Nakaz zapłaty za chwilówkę – sprzeciw, raty i koszty

Czy sąd może rozłożyć nakaz zapłaty za chwilówkę na raty?

Po otrzymaniu nakazu zapłaty za chwilówkę nie wystarczy napisać do sądu, że chce się spłacać zadłużenie w ratach. Nakaz zapłaty zobowiązuje pozwanego do zapłaty kwoty wskazanej w nakazie wraz z kosztami albo do wniesienia właściwego środka zaskarżenia w terminie podanym w pouczeniu. Jeżeli pozwany nie zareaguje w terminie, nakaz ma skutki prawomocnego wyroku i może stać się podstawą egzekucji.

Nie oznacza to jednak, że raty są zawsze wykluczone. Po pierwsze, można negocjować raty bezpośrednio z wierzycielem albo firmą windykacyjną. Po drugie, jeżeli wnosisz sprzeciw i sprawa trafi do zwykłego rozpoznania, możesz w piśmie procesowym wnosić ewentualnie o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty na podstawie art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd może to zrobić tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach, po ocenie sytuacji obu stron. Przy zaległościach z najmu, spółdzielni lub wspólnoty trzeba też zweryfikować przedawnienie długu czynszowego.

Jeżeli dług jest bezsporny, a spór dotyczy wyłącznie możliwości spłaty w ratach, najbezpieczniej jest równolegle rozpocząć rozmowy z wierzycielem. Złożenie sprzeciwu wyłącznie po to, aby zyskać czas, może ostatecznie zwiększyć koszty, jeżeli sprawa zostanie przegrana. Przy zobowiązaniach między osobami prywatnymi warto osobno sprawdzić, jak dokumentowana i dochodzona jest pożyczka prywatna.

Co zrobić po doręczeniu nakazu zapłaty?

Najpierw sprawdź datę doręczenia, sąd, sygnaturę sprawy, rodzaj nakazu oraz pouczenie. Inaczej wygląda sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, a inaczej zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. W praktyce przy chwilówkach najczęściej pojawia się nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym albo elektronicznym postępowaniu upominawczym.

Termin z art. 480² Kodeksu postępowania cywilnego wynosi co do zasady 2 tygodnie od doręczenia nakazu w postępowaniu upominawczym, jeżeli doręczenie nastąpiło w kraju. Jeżeli nakaz ma być doręczony poza granicami kraju na terytorium Unii Europejskiej, termin wynosi miesiąc, a poza terytorium Unii Europejskiej 3 miesiące. Zawsze należy sprawdzić pouczenie dołączone do nakazu, bo ono wskazuje konkretny środek zaskarżenia i sposób jego wniesienia.

Jeżeli nakaz zapłaty dotyczy chwilówki, zweryfikuj również, czy umowa została skutecznie wypowiedziana albo czy roszczenie było wymagalne w dniu wniesienia pozwu. W sporach pożyczkowych znaczenie może mieć także wypowiedzenie chwilówki, naliczone opłaty, prowizje, odsetki, cesja wierzytelności oraz to, czy powód wykazał wysokość żądania.

Sprzeciw od nakazu zapłaty

Sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. W sprzeciwie trzeba wskazać, czy zaskarżasz nakaz w całości czy w części, przedstawić zarzuty oraz fakty i dowody, na których się opierasz. Nie warto ograniczać pisma do zdania, że nie stać Cię na jednorazową spłatę, bo samo to zwykle nie podważa zasadności roszczenia.

W sprawach o chwilówki typowe zarzuty mogą dotyczyć m.in. zawyżonych kosztów pozaodsetkowych, nieprawidłowego naliczenia odsetek, braku udowodnienia cesji wierzytelności, częściowej spłaty, przedawnienia, braku wymagalności roszczenia albo nieotrzymania dokumentów, na które powołuje się powód. Jeżeli nakaz trafił pod nieaktualny adres albo dowiedziałeś się o sprawie dopiero od komornika, sytuacja wymaga odrębnej analizy, bo możliwe znaczenie ma nakaz zapłaty doręczony błędnie.

W postępowaniu upominawczym prawidłowo wniesiony sprzeciw powoduje utratę mocy nakazu zapłaty w zaskarżonej części. Jeżeli natomiast nakaz wydano w postępowaniu nakazowym, składa się zarzuty, a nie sprzeciw, i mogą pojawić się dodatkowe koszty sądowe. Dlatego przed wysłaniem pisma trzeba dokładnie przeczytać pouczenie.

