak wierzyciel wykaże, że przyczyną umorzenia była spłata przez dłużnika albo zawarcie porozumienia w terminie miesiąca od doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, opłata obciąża dłużnika. Gdy spłata albo porozumienie nastąpi po upływie miesiąca, dłużnika obciąża opłata 10% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania. Minimalna opłata w tych przypadkach wynosi 200 zł.

Jeżeli wniosek wierzyciela o umorzenie zostanie złożony jeszcze przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, opłata wynosi 100 zł. W praktyce daty doręczenia zawiadomienia, wpłaty i wniosku wierzyciela mają więc kluczowe znaczenie dla kosztów.

O szerszym kontekście rozliczania kosztów po zakończeniu egzekucji przeczytasz w materiale: umorzenie egzekucji a opłata stosunkowa.

Co zrobić po spłacie długu poza komornikiem?

Po zapłacie bezpośrednio wierzycielowi należy jak najszybciej wysłać komornikowi potwierdzenie przelewu oraz informację, że świadczenie zostało spełnione. Równolegle trzeba żądać od wierzyciela pisemnego potwierdzenia spłaty i złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości albo w odpowiedniej części.

Jeżeli komornik nie wie o spłacie, może nadal prowadzić czynności, ponieważ działa na podstawie tytułu wykonawczego i wniosku wierzyciela. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, że komornik wstrzyma się z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik przedstawi niebudzący wątpliwości pisemny dowód spełnienia obowiązku albo udzielenia zwłoki przez wierzyciela. W praktyce samo ustne zapewnienie firmy windykacyjnej nie wystarczy.

Więcej o sytuacji, w której należność została zapłacona, a egzekucja nadal trwa, omawia artykuł spłacony dług a egzekucja. Uzupełniająco warto też sprawdzić, jak wygląda umorzenie a koszty.

Czy firma windykacyjna może doliczać własne koszty?

Firma windykacyjna może żądać tylko takich kwot, które wynikają z umowy, tytułu wykonawczego, przepisów albo skutecznie zawartego porozumienia. Nie każda pozycja nazwana opłatą windykacyjną jest automatycznie należna od dłużnika. Jeżeli firma dolicza koszty, warto poprosić o ich podstawę prawną lub umowną oraz pełne rozliczenie wpłat.

Trzeba odróżnić koszty wierzyciela od kosztów komorniczych. Opłaty egzekucyjne rozlicza komornik w ramach postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel lub firma windykacyjna nie powinni zastępować postanowienia komornika własnym wyliczeniem opłaty egzekucyjnej.

Przy świadczeniach powtarzających się, zwłaszcza alimentacyjnych, koszty egzekucji potrafią być szczególnie dotkliwe. Ten temat rozwija osobny materiał o tym, kiedy pojawiają się wysokie koszty egzekucji.

Dług sprzed małżeństwa a majątek męża

Jeżeli zadłużenie zostało zaciągnięte przed powstaniem wspólności majątkowej małżeńskiej, wierzyciel może co do zasady żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z jego wynagrodzenia za pracę, z dochodów z innej działalności zarobkowej oraz z określonych korzyści z praw majątkowych dłużnika. Nie jest to dług męża tylko dlatego, że zawarto małżeństwo.

Oznacza to, że komornik prowadzący egzekucję przeciwko żonie nie powinien zajmować indywidualnego rachunku bankowego męża, jego renty, jego działki ani samochodu stanowiącego jego majątek osobisty, jeżeli mąż nie jest dłużnikiem i nie ma przeciwko niemu tytułu wykonawczego. Inaczej należy oceniać rachunek wspólny dłużnika i małżonka, bo Kodeks postępowania cywilnego dopuszcza egzekucję z takiego rachunku, z możliwością obrony małżonka dłużnika.

W opisanej sytuacji, skoro dług powstał przed małżeństwem, a konto męża jest odrębne, komornik nie powinien zajmować środków zgromadzonych wyłącznie na rachunku męża. Warto jednak unikać przelewania własnych środków dłużniczki na konto męża tylko po to, aby ukryć je przed egzekucją, bo może to wywołać dodatkowe spory z wierzycielem.

Czy komornik może wejść do mieszkania należącego do męża?

Własność mieszkania przez męża nie daje podstawy do prowadzenia egzekucji z tej nieruchomości za dług żony. Jeżeli jednak dłużniczka mieszka w tym lokalu albo przechowuje tam swoje rzeczy, komornik może podejmować czynności zmierzające do ustalenia i zajęcia składników majątku należących do dłużniczki. Kodeks postępowania cywilnego pozwala komornikowi, gdy wymaga tego cel egzekucji, zarządzić otwarcie mieszkania, pomieszczeń i schowków dłużnika oraz przeszukać jego rzeczy.

Jeżeli w toku czynności zostałaby zajęta rzecz należąca do męża, np. samochód, sprzęt domowy albo inne ruchomości, mąż powinien od razu okazać dowody własności, a w razie potrzeby złożyć skargę na czynność komornika lub wystąpić z powództwem o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji. Powództwo osoby trzeciej wnosi się zasadniczo w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa.

Czy komornik może zająć rentę męża z ZUS?

Nie za dług żony, jeżeli mąż nie jest dłużnikiem i nie wydano przeciwko niemu tytułu wykonawczego. Renta męża jest jego świadczeniem, więc w sprawie prowadzonej wyłącznie przeciwko żonie komornik nie powinien kierować egzekucji do tego świadczenia.

Inaczej byłoby tylko wtedy, gdyby mąż sam był dłużnikiem w odrębnej sprawie albo gdyby istniała podstawa prawna do prowadzenia egzekucji przeciwko niemu. Wtedy świadczenia z ZUS mogą podlegać egzekucji, ale z ustawowymi ograniczeniami i kwotami wolnymi właściwymi dla rodzaju długu.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak różny może być skutek tej samej decyzji o spłacie długu, zależnie od terminu zapłaty, miejsca wpłaty i tego, czy wierzyciel prawidłowo poinformował komornika.