Czy warto składać sprzeciw tylko po to, żeby zyskać czas?

Sprzeciw może wydłużyć sprawę, ale nie powinien być traktowany wyłącznie jako sposób na odsunięcie płatności. Po sprzeciwie sąd będzie badał sprawę merytorycznie. Jeżeli powód wykaże roszczenie, sąd może zasądzić dług wraz z kosztami procesu. Wtedy dłużnik może zapłacić więcej niż kwota z pierwotnego nakazu.

Jeżeli masz realne zarzuty, sprzeciw może być konieczny, aby nie dopuścić do uprawomocnienia się nakazu. Jeżeli natomiast zadłużenie jest bezsporne, a problemem jest wyłącznie brak środków na jednorazową spłatę, warto jak najszybciej złożyć wierzycielowi pisemną propozycję rat, wskazać możliwy harmonogram spłaty i poprosić o wstrzymanie dalszych działań do czasu zawarcia porozumienia.

Koszty sądowe i niski dochód

Wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym nie jest tym samym co wniesienie zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje opłatę m.in. od zarzutów od nakazu zapłaty, natomiast typowy sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym nie jest objęty taką opłatą po stronie pozwanego.

Jeżeli pismo podlega opłacie, osoba fizyczna może żądać zwolnienia od kosztów sądowych, gdy wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny albo że ich poniesienie narazi ją na taki uszczerbek. Do wniosku trzeba dołączyć oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym formularzu.

Trzeba jednak odróżnić koszty sądowe od kosztów procesu należnych przeciwnikowi. Zwolnienie od kosztów sądowych nie oznacza automatycznie, że w razie przegranej nie zapłacisz kosztów zastępstwa procesowego wierzyciela. W wyjątkowych sytuacjach można wnosić, aby sąd nie obciążał pozwanego kosztami na podstawie art. 102 Kodeksu postępowania cywilnego, ale jest to decyzja uznaniowa i wymaga szczególnego uzasadnienia.

Jeżeli pozwany nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał żądanie przy pierwszej czynności procesowej, można powołać art. 101 Kodeksu postępowania cywilnego: „Zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu”. W sprawach o chwilówki ten argument wymaga jednak ostrożności, bo samo niespłacenie wymagalnej pożyczki często jest traktowane jako powód do procesu.

Jak negocjować raty z wierzycielem?

Negocjacje najlepiej prowadzić pisemnie. W wiadomości do wierzyciela wskaż kwotę, którą jesteś w stanie wpłacać co miesiąc, termin pierwszej wpłaty, numer sprawy oraz prośbę o niewszczynanie egzekucji albo o wstrzymanie działań, jeżeli egzekucja już trwa. Nie składaj propozycji rat, których realnie nie jesteś w stanie dotrzymać.

Ugoda powinna jasno określać całkowitą kwotę do spłaty, liczbę i wysokość rat, termin płatności, numer rachunku, skutki opóźnienia oraz to, czy wierzyciel wstrzyma egzekucję. Jeżeli sprawa jest już u komornika, samo porozumienie z wierzycielem nie zawsze usuwa wszystkie koszty egzekucyjne, dlatego warto ustalić także dalsze kroki wobec komornika.

Na co zwrócić uwagę w sprawach o chwilówki?

Przy chwilówkach warto sprawdzić nie tylko kwotę kapitału, ale też koszty pozaodsetkowe, prowizje, opłaty za refinansowanie lub przedłużenie spłaty, odsetki oraz historię wpłat. Aktualnie art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim ogranicza maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu: dla kredytów na co najmniej 30 dni stosuje się wzór MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%), dla krótszych niż 30 dni limit wynosi K × 5%, a łącznie koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu.

Jeżeli umowa narusza obowiązki informacyjne albo limity kosztów, w konkretnej sprawie może pojawić się argument dotyczący nienależnych kosztów albo sankcji kredytu darmowego. Takie zarzuty trzeba jednak oprzeć na dokumentach: umowie, formularzu informacyjnym, harmonogramie, potwierdzeniach wypłaty i spłat oraz zestawieniu naliczeń.

Warto też zbadać przedawnienie. Roszczenia związane z działalnością gospodarczą przedsiębiorcy przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż 2 lata. Bieg przedawnienia może jednak zostać przerwany, dlatego nie należy opierać obrony wyłącznie na dacie zawarcia pożyczki.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, że najlepsze rozwiązanie zależy od tego, czy dług jest bezsporny, czy istnieją zarzuty do pozwu oraz jaki rodzaj nakazu został doręczony.